I USK 434/23

I USK 434/23 POSTANOWIENIE Dnia 9 października 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Sobutka w sprawie z odwołania W. Spółki Akcyjnej w P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Zabrzu z udziałem zainteresowanej M. T. o podleganie ubezpieczeniom społecznym, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 9 października 2024 r., skargi kasacyjnej odwołującej się Spółki od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 maja 2023 r., sygn. akt III AUa 101/21, I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, II. zasądza od W. Spółki Akcyjnej w P. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Zabrzu kwotę 240,00 (dwieście czterdzieści) złotych, wraz z odsetkami, o których mowa w art. 98 § 11 k.p.c. - tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym. UZASADNIENIE Decyzją z 7 lutego 2020 r. (nr […]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Zabrzu stwierdził, że M. T., jako zleceniobiorca u płatnika składek W. sp. z o.o. z siedzibą w P., podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, I USK 434/23 2 rentowym i wypadkowemu od 15 stycznia 2013 r. do 28 lutego 2017 r. Jednocześnie organ rentowy ustalił ww. podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe i ubezpieczenie zdrowotne za okres od lutego 2013 r. do listopada 2017 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 22 października 2020 r. (sygn. akt VIII U 582/20) oddalił odwołanie W. sp. z o.o. w P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Zabrzu przy udziale M. T. o podleganie ubezpieczeniom społecznym (pkt 1 wyroku) oraz zasądził od odwołującej na rzecz organu rentowego kwotę 5.400 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt 2 wyroku). Na skutek apelacji W. S.A. w P. od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach, Sąd Apelacyjny w Katowicach Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 30 maja 2023 r. (sygn. akt III AUa 101/21): oddalił apelację oraz zasądził od W. S.A. w P. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Zabrzu kwotę 240 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach wywiodła W. S.A. w P. zaskarżając wyrok w części, tj. w zakresie obejmującym podleganie przez zainteresowaną jako zleceniobiorcy odwołującej (płatnika składek) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu od 15 stycznia 2013 r. do 17 czerwca 2015 r. Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) przez jego błędne zastosowanie (art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c.) do stanów faktycznych powstałych przed 17 czerwca 2015 r., wyrażające się w przyjęciu, że umowa o zarządzanie (kontrakt menadżerski), wykonywana w ramach prowadzonej przez ubezpieczonego działalności gospodarczej, zawsze stanowi odrębny tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w I USK 434/23 3 Katowicach do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego. Ponadto, skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jako oczywiście zasadnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) uzasadniając, że za oczywiste zdaniem skarżącej należy uznać uchybienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach, polegające na zastosowaniu wykładni przepisu art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dokonanej w uchwale Sądu Najwyższego z 17 czerwca 2015 r. (III UZP 2/15) również wstecz, tj. również za okres od 16 stycznia 2013 r. do 17 czerwca 2015 r. co stoi w sprzeczności z treścią przywołanej uchwały, jak również celem, który przyświecał Sądowi Najwyższemu. W odpowiedzi na wywiedzioną skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o: wydanie na posiedzeniu niejawnym postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; zasądzenie od odwołującej na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych; ewentualnie (w razie gdyby Sąd Najwyższy przyjął skargę kasacyjną do rozpoznania) o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od odwołującej na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna strony powodowej nie kwalifikuje się do przyjęcia. Na wstępie należy przypomnieć, że skarga kasacyjna podlega badaniu (na etapie przedsądu) w zakresie spełnienia przez nią warunków formalnych. Zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność postępowania lub jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, czyli tak zwanego przedsądu, I USK 434/23 4 ustawodawca zagwarantował, że skarga kasacyjna, jako nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, będzie realizować funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek, wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. do czterech ma, w konsekwencji, zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo będzie uzasadnione jedynie w tych przypadkach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej jednostkowej sprawie. Ostatecznie, nie w każdej sprawie, nawet takiej, w której prawomocne orzeczenie zostało wydane w warunkach błędu w subsumpcji, czy też wyniku wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. W przeciwnym bowiem razie Sąd Najwyższy stałby się, wbrew obowiązującym przepisom, sądem trzeciej instancji, a jego zadaniem nie jest przecież dokonywanie korekty ewentualnych błędów w zakresie stosowania, czy też wykładni prawa, w każdej indywidualnej sprawie. Strona skarżąca, formułując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazała, że skarga jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). Zdaniem strony skarżącej za oczywiste należy uznać uchybienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach, polegające na zastosowaniu wykładni przepisu art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dokonanej w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2015 r. (III UZP 2/15) również wstecz, tj. również za okres od 16 stycznia 2013 r. do 17 czerwca 2015 r. Jest to – jej zdaniem - wprost niezgodne z treścią przywołanej uchwały, jak również celem, który przyświecał Sądowi Najwyższemu. W tym miejscu należy więc przypomnieć, że w motywach wniosku opartego na tej przesłance przedsądu powinien być zawarty wywód prawny wyjaśniający, w czym wyraża się owa oczywistość i przedstawić argumenty na poparcie swych twierdzeń (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531; z 10 sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, LEX nr 421035; z 9 stycznia 2008 r., III PK 70/07, LEX nr 448289; z 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, LEX nr 448205; z 3 kwietnia 2008 r., II PK 352/07, LEX nr 465859 i z 5 września 2008 r., I CZ 64/08, LEX nr 512050). O ile dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa I USK 434/23 5 materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy przepisów prawa i doszukiwania się ich znaczenia (tak m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274; z 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616; z 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107; z 9 maja 2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364; z 21 maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538 i z 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134). W judykaturze podkreśla się, że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego: z 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 230; z 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743; z 11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08, LEX nr 469185 i z 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133). Strona skarżąca nie uzasadniła w sposób prawidłowy istnienia tej właśnie przesłanki przedsądu. Zgodzić należy się z organem rentowym, że skarga kasacyjna wywiedziona przez odwołującą stanowi jedynie polemikę z prawidłowymi (niespornymi) okolicznościami faktycznymi dokonanymi przez Sądy oraz oceną prawną przeprowadzoną przez Sądy obu instancji. Orzeczenia sądów, także Sądu Najwyższego, niezależnie od ich formy, nie są źródłami prawa, a sądy powszechne nie są związane uchwałami Sądu Najwyższego nawet tymi, którym nadano moc zasady prawnej. Są one związane są tylko tymi uchwałami Sądu Najwyższego, które zostały wydane w tej samej sprawie. Z tego powodu, biorąc pod uwagę autorytet Sądu Najwyższego, mogą dokonując wykładni przepisów przywołać uchwały podjęte w innych sprawach, na poparcie zajętego przez siebie stanowiska. Nie można więc uznać, że w sprawie wystąpiła przesłanka przedsądu jaką jest oczywista zasadność skargi kasacyjnej w sytuacji, kiedy Sąd II instancji zastosował uchwałę niezgodnie z jej treścią, czy też – jak na to wskazuje strona skarżąca – „celem, który przyświecał Sądowi Najwyższemu”. I USK 434/23 6 Zwrócić także należy uwagę, że identyczne rozstrzygnięcie zapadło w analogicznej sprawie rozstrzyganej przez Sąd Najwyższy, w sprawie o sygn. I USK 173/23, którą przywołuje także strona skarżąca, gdzie także odmówiono przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 39821 k.p.c. w związku z art. 108 § 1 k.p.c. i art. 98 § 1 k.p.c. oraz § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (jednolity tekst: Dz.U. z 2023 r., poz. 1935). [SOP] [ał]