I USK 346/23

I USK 346/23 POSTANOWIENIE Dnia 8 listopada 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Piotr Prusinowski w sprawie z odwołania R.R. przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie o wysokość emerytury policyjnej, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 8 listopada 2023 r., skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 16 lutego 2023 r., sygn. akt III AUa 361/22, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 16 lutego 2023 r., III AUa 361/22, Sąd Apelacyjny w Szczecinie sprawie z odwołania R.R. (odwołujący się) od decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie (organ rentowy) o wysokość emerytury policyjnej, na skutek apelacji organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie z dnia 24 marca 2022 r., IV U 696/21, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił odwołanie. Decyzją z dnia 25 lipca 2017 r. organ rentowy na podstawie art. 15c ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Wywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Anty korupcyjnego. Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2023 r., poz. 1280, I USK 346/23 2 dalej jako ustawa zaopatrzeniowa) w związku z art. 32 ust. 1 pkt 1 tej ustawy oraz na podstawie otrzymanej z Instytutu Pamięci Narodowej informacji o numerze […] z dnia 5 maja 2017 r., ustalił ponownie dla odwołującego się od dnia 1 października 2017 r. wysokość emerytury w kwocie 1.509.54 zł miesięcznie brutto. Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję i ustalił odwołującemu się prawo do emerytury policyjnej w dotychczasowej wysokości. Sąd powołał się wykładnię kontrowersyjnych przepisów wynikającą z uchwały siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2020 r., III UZP 1/20 (OSNP 2021 nr 3, poz. 28), zgodnie z którą kryterium „służby na rzecz totalitarnego państwa” określone w art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej powinno być oceniane na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w tym także na podstawie indywidualnych czynów i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka. Sąd Apelacyjny wskazał, że nie podziela zapatrywań sformułowanych w uchwale III UZP 1/20, po czym przedstawił własną – sprzeczną z uchwałą - ocenę kontrowersyjnych przepisów. Sąd podkreślił, że odwołujący się niewątpliwie w okresie od 16 marca 1974 r. do 1 lutego 1983 r. pełnił dobrowolnie służbę w jednostkach wymienionych w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej. Następnie Sąd przeszedł do charakterystyki obowiązków właściwych starszemu wywiadowcy w Służbie Bezpieczeństwa oraz inspektora ochraniającego hotel. Celem uzupełnienia Sąd przytoczył ustalenia dokonane na podstawie akt personalnych ubezpieczonego – jego opinii służbowych. Praca odwołującego się zgodnie z ustaleniami Sądu polegała głównie na wyselekcjonowaniu cudzoziemców oraz organizowaniu i prowadzeniu ich kontroli operacyjnej przy pomocy osobowych źródeł informacji. Pełnomocnik odwołującego się zaskarżył w całości wyrok Sądu Apelacyjnego, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania oraz o obciążenie organu rentowego kosztami postępowania, w tym kosztami postępowania wywołanego wniesieniem skargi kasacyjnej. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 15c ustawy zaopatrzeniowej oraz rażące naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest naruszenie art. 232 k.p.c. z zw. z art. 227 k.p.c. w zw. z art. 231 k.p.c. oraz art. 233 k.p.c. w zw. z art. 391 k.p.c. I USK 346/23 3 Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uargumentowano poprzez powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (polegającej zdaniem skarżącego na dokonaniu przez Sąd Apelacyjny wykładni odmiennej aniżeli wynikającej z uchwały III UZP 1/20, utrwalonej następnie w orzecznictwie sądów), a także z uwagi na fakt, że skarga jest oczywiście uzasadniona ponieważ skarżący nie pełnił służby na rzecz totalitarnego państwa. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie dostarcza powodów uzasadniających jej przyjęcie do rozpoznania. W myśl art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli (1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, (2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, (3) zachodzi nieważność postępowania lub (4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c. skarga kasacyjna powinna zawierać między innymi wniosek o przyjęcie do rozpoznania i jego uzasadnienie. Z ogólnej perspektywy skargi kasacyjnej warto podkreślić, że postępowanie sądowe jest dwuinstancyjne (art. 176 § 1 Konstytucji RP), co oznacza, że uruchomienie trybu przed Sądem Najwyższym nie może być traktowane jako kolejna instancja sądowa, podczas której kontestowane będą ustalenia faktyczne i ocena dowodów. Po wtóre, wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie może być konstruowany szablonowo, gdyż od niego zależy ewentualne powodzenie skargi kasacyjnej, zwłaszcza w sprawach dotyczących ustalenia wysokości świadczeń funkcjonariuszy w związku z tak zwaną „ustawą dezubekizacyjną”, bowiem na jej tle faktycznie występuję szereg wątpliwości (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 czerwca 2023 r., III USK 209/22, LEX nr 3570856; z 24 lipca 2023 r., III USK 366/22, LEX nr 3599756). Nie oznacza to jednak, że bezczynność argumentacyjna wnoszącego skargę kasacyjną przerzuca ciężar poszukiwania przesłanek na Sąd Najwyższy. Etap I USK 346/23 4 postępowania kasacyjnego opiera się na innym module niż postępowania apelacyjne. Dlatego skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana i skonstruowana, aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać wymaganych elementów konstrukcyjnych wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania ani tym bardziej się ich domyślać (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2010 r., II PK 80/10, LEX nr 688680). Argumenty o zasadności przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie mogą zaczynać się i kończyć lakonicznymi stwierdzeniami o dokonaniu przez Sąd Apelacyjny wykładni przepisów odmiennej niż wynikająca z uchwały III UZP 1/20, a „prawidłowo oceniony materiał dowodowy oraz prawidłowa wykładnia przepisów prowadzi do oczywistego wniosku, iż ubezpieczony nie pełnił służby na rzecz totalitarnego państwa”. Skoro w uzasadnieniu skarżący przywołał jednostkę redakcyjną, w której ustawodawca wskazał na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, to obowiązkiem skarżącego było przedstawienie, omówienie i zaprezentowanie, jakie nowe problemy wymagają kolejnej wypowiedzi Sądu Najwyższego. Ponadto istotne zagadnienie prawne nie może być przedmiotem rozbieżnej wykładni w orzecznictwie bądź wypowiedziach doktryny. Istotne zagadnienie prawne podlegające rozstrzygnięciu przez Sąd Najwyższy z założenia powinno charakteryzować się „nowością” (postanowienie Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2023 r., III PSK 16/23, LEX nr 3594036). W treści „uzasadnienia” powołano się natomiast na rozbieżność wyroku z uchwałą Sądu Najwyższego oraz wynikającym z niej orzecznictwem, bez jednoczesnego wydobycia tych spraw i ich analizy, co nie spełnia wymogu wynikającego z tej podstawy. Ponadto jednoczesne uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi występującymi w sprawie wątpliwościami prawnymi (zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów) generalnie wyklucza możliwość oczywistej zasadności skargi.” (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 4 października 2022 r., II USK 721/21, LEX nr 3491370). Wskazane okoliczności uzasadniają odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji. [SOP] I USK 346/23 5 [ał]