I USK 1162/26

I USK 1162/26 POSTANOWIENIE Dnia 7 lipca 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jolanta Frańczak w sprawie z odwołania O. Spółka Jawna w O. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Chrzanowie przy udziale K.K. o podleganie ubezpieczeniom społecznym i podstawę wymiaru składek, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 7 lipca 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej odwołującej się Spółki od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 2 lipca 2025 r., sygn. akt III AUa 761/22, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od odwołującej się na rzecz organu rentowego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych wraz z ustawowymi odsetkami z art. 98 § 11 k.p.c. tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 2 lipca 2025 r. - po rozpoznaniu apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Chrzanowie od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 28 lutego 2022 r., zmieniającego decyzję organu rentowego z dnia 28 listopada 2019 r. i ustalającego, że zainteresowany K.K. nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu w okresach wymienionych w zaskarżonej decyzji jako I USK 1162/26 2 zleceniobiorca O. Spółki Jawnej w O. (dalej jako płatnik składek) - zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił odwołanie i orzekł o kosztach zastępstwa procesowego za obie instancje. Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko organu rentowego, że zainteresowany z tytułu zawartych z płatnikiem składek umów, nazwanych umowami o dzieło, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym w wymienionych w zaskarżonej decyzji okresach jako zleceniobiorca płatnika składek. W ocenie Sądu Apelacyjnego, sporne umowy o dzieło dotyczące szlifowania, obcinania odlewów oraz wykonywania form piaskowych były w rzeczywistości umowami o świadczenie usług, które stanowią tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 4 i art. 12 ust. 1 w związku z art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (obecnie jednolity tekst: Dz.U. z 2026 r., poz. 199 ze zm., dalej jako ustawa systemowa). Z poczynionych w sprawie ustaleń wynikało, że przedmiot spornych umów został nazwany odczasownikowo; umowy dotyczyły przygotowywania form, a więc odnosiły się do rezultatu, dotyczyły produktu wytwarzanego seryjnie (150-200 sztuk miesięcznie), wykonanie form, nawet jeśli wymagało szczególnych kwalifikacji, miało charakter odtwórczy i seryjny; wyniki pracy zainteresowanego (tj. szlifowania i wycinania odlewów) nie miały charakteru samoistnego – prowadziły do powstania odlewu, ale odlew, po dokonanej przez zainteresowanego obróbce, nie był wyłącznie rezultatem jego pracy lecz jednym z etapów przygotowania odlewów, które były wykonywane na podstawie projektów, z zastosowaniem technologii i materiałów, należących do płatnika. Płatnik składek zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego w całości skargą kasacyjną, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz wyroku Sądu Okręgowego w całości i przekazanie Sądowi Okręgowemu sprawy do ponownego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, w tym kosztach zastępstwa procesowego w postępowaniu przed Sądami obu instancji oraz w postępowaniu kasacyjnym. W skardze zarzucono naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1) art. 627 I USK 1162/26 3 k.c., przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że umowy, których przedmiotem jest twórcze, wytworzenie ręczne większej ilości wyrobu o określonych parametrach, na podstawie projektów i rysunków technicznych, przez osobę posiadającą doświadczenie i określony poziom umiejętności, posługującą się swoimi narzędziami, a których rezultatem jest wykonanie określonej ilości form (materiału gotowego) o określonych parametrach, niewchodzących w produkcję seryjną zamawiającego, weryfikowane przez zamawiającego - nie są umowami o dzieło; 2) art. 627 k.c., przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że wykonujący dzieło nie może korzystać z zaplecza; 3) art. 734 w związku z art. 750 k.c., przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że strony łączyły umowy o świadczenie usług, podczas gdy umowy te spełniają wszystkie warunki umów o dzieło; 4) art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt 2 ustawy systemowej, przez ich błędne zastosowanie i uznanie, że z tytułu zawartej umowy zainteresowany podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, podczas gdy strony łączyła umowa o dzieło, do której zastosowania nie mają te przepisy; 5) art. 3531 w związku z art. 65 § 1 i 2 k.c., przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnej wykładni oświadczeń woli stron z całkowitym pominięciem zgodnego zamiaru stron, co doprowadziło do uznania, że zawierając sporną umowę jej strony nie mogły swobodnie kształtować łączącego stosunku prawnego, a co za tym idzie zasada swobody umów została wyłączona lub znacznie ograniczona; 6) art. 233 § 1 k.p.c., przez dokonanie wybiórczej oceny materiału dowodowego, sprzecznej z zasadami doświadczenia życiowego, co doprowadziło do błędnego uznania, iż zainteresowany wykonywały poszczególne etapy produkcji seryjnej, a w konsekwencji błędne uznanie, że sporna umowa nie może być kwalifikowana jako umowa o dzieło; 7) art. 233 § 1 k.p.c., przez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny spornych umów; 8) art. 1561 k.p.c. w związku z art. 45 Konstytucji RP, przez jego niezastosowanie i nie pouczenie stron o możliwym wyniku sprawy oraz o odmiennej wykładni przepisów prawa materialnego (po upływie kilku lat od wydania wyroku przez Sąd pierwszej instancji), co doprowadziło do naruszenia konstytucyjnego prawa strony do sądu i uniemożliwienia jej podjęcia dalszej inicjatywy dowodowej. I USK 1162/26 4 Zdaniem skarżącego w sprawie istnieje potrzeba wykładni art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt 2 ustawy systemowej oraz art. 627, art. 734 k.c. i art. 750 k.c. w kontekście ich wzajemnej relacji i ich stosowania w sytuacji skarżącego z uwagi na rozbieżności w orzecznictwie sądów, m.in.: zaskarżonego wyroku oraz wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2015 r., VI SA/Wa 2670/14, i Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 30 września 2010 r., I ACa 572/10, w zakresie w jakim kwalifikują one i oceniają wykonywanie powtarzalnych czynności na kanwie przepisów umowy o działo, a wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 28 czerwca 2018 r., III AUa 591/17 w zakresie, w jakim wykonywanie elementów w dużych ilościach nie stoi na przeszkodzie zakwalifikowaniu umowy jako umowy o dzieło. Występują także zagadnienia prawne, sprowadzające się do konieczności ustalenia: a) czy Sąd drugiej instancji zmierzając do zmiany wyroku Sądu pierwszej instancji, po ponad 4 latach, powinien w myśl art. 1561 k.p.c. poinformować o tym strony, tak aby mogły podjąć ewentualnie dalszą inicjatywę dowodową w celu wykazanie swoich racji, jak również konieczne jest na gruncie tego przepisu ustalenie w jakich przypadkach konieczne jest dokonania pouczenia przez Sąd drugiej instancji?; b) czy pouczenie, o którym mowa w art. 1561 k.p.c. (w brzmieniu na dzień zamknięcia rozprawy) obejmowało również pouczenie o odmiennej wykładni przepisów prawa mogących znaleźć zastosowanie w sprawie i czy Sąd Apelacyjny mimo zastosowania w przepisie wyrażenia „może’’ powinien uprzedzić o tym strony?; c) czy w sytuacji, kiedy zawarty stosunek prawny nosi cechy wielu stosunków prawnych sąd może uznać, iż to nie nazwa umowy będąca zewnętrznym wyrazem woli stron jest kluczowa i tym samym dać prymat uznaniu sędziowskiemu, d) czy przy umowie o dzieło przyjmujący zamówienie może korzystać z zaplecza zamawiającego w sytuacji, gdy ma swój sprzęt i narzędzia?; d) czy dziełem może być określone wytworzenie przez wykonawcę indywidualnego półproduktu (samej formy czy oszlifowanie odlewu), które następnie zostanie przez zamawiającego we własnym zakresie poddane dalszej obróbce i wykorzystane przy produkcji (wykonanie odlewu)? f) czy pod pojęciem „dzieła” mieszczą się wyłącznie wyroby pojedyncze, jednorazowe, solowe, czy także dzieła tego samego rodzaju, o większej ilości egzemplarzy, jeżeli różnią się one od typowych wyrobów dostępnych I USK 1162/26 5 na rynku i produkowanych przez zamawiającego, a każdorazowo dopasowywane pod indywidualne zamówienie (stopień zużycia wózka)? g) czy możliwe jest zawieranie umowy obejmującej kilka dzieł łącznie, przy czym mianem rezultatu określona jest dana ilość finalnego wyrobu (liczba egzemplarzy/sztuk), który ma zostać wykonany na podstawie danego projektu/ rysunku technicznego?; h) czy warunkiem koniecznym umowy o dzieło jest określenie w niej wszystkich parametrów dzieła, czy też możliwe jest określenia go w sposób ogólny, a przekazanie jego cech indywidualnych może wynikać z innych dokumentów przekazywanych wykonawcy na dalszym etapie prac oraz czy mogą zostać zmienione w czasie trwania umowy? Ponadto, skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ponieważ Sąd Apelacyjny „błędnie dokonał wykładni przepisów prawa materialnego”. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o oddalenie skargi w całości i o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (również w przypadku nie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania), według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o jakich stanowi art. 3989 § 1 k.p.c. I USK 1162/26 6 W rozpoznawanej sprawie wniosek o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej został oparty na przesłankach wymienionych w art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c., jednak skarżący nie zdołał wykazać istnienia żadnej z tych przesłanek. Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., tj. na twierdzeniu o istnieniu potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, LEX nr 424365; z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, LEX nr 315351). Nie można uznać, że w sprawie zachodzi potrzeba wykładni przepisów prawa, jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii prawnej prezentowanej przez skarżącego, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08, LEX nr 523522 czy z dnia 20 maja 2026 r., I CSK 264/25, LEX nr 4098477) Tymczasem Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się na temat kluczowych różnic między umową o dzieło (art. 627 k.c.), w której świadczenie polega na osiągnięciu przez przyjmującego zamówienie określonego rezultatu ludzkiej pracy a umową o świadczenie usług (art. 750 k.c.), w ramach której świadczenie polega na wykonaniu sumy czynności faktycznych lub prawnych. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że rezultatem pracy i umiejętności ludzkich, o których stanowi art. 627 k.c. nie może być sama czynność, a jedynie wynik tej czynności. Dzieło musi bowiem istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej odróżnić je od innych przedmiotów i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu. Wykonanie określonej czynności lub powtarzających się czynności, bez względu na to, jaki rezultat czynność ta przyniesie, jest czynnością charakterystyczną dla umów zlecenia (art. 734 § 1 k.c.) oraz umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami (art. 750 k.c.). W konsekwencji, o ile przyjmujący zamówienie w umowie zlecenia (umowie o świadczenie usług) nie bierze na siebie ryzyka pomyślnego wyniku spełnianej czynności, to odpowiedzialność strony przyjmującej zamówienie w I USK 1162/26 7 umowie o dzieło jest odpowiedzialnością za rezultat (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 6 kwietnia 2011 r., II UK 315/10, OSNP 2012 nr 9-10, poz. 127; z dnia 18 kwietnia 2012 r., II UK 187/11, OSNP 2013 nr 9-10, poz. 115; z dnia 28 czerwca 2016 r., II UK 288/15, LEX nr 2107096). Ugruntowana jest przy tym linia orzecznicza Sądu Najwyższego, według której umowami o dzieło w rozumieniu art. 627 k.c. - dla potrzeb ustalenia obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym - nie są umowy, których przedmiotem jest wykonywanie prostych i powtarzalnych czynności, jak np. przemieszczanie i układanie w stosy drewna, przy użyciu własnego środka transportu, bez nadzoru ze strony zamawiającego i bez wymagania osobistego świadczenia pracy (zob. wyrok z dnia 28 marca 2000 r., II UKN 386/99, OSNAPiUS 2001 nr 16, poz. 522), przygotowanie owoców do spożycia lub do dalszego przetworzenia, co dotyczy w szczególności drylowania śliwek (zob. wyrok z dnia 26 marca 2013 r., II UK 201/12, LEX nr 1341964), zbijanie i czyszczenie palet, sztaplowanie desek, korowanie elementów z tarcicy długiej i obrzynanej, struganie elementów na grubościówce, wypalanie klocków, rozpakowywanie pakietów pryzm, sztaplowanie elementów, wycinanie elementów określonego wymiaru z tarcicy obrzynanej, wycinanie poprzeczne wykonywane w zakładach drzewnych w ramach umów cywilnoprawnych (zob. wyrok z dnia 4 października 2017 r., III UK 204/16, LEX nr 2390703), dozorowanie obiektów (zob. wyroki z dnia 9 lipca 2008 r., I PK 315/07, OSNP 2009 nr 23-24, poz. 310 i z dnia 25 października 2016 r., I UK 446/15, LEX nr 2163323). O tym, że wykonanie określonej czynności (szeregu powtarzających się czynności), bez względu na to, jaki rezultat czynność ta przyniesie, jest cechą charakterystyczną tak dla umów zlecenia (gdy chodzi o czynności prawne - art. 734 § 1 k.c.), jak i dla umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami (gdy chodzi o czynności faktyczne - art. 750 k.c.), Sąd Najwyższy wypowiedział się wprost w postanowieniu z dnia 25 lipca 2012 r., II UK 70/12 (LEX nr 1318380) oraz w wyrokach z dnia 4 czerwca 2014 r., II UK 561/13 (LEX nr 1504566) i z dnia 28 czerwca 2016 r., II UK 288/15 (LEX nr 2107096). Stanowisko, że wykonywanie prostych, powtarzalnych czynności z reguły nie jest kwalifikowane w orzecznictwie jako umowa o dzieło potwierdza też jednolite orzecznictwo Sądów Apelacyjnych (np. w Szczecinie z dnia 28 lipca 2016 r., III AUa I USK 1162/26 8 971/15, LEX nr 2138265; z dnia 12 lipca 2016 r., III AUa 412/15, LEX nr 2109582; z dnia 31 marca 2016 r., III AUa 545/15, LEX nr 2086571; z dnia 31 marca 2016 r., III AUa 545/15, LEX nr 2086571; w Łodzi z dnia 14 czerwca 2016 r., III AUa 1264/15, LEX nr 2071313 i z dnia 25 maja 2016 r., III AUa 1472/15, LEX nr 2062044; w Gdańsku z dnia 29 października 2015 r., III AUa 546/15, LEX nr 1927703; w Białymstoku z dnia 6 maja 2016 r., III AUa 1666/14, LEX nr 1770825). W związku z powyższym nie istnieje potrzeba wykładni wymienionych przez skarżącego we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania przepisów - art. 627, art. 734 k.c. i art. 750 k.c. oraz art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt 2 ustawy systemowej. Z kolei powołanie się na przesłanką z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., tj. na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego wymaga przedstawienia problemu o charakterze abstrakcyjnym, nierozstrzygniętego w dotychczasowym orzecznictwie i wymagającego pogłębionej wykładni. Sąd Najwyższy jednolicie przyjmuje, że przy powołaniu się na przesłankę przedsądu, w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania winno zostać sformułowane zagadnienie prawne oraz przedstawione argumenty prawne, które wykażą możliwość różnorodnej oceny zawartego w nim problemu. Oznacza to w praktyce, że zagadnienie prawne musi odpowiadać określonym wymaganiom, a mianowicie: 1) być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1996 r., II UR 5/96, OSNAPiUS 1997 nr 3, poz. 39 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01, LEX nr 52571), 2) być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, by umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, nie sprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2002 r., III CZP 66/02, LEX nr 57240; z dnia 22 października 2002 r., III CZP 64/02, LEX nr 77033 czy z dnia 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08, LEX nr 478179), 3) pozostawać w związku z rozpoznawaną sprawą i dotyczyć zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne (a zatem poważne) wątpliwości. Istotność zagadnienia prawnego konkretyzuje się zaś w tym, że w danej sprawie występuje zagadnienie mające znaczenie dla rozwoju prawa lub znaczenie precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. I USK 1162/26 9 Twierdzenie o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest uzasadnione tylko wtedy, kiedy przedstawiony problem prawny nie został jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy w tym zakresie, wynikające z odmiennej wykładni przepisów konstruujących to zagadnienie (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 marca 2010 r., II UK 363/09, LEX nr 577467 oraz z dnia 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468). Skarżący ma zatem obowiązek nie tylko sformułować samo zagadnienie, ale także - w uzasadnieniu wniosku - przedstawić odpowiednią jurydyczną argumentację wskazującą na dopuszczalność i celowość rozwiązania problemu prawnego w sposób preferowany przez skarżącego, a odmienny od sposobu rozstrzygnięcia tego problemu przy wykorzystaniu zapatrywań wyrażonych przez sąd drugiej instancji. Wywód ten powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 sierpnia 2025 r., III USK 143/24, LEX nr 3900096 oraz z dnia 24 czerwca 2025 r., II USK 375/24, LEX nr 3899576). Samo zaś zagadnienie prawne w formie pytania/pytań przedstawionych w taki sposób, by możliwe było rozstrzygnięcie stawianych przez skarżącego wątpliwości, musi w swej treści zawierać odwołanie do przepisów prawa, na tle których takie zagadnienie powstaje. Dopiero wówczas Sąd Najwyższy ma podstawę do oceny, czy przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście zagadnieniem „prawnym” oraz czy jest to zagadnienie „istotne” (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 września 2014 r., I CSK 729/13, LEX nr 1532950; z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, LEX nr 1622307; z dnia 14 kwietnia 2015 r., II PK 217/14, LEX nr 678073; z dnia 28 października 2015 r., I PK 17/15, LEX nr 2021940; z dnia 14 stycznia 2016 r., IICSK 382/15, LEX nr 2090999). Tymczasem skarżący tylko w dwóch pierwszych pytaniach odwołał się do przepisu prawa, tj. art. 1561 k.p.c., z tym, że nie wskazał żadnej konkretnej jego jednostki redakcyjnej, a nadto nie powiązał go z art. 391 § 1 k.p.c., ponieważ przepis ten dotyczy postępowania przed sądem pierwszej instancji. Natomiast koniecznym elementem zarówno wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, jak i uzasadnienia podstaw kasacyjnych, jest wskazanie, które przepisy - oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu) ustawy - zostały naruszone, na czym to I USK 1162/26 10 naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd Najwyższy działając jako sąd kasacyjny nie jest bowiem uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów lub też stawiania hipotez (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 kwietnia 2007 r., II PK 247/06, OSNP 2008 nr 11-12, poz. 163). Zatem tylko dla porządku nadmienić trzeba, że zgodnie z treścią § 1 art. 1561 k.p.c. „w miarę potrzeby na posiedzeniu przewodniczący może pouczyć strony o prawdopodobnym wyniku sprawy w świetle zgłoszonych do tej chwili twierdzeń i dowodów”. Udzielenie takiego pouczenia nie jest obligatoryjne i następuje ono „w miarę potrzeby”, a więc po dokonaniu oceny, czy mając na uwadze relewantne przepisy prawa materialnego w kontekście podanych przez strony faktów i dowodów, w danej sprawie może dojść do zaskoczenia którejkolwiek ze stron rozstrzygnięciem sądu. Wprawdzie w myśl zasady da mihi factum, dabo tibi ius to sąd jest zobligowany do zastosowania prawidłowej normy prawnej w oparciu o przedstawione przez stronę fakty i dowody, jednak powołana przez powoda podstawa prawna oraz jego twierdzenia o faktach determinują zakres rozpoznania sprawy. Dlatego jeśli sąd rozważa wydanie wyroku w oparciu o inną podstawę prawną niż wskazywana przez stronę, determinującą uznanie innych faktów za istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, powinien ją o tym uprzedzić, aby mogła odnieść się do tych nowych dla niej okoliczności (np. powołać dodatkowe dowody wykazujące nowe fakty, ewentualnie zmodyfikować żądanie pozwu lub wniosku). W piśmiennictwie wskazuje się, że potrzeba udzielenia pouczenia wystąpi m.in. wówczas, gdy strona błędnie uznaje za nieistotne fakty, które w rzeczywistości są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o właściwą podstawę prawną, bądź gdy prawne aspekty sporu wyjaśnione ze stronami podczas posiedzenia przygotowawczego różnią się od tych, które w dalszym toku postępowania sąd uznaje za prawidłowe (zob. T. Wiśniewski (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I, WKP 2021). Wbrew odmiennemu stanowisku skarżącego w rozpoznawanej sprawie nie doszło zaś do zmiany podstawy prawnej orzekania, ale do odmiennej oceny prawnej stanu faktycznego. Dokonanie ustaleń faktycznych należy do sądów meriti (art. 233 k.p.c.), a w przyjętym w polskim prawie procesowym systemie apelacji pełnej sąd drugiej instancji bada sprawę od początku i może dokonać innej oceny I USK 1162/26 11 merytorycznej niż sąd pierwszej instancji. Jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.) i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Weryfikacja ustaleń faktycznych sytuuje się zaś poza kognicją Sądu Najwyższego. W pozostałych pytaniach mających stanowić „zagadnienia prawne” skarżący w ogóle nie wskazał przepisów prawa, na tle których rzekomo miało powstać dane zagadnienie prawne, jak też nie przedstawił w tym zakresie żadnej argumentacji jurydycznej, co przekreśla tezę o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego. Ponadto, stawiając pytania dotyczące w istocie konkretyzacji okoliczności przesądzających o zaliczeniu danej umowy do umów o dzieło, skarżący postuluje faktycznie o rozstrzygnięcie swojej sprawy i w konsekwencji chciałby uzyskać stanowisko Sądu Najwyższego, że w okolicznościach faktycznych poczynionych w sprawie rodzaj i sposób czynności wykonywanych przez zainteresowanego przemawia za przyjęciem, że strony łączyły umowy o dzieło. Tylko pozornie problemy wskazane we wniosku o przejęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania mają więc charakter ogólny i abstrakcyjny, bowiem w istocie zmierzają do rozstrzygnięcia sporu w niniejszej sprawie (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2002 r., III CZP 66/02, LEX nr 57240; z dnia 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08, LEX nr 478179; z dnia 7 maja 2015 r., III PZP 3/15, LEX nr 1771513). Z kolei oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na twierdzeniu, że skarga jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), wymaga zawarcia w uzasadnieniu wniosku wywodu prawnego wskazującego, w czym wyraża się ta „oczywistość” i przedstawienia argumentów na poparcie tego twierdzenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r. II UK 246/07, LEX nr 449007). Powołanie się na tę przesłankę zobowiązuje skarżącego do przedstawienia wywodu prawnego, uzasadniającego jego pogląd, że skarga jest oczywiście uzasadniona, przy czym, o ile dla uwzględnienia skargi kasacyjnej wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla jej przyjęcia do rozpoznania konieczne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej I USK 1162/26 12 prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274). Ponadto oczywista zasadność skargi zachodzi wtedy, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań, wynika, że doszło do kwalifikowanego naruszenia podstaw kasacyjnego zaskarżenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2013 r., III SK 19/13, LEX nr 1402642 oraz z dnia 3 grudnia 2014 r., III PK 75/14, LEX nr 1621619), które ewidentnie uzasadniały uwzględnienie skargi (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2007 r., III CSK 216/07, LEX nr 560577 oraz z dnia 20 marca 2014 r., I CSK 18/14, LEX nr 1522063). O tym, że skarga jest oczywiście uzasadniona nie może decydować argumentacja zawarta w uzasadnieniu jej podstaw (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 2008 r., II PK 347/07, LEX nr 465860). Tymczasem uzasadnienie wniosku nie zawiera żadnego jurydycznego wywodu potwierdzającego słuszność tezy o kwalifikowanym naruszeniu przez Sąd drugiej instancji przepisów prawa materialnego. Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, orzekając o kosztach postępowania kasacyjnego po myśli art. 98 § 1 k.p.c. (J.C.) [r.g.]