I USK 1042/26

I USK 1042/26 POSTANOWIENIE Dnia 14 lipca 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Bohdan Bieniek w sprawie z odwołania M.R. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku z udziałem zainteresowanej Z. Sp. z o.o. o ustalenie istnienia obowiązku ubezpieczenia społecznego, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 14 lipca 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej odwołującej się od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 16 lipca 2025 r., sygn. akt III AUa 453/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od odwołującej się na rzecz organu rentowego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 16 lipca 2025 r., oddalił apelację M.R. od wyroku Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 1 marca 2023 r., mocą którego oddalono jej odwołanie od decyzji organu rentowego z dnia 8 lipca 2019 r., stwierdzającej, że ubezpieczona jako pracownik u płatnika składek Z. sp. z o.o. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu, wypadkowemu od 15listopada 2018 r. I USK 1042/26 2 Sąd Apelacyjny zwrócił uwagę, że nie samo zawarcie umowy, ale dopiero faktyczne wykonywanie pracy w reżimie pracowniczym stwarza podstawę do objęcia ubezpieczeniem społecznym. W innym przypadku mamy do czynienia z pozornością stosunku pracy. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy prowadzi do wniosku, że w przypadku odwołującej się praca nie była wykonywana, zwłaszcza praca związana z odbywaniem podróży służbowych (zagranicznych) w celu koordynacji na budowach, pozyskiwania cudzoziemców robotników do pracy w odniesieniu do pracownika w zaawansowanej ciąży. Jedyny udokumentowany przypadek (rodzinny wyjazd do Serbii) nie był wykonywany w ramach zatrudnienia (nie był finansowany przez pracodawcę). Nadto ważąc na wieloletnią, wcześniejszą znajomość odwołującej i jej męża z płatnikiem istotnie (jak ocenił to Sąd Okręgowy) można traktować tę aktywność odwołującej się jako przyjacielską pomoc przy nawiązywaniu biznesowych relacji w Serbii z wykorzystaniem swoich wcześniejszych kontaktów i rekomendacji odwołującej i jej męża. Zgromadzone dowody (zeznania świadków) nie pozwalają ustalić rodzaju zatrudnienia odwołującej się. Wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżył w całości skargą kasacyjną pełnomocnik odwołującej się. We wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania wskazał, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, bowiem wobec rażącego uchybienia Sądu Apelacyjnego, który uznał, że przepis regulujący stosunek pracy zawarty w k.p. (art. 22 § 1) nie dopuszcza takiego ukształtowania reżimu pracowniczego, jaki istniał w okresie objętym niniejszym postępowaniem między odwołującą się a jej pracodawcą. Kolejnym uchybieniem było rażące przekroczenie granic swobody oceny materiału dowodowego i przyjęcie, że umowa pracę łącząca strony miała charakter pozorny. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany wniósł o wydanie postanowienia odmawiającego przyjęcia jej do rozpoznania i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania. Sąd Najwyższy wielokrotnie wyjaśniał, że jako sąd kasacyjny nie jest sądem powszechnym zwykłej, trzeciej instancji, a skarga kasacyjna nie jest środkiem I USK 1042/26 3 zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie z uwagi na przeważający w charakterze skargi kasacyjnej element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia. Wniesiona w sprawie skarga nie wykazała znaczenia jej rozstrzygnięcia dla realizacji tej publicznoprawnej funkcji skargi kasacyjnej, względnie potrzeby ujednolicenia orzecznictwa sądów powszechnych i rozwoju jurysprudencji. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przy powołaniu się w skardze kasacyjnej na przesłankę przedsądu, jaką jest oczywista zasadność skargi kasacyjnej, należy w motywach wniosku zawrzeć wywód prawny wyjaśniający, w czym wyraża się owa oczywistość i przedstawić argumenty na poparcie tego twierdzenia (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06 LEX nr 198531; z dnia 10 sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, LEX nr 421035; z dnia 9 stycznia 2008 r., III PK 70/07, LEX nr 448289; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, LEX nr 448205; z dnia 3 kwietnia 2008 r., II PK 352/07, LEX nr 465859 i z dnia 5 września 2008 r., I CZ 64/08). O ile dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274; z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616; z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107; z dnia 9 maja 2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364; z dnia 21 maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134). W judykaturze podkreśla się, że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której I USK 1042/26 4 naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 230; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743; z dnia 11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08, LEX nr 469185 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133). W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał oczywistej zasadności skargi w wyżej opisany sposób, poprzestając jedynie na stwierdzeniu, że nastąpiło oczywiste naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i przyjęcie, iż ubezpieczonej z płatnikiem składek nie łączył stosunek pracy. Spojrzenie na werdykt Sądu Apelacyjnego w świetle materiału dowodowego nie przemawia na rzecz stanowiska skarżącego. Bezsporne ustalenia faktyczne nie niosą za sobą elementów stosunku pracy wymienionych w art. 22 § 1 k.p., a więc odmienne li tylko stanowisko skarżącego (de facto polemika z nim) nie może dowodzić o istnieniu podstawy z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Oczywistość nie może wynikać generalnie z treści Kodeksu pracy, czy też Kodeksu cywilnego, a na obecnym etapie nie bierze się pod uwagę podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 7 stycznia 2014 r., II PK 222/13, LEX nr 1647006; z dnia 20 stycznia 2014 r., II PK 228/13, LEX nr 1647009; z dnia 3 lutego 2014 r., I PK 242/13, LEX nr 1646081; z dnia 8 lipca 2014 r., I UK 65/14, LEX nr 1482343). Skoro Sąd Apelacyjny ustalił, że mimo sporządzenia umowy o pracę na piśmie nie doszło do faktycznego rozpoczęcia wykonywania pracy w ramach stosunku pracy, a uzewnętrzniona argumentacja w tej mierze odpowiada podstawowym regułom interpretacyjnym, to nie zachodzi konieczność szerszego przekonywania o braku oczywistego naruszenia prawa. Sam brak zadowolenia strony z wyniku postępowania nie realizuje przesłanki oczywistego naruszenia prawa. Należy przypomnieć wnoszącemu skargę, że stosownie do art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Mając to na względzie, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach orzekł z mocy art. 98 § 1 w związku z art. 39821 k.p.c. I USK 1042/26 5 AGM [SOP]