II PSKP 70/22/1

II PSKP 70/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 czerwca 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Maciej Pacuda (przewodniczący) SSN Krzysztof Rączka SSN Romualda Spyt (sprawozdawca) w sprawie z powództwa W. K. (poprzednio K.) przeciwko J. B. o ustalenie stosunku pracy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 5 czerwca 2024 r., skargi kasacyjnej pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 10 stycznia 2022 r., sygn. akt VIII Pa 135/21, 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od J. B. na rzecz W. K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z ustawowymi odsetkami z art. 98 § 11 k.p.c. UZASADNIENIE II PSKP 70/22 2 Powódka W. K. wystąpiła z pozwem przeciwko J.B., prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą „M.” w W., wnosząc ostatecznie o ustalenie istnienia stosunku pracy pomiędzy stronami od dnia zawarcia umowy o pracę, tj. od 1 lipca 2020 r. Wyrokiem z dnia 27 maja 2021 r. Sąd Rejonowy Poznań - Grunwald i Jeżyce w Poznaniu ustalił, że powódkę W. K. łączy z pozwanym J. B. stosunek pracy od 1 lipca 2020 r. o treści wynikającej z umowy o pracę z dnia 1 lipca 2020 r. i orzekł o kosztach postępowania. Sąd Okręgowy w Poznaniu, wyrokiem z dnia 10 stycznia 2022 r., oddalił apelację pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego i rozstrzygnął o kosztach postępowania apelacyjnego. W sprawie ustalono, że strony związane były umową o pracę od 3 lutego 2016 r. do dnia 1 marca 2019 r., a następnie, w dniu 1 lipca 2020 r. strony zawarły umowę o pracę na czas określony do 30 czerwca 2021 r., na mocy której powódka zatrudniona została na stanowisku florysty - sprzedawcy w pełnym wymiarze czasu pracy za wynagrodzeniem 3 200 zł brutto miesięcznie. W czasie podejmowania zatrudnienia u pozwanego powódka wiedziała, że jest w ciąży, ale dobrze się czuła i chciała pracować. Powódka nie poinformowała pracodawcy o stanie ciąży. Powódka świadczyła pracę na rzecz pozwanego w okresie od 1 lipca 2020 r. do 3 sierpnia 2020 r. W dniu 3 sierpnia 2020 r. w czasie ustalania grafiku na sierpień 2020 r. powódka przekazała informację, że od następnego dnia będzie przebywać na zwolnieniu lekarskim z powodu złego samopoczucia. Powódka poinformowała również o tym, że jest ciąży. Od 4 sierpnia 2020 r. do 17 sierpnia 2020 r. powódka przebywała na zwolnieniu lekarskim. Zwolnienie po tej dacie było kontynuowane. Pismem z dnia 12 sierpnia 2020 r. pozwany złożył powódce oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego w dniu 1 lipca 2020 r., tj. zawartego w treści umowy o pracę, powołując się na złożenie go pod wpływem wywołanego podstępnie błędu. Pozwany wskazał, że powódka podstępnie i złym zamiarem stworzyła pozory zamiaru świadczenia pracy. Decyzją z dnia 25 listopada 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Pile stwierdził, że powódka nie podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym emerytalnemu i rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu w okresie od 1 lipca 2020 r. jako pracownik płatnika składek J. B.. Powódka złożyła odwołanie od wskazanej decyzji i sprawa zawisła przed Sądem Okręgowym w Poznaniu pod sygnaturą akt VII U 183/21. Sąd Okręgowy podkreślił, że powódka bez wątpienia znajdowała się w niepewności co do istnienia stosunku pracy z pozwanym. Przez złożenie oświadczenia z dnia 12 sierpnia 2020 r. o uchyleniu się od skutków prawnych II PSKP 70/22 3 oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu wywołanego podstępnie (jak określił to pozwany) wywołał on po stronie pracownicy wątpliwości co do istnienia stosunku pracy wynikającego z zawartej przez strony umowy o pracę z dnia 1 lipca 2020 r. W związku z tym uznał, że powódka miała interes w wytoczeniu powództwa o ustalenie istnienia stosunku pracy na podstawie art. 189 k.p.c. Ustalenie to wpływało na uprawnienia pracownicze powódki wynikające np. z ciągłości czy z posiadania określonego stażu pracy, czyli na uprawnienia do urlopu wypoczynkowego, do naliczenia nagrody jubileuszowej, a także uprawnienia do otrzymania świadectwa pracy, co z kolei uprawnia do zarejestrowania się w Urzędzie Pracy czy uzyskania zasiłku dla bezrobotnych. Sąd Okręgowy stwierdził, że zawiśnięcie przed Sądem Okręgowym sprawy VII U 183/21 nie ma realnego wpływu na ocenę interesu prawnego powódki Zaznaczył, że postępowanie w sprawie VII U 183/21 zostało zawieszone do czasu prawomocnego zakończenia niniejszej sprawy, a wyrok (prawomocny) w niniejszej sprawie będzie prejudykatem w sprawie z odwołania od decyzji organu rentowego. Ponadto, w ocenie Sądu Okręgowego, pozwany błędnie z treści art. 365 k.p.c. wywodzi, że gdyby Sąd Okręgowy w sprawie VII U 183/21 ustalił, że stosunek pracy istniał lub nie istniał, to takie orzeczenie wiązać będzie inne sądy (organy). Wiążącą moc ma jedynie sentencja wyroku, a w sprawie ubezpieczeniowej rozstrzygałaby ona w przedmiocie podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia u płatnika składek. Zdaniem Sądu Okręgowego, pozwany nie uchylił się skutecznie od skutków oświadczenia woli stanowiącego składową umowy o pracę, gdyż pracownica podejmująca zatrudnienie nie ma obowiązku ujawniania stanu ciąży, jeżeli praca, jaką zamierza podjąć, nie jest niedozwolona dla kobiet z uwagi na ochronę macierzyństwa oraz dlatego, że nie stwierdzono po stronie powódki (w momencie zawierania umowy o pracę) zamiaru nieświadczenia pracy w związku z planowanym zwolnieniem lekarskim. Z ustaleń faktycznych wynika bowiem, że stan zdrowia powódki pogarszał się stopniowo, wywołując konieczność podjęcia oszczędzającego trybu życia, aby utrzymać ciążę i urodzić zdrowe dziecko. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pozwany zarzucił: 1. naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 367 § 3 k.p.c., co w konsekwencji doprowadziło do nieważności postępowania wskazanej w art. 379 pkt 4 k.p.c. „w związku z art. 39821 Kodeksu postępowania cywilnego”, przez rozpoznanie sprawy przez Sąd drugiej instancji w składzie jednoosobowym na podstawie art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, II PSKP 70/22 4 przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych(jednolity tekst: Dz.U. z 2024 r., poz. 340; dalej ustawa covidowa); 2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 189 k.p.c., przez jego wadliwe zastosowanie: 1. po dokonaniu zmiany powództwa w trybie art. 193 § k.p.c., ostatecznie zgłoszonym żądaniem jest żądanie ustalenia istnienia stosunku pracy pomiędzy stronami niniejszego procesu, tj. powódką jako pracownikiem a pozwanym jako pracodawcą; 2. bezsporne pomiędzy stronami procesu jest złożenie przez pozwanego oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia, polegającego na zawarciu umowy o pracę z powódką jako pracownikiem - a to wobec złożenia przedmiotowego oświadczenia woli przez pozwanego pod wpływem błędu wskutek podstępnego działania powódki; 3. prawo do uchylenia się od skutków oświadczenia woli, złożonego pod wpływem błędu lub też podstępu (kwalifikowana forma złożenia oświadczenia woli pod wpływem błędu) jest prawem podmiotowym kształtującym - jego skutki (bezskuteczność czynności prawnej) powstają wprawdzie z chwilą złożenia stosownego oświadczenia na piśmie, ale działają ex tunc; 4. skoro zatem nie było oświadczenia ze strony pracodawcy, to oświadczenie pracownika mające na celu zawarcie umowy o pracę również stało się bezprzedmiotowe; czynności powódki na rzecz pozwanego wykonywanie w okresie od 1 lipca 2020 r. do 3 sierpnia 2020 r. powinny być rozliczone w ramach bezpodstawnego wzbogacenia; 5. bezsporne w niniejszej sprawie jest również to, że powódka - na etapie postępowań przed Sądami obu instancji w niniejszej sprawie - stała się adresatem decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wyłączenia jej z ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, a to wobec wskazania przez organ rentowy braku powstania pomiędzy stronami niniejszego procesu stosunku pracy, co w konsekwencji powoduje brak tytułu do pracowniczego ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego; 6. w związku z odwołaniem złożonym przez powódkę od powyżej decyzji na etapie postępowań przed Sądami obu instancji w niniejszej sprawie toczyło się postępowanie sądowe przed Sądem Okręgowym w P., VII Wydziałem Pracy i Ubezpieczeń II PSKP 70/22 5 Społecznych (sygn. akt: VII U […]), w której pozwany brał udział jako zainteresowany w rozumieniu art. 47711 § 2 k.p.c., w którym ustalenie istnienia stosunku pracy jest nie tyle wynikiem rozstrzygnięcia, a jedynie faktem prawotwórczym, który powinien zostać ustalony przez Sąd w celu wydania rozstrzygnięcia (objęcia powódki ubezpieczeniem społecznym i zdrowotnym z tytułu stosunku pracy); 7. wynikające z art. 365 § 1 k.p.c. związanie stron, sądów, innych organów państwowych i innych organów administracji publicznej (ewentualnie innych podmiotów) oznacza obowiązek respektowania istnienia i treści prawomocnego orzeczenia sądu; orzeczenie to ma znaczenie prejudycjalne przy rozstrzyganiu spraw przez inne sądy, organy państwowe i inne organy administracji publicznej.; podmioty te są zatem związane faktem i treścią; 8. w konsekwencji - na etapie postępowań przed sądami obu instancji w niniejszej sprawie – rozstrzygnięcie w sprawie VII U […], przy uczestnictwie pozwanego jako zainteresowanego, w świetle art. 365 § 1 k.p.c. będzie wiążące w zakresie ustalenia istnienia stosunku pracy; 9. ma to istotny wpływ na brak dopuszczalności zgłoszenia w niniejszej sprawie powództwa o ustalenie istnienia stosunku pracy w trybie art. 189 k.p.c., a to ze względu na brak interesu prawnego powódki w zgłoszeniu powództwa o ustalenie; 10. niezależnie od powyższego, istnienie stosunku pracy pomiędzy stronami niniejszego procesu może być przedmiotem ustaleń faktycznych w innych procesach o zasądzenie, które powódka może wszcząć wobec pozwanego; tym bardziej w niniejszej sprawie nie zachodzi interes prawny w żądaniu ustalenia istnienia stosunku prawnego; 11. niniejsza sprawa nie miała charakteru ostatecznego narzędzia prawnego przysługującego podmiotowi prawnemu w celu ochrony jego praw. Skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu drugiej instancji i przekazanie temu Sądowi sprawy do ponownego rozpoznania wraz z rozstrzygnięciem co do kosztów zastępstwa przed Sądem Najwyższym oraz Sądami pierwszej i drugiej instancji, ewentualnie – w przypadku nieuwzględnienia zarzutu nieważności postępowania - o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa i zasądzenie od strony powodowej kosztów zastępstwa procesowego II PSKP 70/22 6 przed Sądami obu instancji oraz kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu przed Sądem Najwyższym. Powódka, w odpowiedzi na skargę, wniosła o jej oddalenie i zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Nawiązując do zarzutu nieważności postępowania, należy stwierdzić, że w uchwale siedmiu Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22 (OSNP 2023 nr 10, poz. 104), której nadano moc zasady prawnej przyjęto, że rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego ukształtowanym na podstawie art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z covidowej ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ponieważ nie jest konieczne dla ochrony zdrowia publicznego (art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) i prowadzi do nieważności postępowania (art. 379 pkt 4 k.p.c.). Jednocześnie Sąd Najwyższy postanowił nadać uchwale moc zasady prawnej i ustalił, że przyjęta w uchwale wykładnia prawa obowiązuje od dnia jej podjęcia. W uzasadnieniu tej ostatniej kwestii Sąd Najwyższy podkreślił, że możliwość wzruszania orzeczeń tylko z powodu dotychczasowego respektowania regulacji art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19 - bez uwzględnienia kontekstu konstytucyjnego - byłoby niepożądane ze społecznego punktu widzenia, jak również nadszarpnęłaby wizerunek sądów. Z tych względów, w pełni akceptując argumentację zawartą w uchwale pełnego składu Sądu Najwyższego z 28 stycznia 2014 r., BSA I-4110-4/13 (OSNC 2014 nr 5, poz. 49), uznał, że ochrona dobra i interesów obywateli, jako najwyższa wartość konstytucyjna (art. 1 Konstytucji RP), a także powaga władzy sądowniczej i jej znaczenie w działalności państwa, nakazuje znieść wsteczne skutki wykładni, która legła u podłoża uchwały. W związku z powyższym - biorąc pod uwagę datę wyrokowania przez Sąd drugiej instancji (10 stycznia 2022 r.) - nie można uznać, że przed tym Sądem doszło do nieważności postępowania z uwagi na jego jednoosobowy skład. II PSKP 70/22 7 Nie jest również uzasadniony zarzut naruszenia art. 189 k.p.c. Według tego przepisu powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Interes prawny w ustaleniu stosunku prawnego (prawa) z reguły nie występuje, gdy zainteresowany może na innej drodze osiągnąć w pełni ochronę swoich praw (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 1998 r., II CKN 572/97, LEX nr 50644; z dnia 5 października 2000 r., II CKN 750/99, LEX nr 51801 i z dnia 29 marca 2001 r., I PKN 333/00, OSNP 2003 nr 1, poz. 12). Jednakże w wyroku z dnia 14 września 1998 r., I PKN 334/98 (OSNAPiUS 1999 nr 20, poz. 646), Sąd Najwyższy stwierdził dopuszczalność powództwa o ustalenie zmierzającego do usunięcia stanu niepewności w przyszłości co do roszczeń, które nie są jeszcze skonkretyzowane bądź wymagalne. W podobny sposób Sąd Najwyższy wypowiedział się w wyroku z dnia 5 grudnia 2002 r., I PKN 629/01 (OSNP 2004 nr 11, poz. 194), wskazując, że pracownik ma interes prawny w ustaleniu rzeczywistej treści stosunku pracy na podstawie art. 189 k.p.c., jeżeli dochodzone ustalenie ma charakter niemajątkowy lub oparte na nim potencjalne roszczenia majątkowe mogą się zaktualizować dopiero w przyszłości, w związku z czym pracownik jest uprawniony także do żądania ustalenia rzeczywistej treści realizowanego stosunku pracy (por. też wyrok z dnia 2 czerwca 2006 r., I PK 250/05, OSNP 2007 nr 11-12, poz. 156; Przegląd Sądowy 2007 nr 10, s. 179, z glosą A. Musiały). Rozwinięcie poglądów Sądu Najwyższego co do zasadności powództwa o ustalenie istnienia stosunku pracy lub ustalenie jego treści nastąpiło w wyroku z dnia 15 grudnia 2009 r., II PK 156/09 (LEX nr 577459), w którym stwierdzono, że skoro sam ustawodawca wyodrębnia jako samodzielną sprawę o ustalenie stosunku pracy (art. 231, art. 631 i art. 461 § 11 k.p.c.), to wymienione przepisy prawa procesowego są regulacjami szczególnymi wobec art. 189 k.p.c. i jedynie potwierdzają, że z takim żądaniem ustalenia zawsze wiąże się interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. Podobnie w wyroku z dnia 4 kwietnia 2014 r., I PK 234/13 (LEX nr 1480057) Sąd Najwyższy wywiódł, że uzależnienie powództwa o ustalenie istnienia stosunku pracy od interesu prawnego należy pojmować elastycznie, z uwzględnieniem celowościowej wykładni pojęcia interesu prawnego, konkretnych okoliczności danej sprawy i wyników oceny, czy w drodze powództwa o świadczenie strona może uzyskać pełną ochronę swoich praw. Dlatego pojęcie interesu prawnego powinno być interpretowane z uwzględnieniem II PSKP 70/22 8 szeroko pojmowanego dostępu do sądu w celu zapewnienia ochrony prawnej. Wyrok wydany na podstawie art. 189 k.p.c. usuwa niepewność stanu prawnego zachodzącą w stosunkach między powodem (legitymowanym interesem prawnym) a pozwanym (wyznaczonym tym interesem). Interes prawny oznacza więc istniejącą po stronie powoda potrzebę wprowadzenia jasności i pewności w sferze jego sytuacji prawnej, wyznaczonej konkretnym stosunkiem prawnym oraz zagrożonej - a niekiedy już nawet naruszonej - przez pozwanego. Możliwość dochodzenia przez powoda świadczeń z określonego stosunku prawnego nie wyklucza a limine jego interesu prawnego w ustaleniu tego stosunku. Inaczej mówiąc, brak przeszkód w dochodzeniu przez pracownika skonkretyzowanych świadczeń ze stosunku pracy nie stanowi negatywnej przesłanki w wytoczeniu powództwa o ustalenie istnienia (ustalenie treści) stosunku pracy (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 11 kwietnia 2017 r., I PK 132/16, LEX nr 2309608 i z dnia 5 września 2017 r., II PK 206/16, LEX nr 2401064). Przenosząc te uwagi na ustalone okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że Sąd Okręgowy trafnie przyjął, że powódka ma interes prawny w ustaleniu istnienia stosunku pracy (i jego treści). Jeśli pozwany neguje jego istnienie, powołując się na to, że skutecznie uchylił się od skutków oświadczenia woli zawartego w umowie o pracę, to powództwo o ustalenie istnienia stosunku pracy stanowi adekwatny środek prawny, w oparciu o który usunięty zostaje stan niepewności co do sytuacji prawnej powódki. Nietrafne są argumenty skarżącego, że brak interesu prawnego wynika z toczącego się postępowania przed Sąd Okręgowym w sprawie z odwołania powódki od decyzji organu rentowego stwierdzającej niepodleganie powódki ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia u pozwanego w spornym okresie. Po pierwsze, skarżący w swojej argumentacji odwołuje się do skutku w postaci związania prawomocnym wyrokiem sądu (art. 365 § 1 k.p.c.), gdy wyrok taki (w sprawie ubezpieczeniowej) nie zapadł. Zatem pozbawione racji są wszystkie wywody w tej kwestii. Po drugie, należy także zwrócić uwagę, na stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku w wyroku z dnia 18 listopada 2021 r., III PSKP 44/21 (OSNP 2022 nr 8, poz. 75) stanowiące kontynuację linii orzeczniczej zapoczątkowanej uchwałami Sądu Najwyższego: z dnia 8 listopada 2019 r., III CZP 27/19 (OSNC 2020 nr 6, poz. 48) z dnia 27 października 2021 II PSKP 70/22 9 r., III CZP 109/20 (OSNC 2022 nr 4, poz. 38), z którego wynika, że sąd nie jest związany prawomocnym orzeczeniem w nowej sprawie pomiędzy tymi samymi stronami o dalszą część uprzednio dochodzonego świadczenia, jeżeli zmianie uległ stan faktyczny sprawy (choćby wskutek odmiennej oceny dowodów) lub sąd przyjął odmienną, dotychczas nieuwzględnioną kwalifikację prawną (art. 365 § 1 k.p.c.). Rację przyznać należy argumentom, że w kontekście art. 178 ust. 1 Konstytucji RP oraz zasady bezpośredniości i swobodnej oceny dowodów nie sposób jest odmówić sądowi, gdy przytoczy za tym poważne argumenty, uprawnienia do innej oceny przeprowadzonych w sprawie dowodów, mogącej prowadzić do innych ustaleń o faktach, a w konsekwencji i innej oceny kwestii, która waży na wyniku postępowania, od oceny, którą przyjął inny sąd w odrębnie rozpoznawanej sprawie, zwłaszcza że art. 365 § 1 k.p.c. dotyczy verba legis związania orzeczeniem, nie zaś ustaleniami faktycznymi. Równie nieuprawniony jest pogląd skarżącego, że powódka ochronę prawną uzyskać może na drodze powództwa o wypłatę wynagrodzenia. Jak zauważył Sąd Najwyższy w przywołanym wyroku I PK 132/16, poglądowi, że możliwość dochodzenia przez powoda świadczeń z określonego stosunku prawnego wyklucza istnienie interesu prawnego w ustaleniu tego stosunku, należy przypisać znaczenie zasady, od której istnieją wyjątki. Decydujące w tym zakresie powinny być właściwości stosunku prawnego. Interes prawny może polegać na usunięciu niepewności co do prawa majątkowego, które jeszcze się nie zaktualizowało, a także praw o charakterze niemajątkowym. Tak więc ustalenie istnienia stosunku pracy warunkuje (obecnie) prawo do niektórych bieżących i przyszłych (i potencjalnych) świadczeń rentowych, a także rzutuje, na ich wysokość oraz na wysokość emerytury (przy emeryturach w formule zdefiniowanej składki). Ustalenie istnienia lub treści stosunku pracy jest w takim przypadku sposobem ochrony praw i uprawnień pracowniczych, gdy jeszcze nie jest możliwe dochodzenie świadczeń od pracodawcy albo z ubezpieczeń społecznych. Należy podzielić pogląd, że pracownik tylko wtedy nie ma interesu prawnego w wytoczeniu powództwa o ustalenie istnienia stosunku prawnego, jak również o ustalenie jego treści, jeżeli wytacza takie powództwo wyłącznie w celu uzyskania orzeczenia, które ma służyć pozyskaniu dowodów mających znaczenie w innym postępowaniu, w szczególności w II PSKP 70/22 10 sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 grudnia 1997 r., I PKN 434/97, OSNAPiUS 1998 nr 21, poz. 627 - w sprawie, w której powód wniósł o ustalenie „czy kadry Najwyższej Izby Kontroli posiadają dokumenty świadczące o tym, że w 1993 r. były na niego skargi oraz na okoliczność faktów, że podczas prowadzenia kontroli w 1993 r. nadużywał stanowiska służbowego do celów prywatnych”; z dnia 23 lutego 1999 r., I PKN 597/98, OSNAPiUS 2000 nr 8, poz. 301). Natomiast zdezaktualizowały się poglądy Sądu Najwyższego, że nie ma interesu w ustaleniu prawa lub stosunku prawnego osoba, która może dochodzić bezpośrednio świadczenia należnego z tego stosunku nawet wtedy, gdy świadczenie ma charakter przyszły lub potencjalny, a nawet warunkowy (uchwały Sądu Najwyższego: z dnia 3 listopada 1994 r., I PZP 45/94, OSNAPiUS 1995 nr 6, poz. 74; z dnia 5 lipca 1995 r., I PZP 56/94, OSNAPiUS 1995 nr 24, poz. 299; wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 23 lutego 1999 r., I PKN 597/98, OSNAPiUS 2000 nr 8, poz. 301; z dnia 1 grudnia 1983 r., I PRN 189/83, OSNCP 1984 nr 7, poz. 121). Wynika to przedstawionego wyżej późniejszego orzecznictwa Sądu Najwyższego uwzględniającego szerzej rozumiany interes pracownika w sprawach o ustalenie istnienia stosunku pracy albo ustalenie treści stosunku pracy. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy w oparciu o art. 39814 k.p.c. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. w związku art. 39821 k.p.c. w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 w związku z § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (jednolity tekst: Dz.U. z 2023 r., poz. 1935). [SOP] [ał]