I USK 680/26

I USK 680/26 POSTANOWIENIE Dnia 15 września 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Renata Żywicka w sprawie z odwołania B. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Warszawie z udziałem D.C. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą P. oraz B.S. o wysokość podstawy wymiaru składek, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 15 września 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej odwołującej się Spółki oraz zainteresowanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2025 r., sygn. akt III AUa 1028/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od B. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. oraz D.C. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą P. kwoty po 1800 zł (jeden tysiąc osiemset złotych) wraz z odsetkami z art. 98 § 11 kpc tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. [it] UZASADNIENIE Decyzją z dnia 7 października 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Warszawie ustalił podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, tj. emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i ubezpieczenie zdrowotne B.S. I USK 680/26 2 pracownika z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o pracę u płatnika składek B. sp. z o.o. oraz z tytułu umów zlecenia zawartych z płatnikiem składek P. od czerwca 2016 r. do maja 2017 r. Odwołanie od powyższej decyzji wniosło B. sp. z o.o. Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 1 marca 2023 r., XIII U 1951/20 zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdził, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne B.S. jako pracownika u płatnika składek B. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. od czerwca 2016 r. do maja 2017 r. nie obejmują świadczeń uzyskiwanych przez B.S. z tytułu umów zlecenia zawartych z zainteresowaną D.C. prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą P. w Ł. (pkt 1) oraz zasądził od organu rentowego na rzecz B. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. i D.C. koszty zastępstwa procesowego przy czym ich szczegółowe wyliczenie przekazuje referendarzowi sądowemu (pkt 2). Wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2025 r., III AUa 1028/23 Sąd Apelacyjny w Warszawie po rozpoznaniu apelacji organu rentowego zmienił zaskarżony wyrok w pkt 1. w ten sposób, że oddalił odwołanie (pkt I.); zmienił zaskarżony wyrok w pkt 2. w ten sposób, że zasądził od B. sp. z o.o. w Ł. na rzecz organu rentowego kwotę 3.600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu tego świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia od dnia 10 kwietnia 2025 r. do dnia zapłaty (pkt II.); zasądził od B. sp. z o.o. w Ł. na rzecz organu rentowego kwotę 1.350 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu tego świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty (pkt III.); zasądził od D.C. na rzecz organu rentowego kwotę 1.350 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu tego świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty (pkt IV.). D.C. prowadząca działalność gospodarczą pod firmą: P. (płatnik) oraz spółka B. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. (zainteresowana) wnieśli skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zarzucając naruszenie: 1. art. 65 § 2 k.c.; 2. art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący wskazali na potrzebę wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w I USK 680/26 3 orzecznictwie sądów w postaci niejednolitej wykładni art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w odniesieniu do podobnych stanów faktycznych: - w sprawie III AUa 555/23 z odwołania B. sp. z o.o. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddziałowi w Warszawie, z udziałem zainteresowanej D.C. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą P. oraz ubezpieczonej M.W., Sąd Apelacyjny w Łodzi, wyrokiem z dnia 6 września 2023 r., oddalił apelację ZUS, - w sprawie III AUa 751/22 z odwołania D.C. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddziałowi w Warszawie, z udziałem zainteresowanego B. sp. z o.o. oraz ubezpieczonej M.D., prowadzonej przez Sąd Apelacyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 24 stycznia 2023 r., oddalono apelację ZUS, - w sprawie III AUa 2478/22 z odwołania D.C. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddziałowi w Warszawie, z udziałem zainteresowanego B. sp. z o.o. oraz ubezpieczonych M.G. i S.A., Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 marca 2023 r. oddalił apelację ZUS. Ponadto skarżący stwierdzili, że w przedmiotowej sprawie występuje istotne zagadnienie prawne: Czy na gruncie art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w przypadku braku faktycznego finansowania przez pracodawcę wynagrodzenia z tytułu świadczenia przez pracownika na podstawie umowy zlecenia zawartej z podmiotem trzecim (tj. brak przepływów finansowych pomiędzy pracodawcą a zleceniobiorcą z tego tytułu) oraz braku umowy o podwykonawstwo pomiędzy tymi podmiotami możliwe jest przyjęcie, że dyspozycja tego przepisu została wypełniona, a czynności osoby ubezpieczonej wynikające ze zleceń przyjętych od podmiotu trzeciego były w rzeczywistości wykonywane dla pracodawcy, tj. wyłącznie na podstawie ogólnych powiązań kapitałowych i osobowych pomiędzy pracodawcą i zleceniodawcą jako odrębnymi gospodarczo i formalnie podmiotami? Mając na uwadze powyższe skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie w innym składzie, stosownie do art. 39815 § 1 k.p.c., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, stosownie do art. 39816 k.p.c., zasądzenie od organu rentowego na rzecz D.C. oraz na rzecz B. sp. z o. o. zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa I USK 680/26 4 procesowego według norm przepisanych, rozpoznanie sprawy na rozprawie, także pod nieobecność pełnomocnika skarżących. W odpowiedzi na skargę organ rentowy wniósł o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania, a w razie jej przyjęcia - o jej oddalenie i zasądzenie od skarżących na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Wypada także przypomnieć, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na potrzebę wykładni przepisów prawa rodzi po stronie skarżącego obowiązek określenia, które przepisy wymagają wykładni Sądu Najwyższego, ze wskazaniem, na czym polegają związane z tym poważne wątpliwości, lub z przedstawieniem rozbieżności w orzecznictwie sądów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, Biuletyn SN 2002 nr 7, s. 10). Ponadto konieczne jest opisanie tych wątpliwości lub rozbieżności, wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, a także przedstawienie własnej propozycji interpretacyjnej (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 2003 r., II UK 184/03, z dnia 22 czerwca 2004 r., III UK 103/04, czy też z dnia 17 grudnia 2007 r., I PK 233/07). W przypadku powoływania się na rozbieżności w orzecznictwie konieczne jest także, choćby przykładowe, wskazanie orzeczeń, w których ten sam przepis prawa byłyby odmiennie wykładany. Należy również podkreślić, iż nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) ani nie występuje w sprawie istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii tego zagadnienia prawnego lub wykładni przepisów i wyraził swój pogląd we wcześniejszych orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNP – wkładka z 2003 r. nr 13, poz. 5). I USK 680/26 5 Natomiast w przypadku powoływania się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, w uzasadnieniu wniosku (sporządzonym odrębnie od uzasadnienia podstaw kasacyjnych) winno zostać sformułowane zagadnienie prawne oraz przedstawione argumenty prawne, które wykażą możliwość różnorodnej oceny zawartego w nim problemu. Zgodnie ze stanowiskiem jednolicie wyrażanym w judykaturze, oznacza to w praktyce, że zagadnienie prawne musi odpowiadać określonym wymaganiom, a mianowicie: 1) być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1996 r., II UR 5/96, OSNAPiUS 1997 nr 3, poz. 39 i postanowienie z dnia 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01, LEX nr 52571), 2) być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, by umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, nie sprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 15 października 2002 r., III CZP 66/02, LEX nr 57240; z dnia 22 października 2002 r., III CZP 64/02, LEX nr 77033 i z dnia 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08, LEX nr 478179), 3) pozostawać w związku z rozpoznawana sprawą i 4) dotyczyć zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne (a zatem poważne) wątpliwości. Istotność zagadnienia prawnego konkretyzuje się zaś w tym, że w danej sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla rozwoju prawa lub znaczenie precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Twierdzenie o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest uzasadnione tylko wtedy, kiedy przedstawiony problem prawny nie został jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy w tym zakresie, wynikające z odmiennej wykładni przepisów konstruujących to zagadnienie (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 marca 2010 r., II UK 363/09, LEX nr 577467, czy też z dnia 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468). Przedmiotowa skarga nie spełnia tak rozumianych przesłanek. Kwestie podniesione przez skarżące we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zostały już rozstrzygnięte wyrokami Sąd Najwyższego wydanymi w analogicznych sprawach między tymi samymi stronami i o tożsamych zarzutach: z dnia 4 listopada 2025 r., II USKP 48/24 (LEX nr 3941010) i II USKP 62/24 (niepubl.), w których Sąd uznał, że skargi kasacyjne nie znajdują uzasadnionych podstaw. Sąd Najwyższy w przedmiotowej sprawie podziela w pełni argumenty przywołane w uzasadnieniu powołanych judykatów. I USK 680/26 6 Z ustaleń faktycznych wynikają silne powiązania kapitałowe, osobowe, organizacyjne i ekonomiczne, między pracodawcą a zleceniodawcą (spółką i D.C., jako osobą prowadzącą działalność gospodarczą). D.C. z mężem P.C. byli jedynymi właścicielami odwołującej spółki, czynności z umowy o pracę i umowy zlecenia były wykonywane w tym samym miejscu, w zbliżonym czasie i przy użyciu tych samych narzędzi pracy. Nadzór nad wykonywanymi czynnościami zarówno z umowy o pracę jak i umowy cywilnoprawnej dokonywała D.C. A więc przy zachowaniu formalnej odrębności między spółką i D.C., jako dwoma odrębnymi podmiotami, zachodziły między nimi istotne powiązania. W niniejszej sprawie, jak na to słusznie zwrócił uwagę Sąd Apelacyjny, wystąpił swoisty trójkąt umów, który obejmował spółkę oraz jej współwłaścicielkę D.C., zatrudniające pracowników na podstawie umów o pracę oraz umów zlecenia - zawartych pomiędzy jednym podmiotem a pracownikami drugiego podmiotu gospodarczego. Przy czym zatrudnienie takie odbywało się na zasadzie wzajemności. Spółka i D.C. udostępniały sobie wzajemnie swoich pracowników do umów zlecenia - zawarcie umów cywilnoprawnych było więc zabiegiem zmierzającym do obniżenia kosztów pracy, obciążających pracodawcę. W uchwale z 26 sierpnia 2021 r. (III UZP 6/21, OSNP 2022 nr 1, poz. 7, str. 86) Sąd Najwyższy przesądził, iż finansowanie przez pracodawcę w jakikolwiek sposób wynagrodzenia z tytułu świadczenia na jego rzecz pracy przez pracownika, na podstawie umowy zawartej z osobą trzecią, przemawia za zastosowaniem art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Jak wywiódł Sąd Najwyższy w przywołanych orzeczeniach, niezasadny jest więc zarzut naruszenia art. 8 ust. 2a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – z ustalonego stanu faktycznego sprawy, którym Sąd Najwyższy jest związany, wnika bowiem, że ubezpieczona, w ramach zawartych umów cywilnoprawnych, wykonywała pracę na rzecz swojego pracodawcy - w rozumieniu przywołanego przepisu. Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach orzeczono stosownie do art. 98 § 1 i § 11 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c. w związku z art. art. 391 § 1 k.p.c. i art. 39821 k.p.c. [it] I USK 680/26 7 [SOP]