I USK 129/26

I USK 129/26 POSTANOWIENIE Dnia 16 lipca 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Korzeniowski w sprawie z odwołania S.H. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi przy udziale A.H. i A.H.1 o ustalenie podlegania ubezpieczeniu, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 16 lipca 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 25 lipca 2024 r., sygn. akt III AUa 815/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od skarżącej S.H. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym z odsetkami z art. 98 § 11 k.p.c. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny w Łodzi wyrokiem z 25 lipca 2024 r. oddalił apelację S.H. od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z 22 czerwca 2023 r., którym oddalono jej odwołanie od decyzji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi z 25 listopada 2021 r., którą stwierdzono, że S.H. od 1 maja 2021 r. nie podlega ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i I USK 129/26 2 wypadkowemu jako pracownik u płatnika składek R. s.c. z uwagi na zawarcie pozornej umowy o pracę. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że 1 maja 2021 r. strony zawarły umowę, której nadały nazwę umowy o pracę na czas nieokreślony od 1 maja 2021 r. i mocą której, S.H. powierzono obowiązki menadżera w pełnym wymiarze czasu pracy z wynagrodzeniem w wysokości 5.100 zł brutto, a już od 30 sierpnia 2021 r. S.H. stała się niezdolna do pracy z powodu choroby przypadającej w okresie ciąży. Powyższy wyrok został zaskarżony skargą kasacyjną, w której wskazano, że w sprawie występuje zagadnienie prawne o którym mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., budzące poważny problem świadczący o potrzebie, co do wykładni i zastosowania art. 22 § 1 k.p. w zw. z art. 83 k.p.c. w szczególności w odniesieniu do pojęcia „podporządkowania pracownika" w kontekście tzw. „autonomicznego podporządkowania" w przypadku pracownika zarządzającego. W sprawie istotne znaczenie mają elementy konstytutywne stosunku pracy, które zostały przywołane w skarżonym wyroku przez Sąd Apelacyjny w Łodzi oraz Sąd Okręgowy w Łodzi. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, w szczególności z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 1997 r., I PKN 89/97, stosunek pracy charakteryzują: dobrowolność zobowiązania - osobiste świadczenie pracy - ciągły charakter pracy - zarobkowy charakter pracy – podporządkowanie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o nieprzyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w trybie art. 3989 k.p.c.; zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym od S.H. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddziału w Łodzi, według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie przedstawia zasadnej podstawy przedsądu (art. 3989 § 1 k.p.c.) i dlatego nie został uwzględniony. Wniosek i jego uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone podstawy kasacyjne (art. 3983 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.) i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do rozpoznania. Z tego powodu podstawy kasacyjne i podstawy przedsądu muszą być wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione. Skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana i skonstruowana, aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w I USK 129/26 3 uzasadnieniu jej podstaw pozostałych elementów konstrukcyjnych skargi, ani tym bardziej się ich domyślać (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 19 maja 2022 r., I USK 434/21, Legalis nr 2740849). Zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność postępowania lub jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zagwarantował, że skarga kasacyjna, jako nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, będzie realizować funkcje publicznoprawne. Wyjątek stanowi podstawa przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., która jako jedyna ma na uwadze indywidualny interes strony w przyjęciu jej skargi kasacyjnej do rozpoznania. Nie spełnia się pierwsza zgłoszona we wniosku podstawa przedsądu, gdyż sformułowane „zagadnienie” nie jest istotnym zagadnieniem prawnym, które ma na uwadze art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., z tej zasadniczej przyczyny, że istotne zagadnienie prawne nie zostało sformułowane. Konieczne jest adekwatne wykazanie, że problem prawny rangi istotnego zagadnienia prawnego rzeczywiście występuje i dlatego powinien być rozpoznany przez Sąd Najwyższy. Sformułowane pytanie potwierdza, że zgłoszony problem prawny nie wykracza poza zwykłą wykładnię prawa, której można wymagać od jurysty. Gdyby zaś za podstawę przedsądu przyjąć powołany we wniosku art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., to nie zmienia to negatywnej oceny wniosku. Zwykła wykładnia prawa nie jest podstawą przedsądu (por. art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. a contrario – znaczenie mają dopiero poważne wątpliwości w wykładni przepisów lub rozbieżności w orzecznictwie). Przepisy art. 22 k.p. i art. 83 k.c. (wniosek zapewne omyłkowo wskazuje na „art. 83 k.p.c.”) nie są nowe w systemie prawa, mają swoją wykładnię, orzecznictwo i opracowania w doktrynie. Skarżąca w istocie żąda odpowiedzi dotyczącej oceny stosowania prawa w konkretnej sprawie, gdyż wskazywana okoliczność mająca przemawiać za przyjęciem skargi do rozpoznania jest silnie uwarunkowana przedmiotem rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie, co nie jest właściwe, gdyż istotne zagadnienie prawne ma na uwadze problem uniwersalny, rzeczywiście istniejący i I USK 129/26 4 dotychczas nierozpoznany w orzecznictwie. Ma to podstawowe znaczenie w ocenie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, jako że Sąd Apelacyjny oddalenie apelacji oparł na ustaleniach faktycznych, które wiążą w ocenie zgłoszonej podstawy przedsądu, zgodnie z art. 39813 § 2 k.p.c. Pozwany oparł decyzję na ustaleniu, że umowa była pozorna, takie ustalenia decydowały też o rozstrzygnięciu Sądu powszechnego. Wykracza to ponad potrzebę argumentacji, jako że skarżąca we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie odwołuje się do podstawy przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Jest to jedyna podstawa przedsądu, która ma na uwadze indywidualny interes strony w przyjęciu jej skargi kasacyjnej do rozpoznania. Podobna ocena odnosi się do podstawy przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., gdyż przedmiotem jej zainteresowania jest jedynie sam przepis, ze względu kwalifikowaną potrzebę jego wykładni. Ta podstawa przedsądu na tym poprzestaje i dlatego nie otwiera oceny zastosowania prawa w indywidualnej sprawie skarżącej. Z tych motywów orzeczono jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 § 1, § 11, § 3, art. 99 w zw. z art. 39821 k.p.c. oraz § 9 ust. 2 i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. [SOP]