I PZP 21/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Knap. Sędziowie SN: A. Grymaszewski, K. Zieliński (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, W. Bryndy, w sprawie z wniosku Andrzeja M. przeciwko Zakładom Urządzeń Chemicznych i Armatury Przemysłowej w K. o dodatek za staż pracy po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach postanowieniem z dnia 19 kwietnia 1979 r., do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy okres urlopu bezpłatnego, udzielonego przez zakład pracy na podstawie ust. II pkt 5 tymczasowych wytycznych Komitetu Pracy i Płac - Departament Zatrudnienia - w sprawie realizacji zadań wynikających z umowy między Rządem PRL a Rządem NRD z dnia 25 maja 1971 r. w sprawie czasowego zatrudnienia polskich pracowników w przedsiębiorstwach NRD, podlega doliczeniu do okresu pracy, z którego upływem pracownik - po powrocie do kraju z zagranicy - nabywa uprawnienie do dodatku za staż pracy lub do podwyżki tego dodatku?"postanowił udzielić następującej odpowiedzi:Okres urlopu bezpłatnego udzielonego polskiemu pracownikowi w związku ze skierowaniem go do pracy w przedsiębiorstwie niemieckim na terenie NRD na warunkach przewidzianych w umowie z dnia 25 maja 1971 r. zawartej między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Niemieckiej Republiki Demokratycznej w sprawie czasowego zatrudnienia polskich pracowników w przedsiębiorstwach Niemieckiej Republiki Demokratycznej, zalicza się do czasu pracy, od którego zależy uzyskanie prawa do dodatku za wieloletnią i nieprzerwaną pracę na podstawie załącznika nr 22 układu zbiorowego pracy dla przemysłu metalowego.Uzasadnienie faktyczneZamieszczone w sentencji zagadnienie prawne wynikło na tle następującego stanu faktycznego:Wnioskodawca został zatrudniony w pozwanych Zakładach w dniu 24 września 1963 r. Po odbyciu zasadniczej służby wojskowej - z zachowaniem ciągłości pracy - podjął on pracę na stanowisku ślusarza remontu maszyn. W roku 1972 wnioskodawca został skierowany przez pozwane Zakłady do pracy w Odlewni Staliwa "Silbita" w Niemieckiej Republice Demokratycznej, gdzie pracował od 6 lutego 1972 r. do 19 lipca 1973 r. Po zakończeniu stosunku pracy wnioskodawca powrócił do pozwanego zakładu pracy na stanowisko zajmowane przed wyjazdem do NRD.W związku ze skierowaniem wnioskodawcy do pracy za granicą na warunkach określonych umową z dnia 25 maja 1971 r. między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Niemieckiej Republiki Demokratycznej w sprawie czasowego zatrudnienia polskich pracowników w przedsiębiorstwach NRD wnioskodawca złożył wniosek o udzielenie mu urlopu bezpłatnego, który mu przyznano na okres pracy w przedsiębiorstwie niemieckim.Wnioskodawca żądał przyznania mu dodatku za wieloletnią i nieprzerwaną pracę w wysokości 15% płacy zasadniczej należnego mu po 15 latach pracy, które już przepracował w razie wliczenia mu do czasu pracy okresu zatrudnienia w zakładzie pracy NRD.Orzeczeniem z dnia 26 lutego 1979 r. Zakładowa Komisja Rozjemcza przy pozwanych Zakładach przyznała wnioskodawcy powyższy dodatek za wieloletnią i nieprzerwaną pracę od miesiąca września 1978 r. w wysokości 5% płacy zasadniczej ze względu na to, że wnioskodawca pobiera taki dodatek w wysokości 10% płacy zasadniczej przysługujący mu po 10 latach pracy.Zakładowa Komisja Rozjemcza uznała, że niewliczenie wnioskodawcy czasu zatrudnienia w NRD do okresu pracy, od którego zależy uzyskanie prawa do dodatku za wieloletnią i nieprzerwaną pracę, byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego ze względu na to, że przedstawiciele pozwanych Zakładów przed wyjazdem udzielili zapewnienia, iż wyjazd ten nie spowoduje jakichkolwiek ujemnych następstw w zakresie wszelkich uprawnień związanych z zatrudnieniem w macierzystym zakładzie pracy.W związku z rozpoznawaniem odwołania pozwanych Zakładów Okręgowy Sąd przedstawił do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu w trybie art. 66 ustawy o o.s.p. i u.s. ujęte w sentencji zagadnienie prawne.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Uprawnienia pracowników zatrudnionych w przemyśle metalowym do dodatku za wieloletnią i nieprzerwaną pracę określone zostały w załączniku nr 22 do układu zbiorowego pracy dla przemysłu metalowego z dnia 30 grudnia 1974 r. w brzmieniu nadanym protokołem dodatkowym nr 12 z dnia 30 maja 1978 r. Wątpliwości Okręgowego Sądu sprowadzają się do zagadnienia, czy w rozpatrywanej sprawie może mieć zastosowanie w stosunku do wnioskodawcy unormowanie zawarte w ust. 7 pkt 5 wymienionego załącznika nr 22 układu zbiorowego pracy dla przemysłu metalowego, które pozwala na zaliczenie do okresu uprawniającego do dodatku okresu urlopu bezpłatnego udzielonego w związku ze skierowaniem pracownika do pracy za granicę na warunkach przewidzianych rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie niektórych praw i obowiązków pracowników skierowanych do pracy za granicą w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem (Dz. U. Nr 51, poz. 330) - jeżeli pracownik podejmie zatrudnienie w macierzystym zakładzie pracy w terminie określonym w rozporządzeniu.Zdaniem Okręgowego Sądu sytuacja wnioskodawcy, który uzyskał od swego zakładu pracy na okres pracy w przedsiębiorstwie niemieckim urlop bezpłatny, zbliża jego pozycję do pracowników kierowanych do pracy za granicą w celu realizacji budownictwa eksportowego.Wnioskodawca nie był zatrudniony przez polskie przedsiębiorstwo przy realizacji budownictwa eksportowego lub usługi związanej z eksportem, lecz zatrudniony był przez przedsiębiorstwo niemieckie na podstawie skierowania przez pozwane Zakłady w roku 1972 na podstawie umowy z dnia 25 maja 1971 r. zawartej między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Niemieckiej Republiki Demokratycznej w sprawie czasowego zatrudnienia polskich pracowników w przedsiębiorstwach Niemieckiej Republiki Demokratycznej.Według utrwalonego orzecznictwa przepisy płacowe, do których należą uregulowania dotyczące uprawnień pracowników do dodatków za wieloletnią i nieprzerwaną pracę, powinny być wykładane ściśle i nie można przy ich stosowaniu posługiwać się analogią.Okręgowy Sąd powołał się w uzasadnieniu przedstawionego zagadnienia prawnego na tymczasowe wytyczne w sprawie realizacji zadań wynikających z umowy między Rządem PRL a Rządem NRD z dnia 25 maja 1971 r. w sprawie czasowego zatrudnienia polskich pracowników w przedsiębiorstwach NRD (Z 4122-53/71), jednakże te wytyczne zostały uchylone zarządzeniem nr 47 Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawach związanych z organizacją rekrutacji pracowników polskich do pracy w przedsiębiorstwach NRD i CSRS. Według załącznika do powyższego zarządzenia zawierającego wytyczne w wymienionych sprawach okres zatrudnienia pracowników polskich w zakładach pracy NRD i CSRS traktuje się na równi z zatrudnieniem w kraju (dział III pkt 26 wytycznych). Celem udokumentowania tej okoliczności przedsiębiorstwo zatrudniające obowiązane jest - po zakończeniu stosunku pracy - wydać pracownikom polskim zaświadczenie według ustalonego wzoru dotyczące okresu zatrudnienia i rodzaju nabytych kwalifikacji.Skoro zatem wytyczne Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 13 grudnia 1972 r. zawierają unormowanie sytuacji prawnej pracownika, na podstawie którego zatrudnienie w przedsiębiorstwie NRD wykonywane w okresie udzielonego pracownikowi w tym celu urlopu bezpłatnego ma być traktowane na równi z zatrudnieniem w kraju, czyli w macierzystym zakładzie pracy, istnieje podstawa do wliczenia okresu pracy w przedsiębiorstwie niemieckim do czasu pracy uprawniającego do dodatku za wieloletnią i nieprzerwaną pracę wprowadzonego załącznikiem nr 22 do układu zbiorowego pracy dla przemysłu metalowego.Rozważania powyższe uzasadniają udzielenie na przedstawione do rozstrzygnięcia pytanie odpowiedzi jak w sentencji, co nie stoi w sprzeczności z art. 8 pkt 1 wymienionego załącznika nr 22 układu zbiorowego pracy, który stanowi, że urlop bezpłatny nie przerywa ciągłości pracy, lecz nie jest wliczany do czasu pracy stanowiącego podstawę do przyznania dodatku, gdyż według ust. 7 pkt 11 tego załącznika do okresu pracy uprawniającego do dodatku za wysługę lat wliczane są także inne okresy na podstawie odrębnych przepisów, a takim przepisem jest wymieniony pkt 26 działu III zarządzenia nr 47 Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawach związanych z organizacją rekrutacji pracowników polskich do pracy w przedsiębiorstwach NRD i CSRS.