I USK 874/26

I USK 874/26 POSTANOWIENIE Dnia 16 września 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Prusinowski w sprawie z odwołania K.C. przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie o odsetki, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 16 września 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej odwołującej się od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2025 r., sygn. akt III AUa 2122/23, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. [A.P.] UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 26 maja 2025 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie zmienił zaskarżony apelacją Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 1 czerwca 2023 r. w ten sposób, że oddalił odwołanie K.C. od decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie z dnia 13 lipca 2022 r. ustalającej należne K.C. odsetki w wysokości 1.486,86 zł za okres od 5 maja 2022 r. do 23 czerwca 2022 r., obliczone od należności głównej w wysokości 101.106,98 zł. Sąd Apelacyjny zgodził się z apelującym, że wobec wadliwego ustalenia stanu faktycznego, w tym pominięcia części zebranego w sprawie materiału dowodowego, I USK 874/26 2 Sąd Okręgowy bezzasadnie uznał, że organ ponosi odpowiedzialność za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do przyznania prawa do policyjnej renty rodzinnej od dnia 26 czerwca 2016 r. Wbrew twierdzeniom K.C., świadczenie przyznane od tego dnia nie zostało ustalone na podstawie tych samych dowodów, które były znane organowi w tej dacie. Sąd Okręgowy wskazał bowiem w uzasadnieniu postanowienia z dnia 8 kwietnia 2019 r., w sprawie XIII U 2531/16 (o uchyleniu decyzji organu z dnia 10 sierpnia 2016 r. i przekazaniu sprawy organowi do ponownego rozpoznania), że na dzień wydania zaskarżonej decyzji, odwołująca nie była niezdolna do pracy. Dopiero w toku postępowania do Sądu wpłynęła dodatkowa dokumentacja, która wskazywała, że nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia odwołującej się z tym, że w późniejszym terminie. Tym samym wbrew twierdzeniom odwołującej się i ustaleniom Sądu pierwszej instancji organ nie dysponował materiałem dowodowym w dacie złożenia wniosku o dalszą wypłatę świadczenia, który by pozwalał na dokonanie ustaleń faktycznych umożliwiających wydanie decyzji zgodnej z treścią wniosku ubezpieczonej. Ostatecznie dopiero Lekarz Orzecznik ZUS na wniosek organu, w orzeczeniu z dnia 15 października 2019 r. ustalił, że odwołująca się jest częściowo niezdolna do pracy od dnia 26 czerwca 2016 r. do dnia 31 października 2021 r., co stanowiło podstawę do wydania przez organ decyzji dnia 11 grudnia 2019 r. o ponownym ustaleniu wysokości policyjnej renty rodzinnej K.C. od dnia 1 kwietnia 2019 r. Sąd Apelacyjny zauważył, że wbrew twierdzeniom wnioskodawczyni i stanowisku Sądu pierwszej instancji ustalenie powyższych okoliczności nie nastąpiło na etapie postępowania sądowego ale w trakcie postępowania przed organem rentowym. Zatem nie można uznać za trafne ustalenia przez Sąd pierwszej instancji, że niezbędne okoliczności faktyczne uzasadniające nabycie prawa do policyjnej renty rodzinnej od dnia 26 czerwca 2016 r. mogły zostać ustalone w postępowaniu przed tym organem już w tej dacie, bo organ dysponował materiałem dowodowym pozwalającym na dokonanie ustaleń faktycznych umożliwiających wydanie decyzji zgodnej z treścią wniosku K.C. Sąd Apelacyjny podkreślił, że ustalenie prawa do świadczenia z datą wcześniejszą niż została wskazana w decyzji z dnia 11 grudnia 2019 r. nie jest tożsame z ustaleniem odpowiedzialności organu za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do przyznania prawa do świadczenia, bo opierają się na odmiennych przesłankach. Skargę kasacyjną oparto na naruszeniu prawa materialnego, to jest art. 85 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 49a ustawy I USK 874/26 3 zaopatrzeniowej i art. 118 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a także na naruszeniu prawa procesowego, to jest art. 233 § 1 k.p.c. i art. 382 k.p.c. Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na istotne zagadnienia prawne: 1. Czy odpowiedzialność organu rentowego za opóźnienie w ustaleniu prawa do świadczenia (art. 85 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) powstaje już w chwili, gdy organ miał możliwość wydania prawidłowej decyzji, czy dopiero od daty prawomocnego wyroku sądu? 2. Jak należy rozumieć pojęcie „ostatnia okoliczność niezbędna do wydania decyzji” (art. 118 ust. 1a ustawy emerytalnej) - czy jako dzień, w którym organ mógł ustalić prawo na podstawie dostępnych dowodów, czy wyłącznie jako dzień wpływu prawomocnego wyroku sądu? Sąd Najwyższy zważył: Brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Na wstępie warto wskazać, że Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest sądem zwykłej, trzeciej instancji, zaś skarga kasacyjna nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w charakterze skargi kasacyjnej element interesu publicznego. Skarga kasacyjna jest kwalifikowanym środkiem prawnym, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a leżącymi w interesie powszechnym. Rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno służyć ochronie obowiązującego porządku prawnego przed dowolnością orzekania, oraz zapewnieniu jednolitości orzecznictwa sądowego w takich sprawach, w których możliwe jest dokonanie zasadniczej wykładni przepisu prawa, mającej walor generalny i abstrakcyjny (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2009 r., II CSK 13/09, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2006 r. II CSK 126/05). W myśl art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, I USK 874/26 4 zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest problem nowy, który nie został do tej pory bezpośrednio rozwiązany w orzecznictwie Sądu Najwyższego i dla rozwikłania którego dotychczasowe orzecznictwo jest niewystarczające. Jeżeli skarżący jako przesłankę uzasadniającą przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazuje występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, to powinien zagadnienie to przedstawić przez jego sformułowanie z przytoczeniem przepisów prawa, na tle których ono powstało, przytoczyć argumenty prawne prowadzące do rozbieżnych ocen prawnych, a także wykazać, że jest to zagadnienie, którego rozwiązanie jest istotne nie tylko dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, lecz także dla praktyki sądowej (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2016 r., II CSK 382/15, Legalis 1508600; z dnia 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, Legalis 1482401; z dnia 24 maja 2016 r., I CSK 666/15). Innymi słowy istotne zagadnienie prawne powinno kotwiczyć się w regulacji prawnej, która powinna zostać przeanalizowana i opracowana, tak aby to wpierw sam skarżący mógł stwierdzić, że istotne zagadnienie prawne rzeczywiście występuje i dlatego powinien rozpoznać je Sąd Najwyższy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2015 r., III UK 206/13). Skarżący ma zatem obowiązek nie tylko sformułować samo zagadnienie, ale także - w uzasadnieniu wniosku - przedstawić odpowiednią jurydyczną argumentację wskazującą na dopuszczalność i celowość rozwiązania problemu prawnego w sposób preferowany przez skarżącego, a odmienny od sposobu rozstrzygnięcia tego problemu przy wykorzystaniu zapatrywań wyrażonych przez Sąd drugiej instancji (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2018 r., I UK 252/17, LEX nr 2533238). W celu spełnienia przesłanki przewidzianej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nie wystarczy samo sformułowanie pytania do Sądu Najwyższego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2018 r., II CSK 12/18, LEX nr 2499783). W rozpoznawanej sprawie skarżąca sformułowała zagadnienia prawne bez podania stosownej argumentacji w celu wykazania, że zagadnienia są istotne, a ich rozstrzygnięcie ma znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Istotne zagadnienia prawne zostały sformułowane jako pytania zawierające dwa warianty odpowiedzi, przy czym skarżąca nie wskazała, za którym wariantem się opowiada z jednoczesnym uzasadnieniem swojego poglądu. Należy zauważyć, że w I USK 874/26 5 orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą być więc przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione. Skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana i skonstruowana, aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w uzasadnieniu jej podstaw pozostałych elementów konstrukcyjnych skargi, ani tym bardziej się ich domyślać (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2016 r., I PK 59/16, LEX nr 2160130; z dnia 10 marca 2016 r., II CSK 10/16, LEX nr 2009500; z dnia 26 lutego 2016 r., V CSK 518/15, LEX nr 2015640; z dnia 24 września 2015 r., II PK 27/15, LEX nr 2019527). Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji. [A.P.] [SOP]