I USK 1583/26

I USK 1583/26 POSTANOWIENIE Dnia 8 września 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jolanta Frańczak w sprawie z odwołania J. P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w Łodzi o przeliczenie emerytury, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 8 września 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 26 listopada 2025 r., sygn. akt III AUa 246/25, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Łodzi wyrokiem z dnia 23 stycznia 2025 r. oddalił odwołanie ubezpieczonego J. P. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Łodzi z dnia 8 sierpnia 2024 r. odmawiającej ubezpieczonemu ponownego ustalenia wysokości emerytury. Sąd Apelacyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 26 listopada 2025 r. zmienił zaskarżony apelacją ubezpieczonego wyrok Sąd Okręgowego oraz poprzedzającą go decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu od dnia 2 sierpnia 2024 r. prawo do przeliczenia emerytury bez potrącenia kwot emerytur w obniżonym wieku wypłaconych do osiągnięcia przez niego wieku uprawniającego do nabycia emerytury w wieku powszechnym i oddalił odwołanie w pozostałej części (pkt I) oraz oddalił apelację w pozostałej części (pkt II). W wyrokach Sądów meriti przyjęto, że organ rentowy decyzją z dnia 19 I USK 1583/26 2 września 2007 r. przyznał ubezpieczonemu, urodzonemu 26 sierpnia 1952 r., prawo do wcześniejszej emerytury, a decyzją z dnia 27 listopada 2017 r. - prawo do emerytury w powszechnym wieku, której wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (obecnie jednolity tekst: Dz.U. z 2025 r., poz. 1749 ze zm., dalej jako ustawa emerytalna). W dniu 6 sierpnia 2024 r. ubezpieczony wniósł o ponowne ustalenie wysokości emerytury powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r., SK 140/20 (OTK-A 2024, poz. 67), stwierdzający, że art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w zakresie, w jakim dotyczy osób, które przed dniem 6 czerwca 2012 r. (tj. przed ogłoszeniem ustawy z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2012 r., poz. 637, która wprowadziła do ustawy emerytalnej art. 25 ust. 1b), złożyły wniosek o jedną z emerytur wymienionych w tym przepisie, jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji RP. Niezależnie od tego, że wyrok ten nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw, to wbrew stanowisku Sądu Okręgowego, w sprawie wystąpiła podstawa z art. 114 ustawy emerytalnej, gdyż nową okolicznością istniejącą przed wydaniem wzruszanej decyzji organu rentowego, o której mowa w tym przepisie, jest nieuwzględnienie przez organ rentowy standardu konstytucyjnego obowiązującego w związku z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 6 marca 2019 r., P 20/16 (OTK-A 2019, poz. 1), stwierdzającego niezgodność z Konstytucją art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w zakresie, w jakim dotyczył urodzonych w 1953 r. kobiet, które przed dniem 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy. Wyrok ten pozwala na przeprowadzenie prokonstytucyjnej wykładni art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w stosunku do osób, które skorzystały z wcześniejszej emerytury przed dniem 6 czerwca 2012 r., tj. przed dodaniem art. 25 ust. 1b do ustawy emerytalnej. Ubezpieczony mieści się w kręgu osób objętych wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego SK 140/20, albowiem wniosek o przyznanie wcześniejszej emerytury złożył w 2007 r., czyli przed dniem 6 czerwca 2012 r., a więc nie mógł on przewidzieć, że konsekwencją przejścia na tę emeryturę będzie pomniejszenie podstawy jego emerytury „powszechnej” o pobrane wcześniej świadczenia. To oznacza, że nie można wobec niego stosować art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej bez uwzględnienia standardu konstytucyjnego, doprecyzowanego w wyroku SK 140/20, za okres do osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego. W związku z tym, że ubezpieczony miał przyznaną wcześniejszą emeryturę od 2007 r., a od dnia 1 października 2017 r. (czyli od osiągnięcia powszechnego wieku I USK 1583/26 3 emerytalnego) emeryturę powszechną, której nie pobierał gdyż była mniej korzystna, Sąd Apelacyjny ustalił okres, za który pobrane wcześniej emerytury nie mogą być potrącone od emerytury powszechnej na podstawie art. 25 ust. 1b emerytalnej i przyznał ubezpieczonemu prawo do przeliczenia emerytury z pominięciem tego przepisu począwszy od dnia złożenia wniosku, tj. od dnia 2 sierpnia 2024 r. (art. 129 ust.1 ustawy emerytalnej), ale tylko w odniesieniu do kwot emerytur wypłaconych za okres do osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego (tj. do dnia 1 października 2017 r.). Za pozostały okres odwołanie podlegało oddaleniu. Ubezpieczony zaskarżył skargą kasacyjną wyrok Sądu Apelacyjnego w części oddalającej odwołanie, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w innym składzie, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i rozstrzygnięcia sprawy co do istoty (art. 39816 k.p.c.) oraz zasądzenia od organu rentowego na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W skardze zarzucono rażące naruszenie prawa materialnego, polegające na błędnej wykładni oraz niewłaściwym zastosowaniu: 1) art. 129 ust. 1 ustawy emerytalnej w zakresie, w jakim Sąd drugiej instancji przyjął, że skarżącemu przysługuje wyrównanie emerytury wyłącznie za okres od dnia złożenia wniosku o ponowne przeliczenie emerytury, 2) art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej w zakresie, w jakim przyjęto, że skarżącemu przysługuje wyrównanie emerytury wyłącznie za okres od dnia złożenia wniosku o ponowne przeliczenie emerytury. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania „uwagi na jej oczywistą zasadność oraz na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. wskazując, że w sprawie występuje konieczność rozważenia istotnych zagadnień prawnych”, sprowadzających się do pytań: 1) czy w świetle art. 129 ust. 1 ustawy emerytalnej ubezpieczony ma prawo dochodzić wypłaty wyrównania emerytury za okres sprzed złożenia wniosku o ponowne przeliczenie emerytury, a jeżeli tak, to to od kiedy; 2) czy w świetle art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej ubezpieczony ma prawo dochodzić wypłaty wyrównania emerytury za okres 3 lat sprzed złożenia wniosku o ponowne przeliczenie emerytury. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: I USK 1583/26 4 Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o jakich stanowi art. 3989 § 1 k.p.c. Wniosek o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej został oparty na przesłankach wymienionych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c., tj. występowaniu w sprawie istotnego zagadnienia prawnego oraz oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Przy powołaniu się w skardze kasacyjnej na przesłankę przedsądu, jaką jest istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania winno zostać sformułowane zagadnienie prawne oraz winny zostać przedstawione argumenty prawne, które wykażą możliwość różnorodnej oceny zawartego w nim problemu. Zgodnie ze stanowiskiem jednolicie wyrażanym w judykaturze, oznacza to w praktyce, że zagadnienie prawne musi odpowiadać określonym wymaganiom, a mianowicie: 1) być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1996 r., II UR 5/96, OSNAPiUS 1997 nr 3, poz. 39 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01, LEX nr 52571); 2) być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, by umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, nie sprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2002 r., III CZP 66/02, LEX nr 57240; z dnia 22 października 2002 r., III CZP 64/02, LEX nr 77033 i z dnia 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08, LEX nr 478179); 3) pozostawać w związku z rozpoznawaną sprawą i dotyczyć zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne (a zatem poważne) wątpliwości. Istotność zagadnienia prawnego konkretyzuje się zaś w tym, że w danej I USK 1583/26 5 sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla rozwoju prawa lub znaczenie precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Twierdzenie o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest uzasadnione tylko wtedy, kiedy przedstawiony problem prawny nie został jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy w tym zakresie, wynikające z odmiennej wykładni przepisów konstruujących to zagadnienie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 2010 r., II UK 363/09, LEX nr 577467; z dnia 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468). Problem przedstawiony jako istotne zagadnienie prawne nie może też sprowadzać się do zwykłej wykładni i stosowania prawa (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 marca 2009 r., III UK 90/08, LEX nr 707909; z dnia 8 września 2008 r., II UK 55/08, LEX nr 818587) ani sprowadzać się do wątpliwości skarżącego odnośnie do prawidłowości rozstrzygnięcia jego indywidualnej sprawy. Zatem rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego lub wątpliwości interpretacyjnych nie może się sprowadzać do odpowiedzi na zarzuty skarżącego skierowane pod adresem zaskarżonego orzeczenia ani też do odpowiedzi na wątpliwości skarżącego, które można wyjaśnić za pomocą obowiązujących reguł wykładni bądź w drodze prostego zastosowania przepisów (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 9 marca 2012 r., I UK 370/11, LEX nr 1215126; z dnia 23 marca 2012 r., II PK 284/11, LEX nr 1214575; z dnia 24 września 2015 r., II PK 27/15, LEX nr 201952 i z dnia 5 kwietnia 2016 r., II UK 229/14, LEX nr 3534759). W tym wyraża się bowiem publicznoprawny charakter skargi kasacyjnej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000 nr 7-8, poz. 147). Z kolei odwołanie się do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga nie tylko powołania się na okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również wykazania, iż przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że skarżący musi wskazać, w czym - w jego ocenie - wyraża się „oczywistość” zasadności skargi oraz podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest uzasadniona w sposób oczywisty. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Skarżący powinien więc w wywodzie prawnym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającą na jego oczywistości, widoczną prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienia Sądu I USK 1583/26 6 Najwyższego: z dnia 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 nr 4 poz. 75; z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531; z dnia 9 marca 2012 r., I UK 370/11, LEX nr 1215126; z dnia 10 stycznia 2012 r., I PK 104/11, LEX nr 1215774). Ponadto przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej rozumie się sytuację, w której zaskarżone orzeczenie sądu drugiej instancji w sposób ewidentny narusza konkretne przepisy prawa. Zatem we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, jak i w jego uzasadnieniu, niezbędne jest powołanie konkretnych przepisów prawa, z którymi wyrok sądu drugiej instancji jest w oczywisty sposób sprzeczny (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 2012 r., I UK 414/12, LEX nr 1675171). Jednak o tym, że skarga jest oczywiście uzasadniona nie może decydować argumentacja zawarta w uzasadnieniu jej podstaw (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 2008 r., II PK 347/07, LEX nr 465860). Wobec powyższego skarżący nie zdołał wykazać występowania w sprawie wskazanych przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W pierwszej kolejności należy wspomnieć, że ujęte w skardze przesłanki przedsądu wzajemnie się wykluczają. W orzecznictwie przyjęty jest pogląd, że nie można twierdzić, iż skarga jest oczywiście uzasadniona (co ma miejsce wówczas, gdy stwierdzone naruszenia prawa są widoczne na pierwszy rzut oka, bez pogłębionej analizy prawnej) i że jednocześnie w sprawie występują poważne zagadnienia prawne, które wymagają zaangażowania Sądu Najwyższego w dokonanie pogłębionej interpretacji niejasnych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 2012 r., I UK 414/12, LEX nr 1675171 czy z dnia 8 lutego 2023 r., I USK 529/21, LEX nr 3522769). To co ma świadczyć o oczywistej zasadności skargi nie może być jednocześnie ujmowane jako podstawa przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., gdyż jeżeli występuje istotne zagadnienie prawne albo poważny problem świadczący o potrzebie wykładni przepisu, to nie można jednocześnie twierdzić, że z tych samych przyczyn skarga jest oczywiście uzasadniona, jako że twierdzenie o oczywistej zasadności skargi pozostaje wówczas w kolizji z problemami prawnymi warunkującymi pierwszą i drugą podstawę przedsądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 2012 r., I UK 414/12, LEX nr 1675225). To co jest sporne, nie może być zarazem oczywiste (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2016 r., I UK 466/15, LEX nr 2159122 czy z dnia 9 kwietnia 2014 r., V CSK 383/13, LEX nr 1771724). Zatem nie do pogodzenia z oczywistością skargi jest stawianie w niej zagadnień prawnych, I USK 1583/26 7 wymagających rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy ani wskazywanie na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 kwietnia 2011 r., II UK 24/11, LEX nr 1365662 czy z dnia 25 stycznia 2023 r., II USK 62/22, LEX nr 3517044). Niezależnie od powyższego podkreślenia wymaga, że w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący - powołując się na oczywistą zasadność skargi (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) - w ogóle nie nawiązał do treści jakichkolwiek przepisów prawa, z którymi wyrok Sądu Apelacyjnego miałby być sprzeczny w sposób oczywisty. W orzecznictwie ugruntowane jest natomiast stanowisko, według którego dla stwierdzenia, że w sprawie wystąpiła przesłanka oczywistej zasadności skargi, skarżący powinien był wskazać konkretne, naruszone przez sąd przepisy, a także przytoczyć odpowiednie argumenty wyjaśniające, dlaczego te przepisy zostały, jego zdaniem, w tak ewidentny sposób naruszone (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2018 r., I CSK 42/18, LEX nr 2508120), zaś skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana i skonstruowana, by Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w jej podstawach lub ich uzasadnieniu pozostałych elementów kreatywnych skargi ani tym bardziej się ich domyślać (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134; z dnia 20 października 2016 r., I PK 59/16, LEX nr 2160130; z dnia 10 marca 2016 r., II CSK 10/16, LEX nr 2009500; z dnia 26 lutego 2016 r., V CSK 518/15, LEX nr 2015640). Z kolei istotne zagadnienia prawne sformułowane przez skarżącego na tle art. 129 ust. 1 oraz art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej sprowadzają się do dwóch tożsamych pytań, nie zawierając w sobie elementów, które mogłyby pozwolić na sformułowanie przez Sąd Najwyższy - w ramach rozpoznania skargi kasacyjnej - ogólnego stanowiska o uniwersalnym wymiarze. Ponadto pytania te nie dają podstaw do oceny, że przedstawione zagadnienie stanowi rzeczywiście zagadnienie „prawne” i to „istotne”, aby uzasadnić występowanie przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Zagadnienie prawne wymaga przytoczenia argumentów wskazujących na istniejące w nauce lub orzecznictwie rozbieżne oceny prawne, w związku z którymi zagadnienie zostało sformułowane. Skarżący nie wyjaśnia jednak, z jakich przyczyn dotychczasowe obszerne orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące art. 129 ust. 1 i art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej jest jego zdaniem niewystarczające i I USK 1583/26 8 zapomina, że uwzględnienie w postępowaniu wznowieniowym standardu konstytucyjnego wynikającego z wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie stanowi o błędzie organu rentowego uzasadniającego zastosowanie art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej, Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. [a.ł]