II PUO 2/23

Sygn. akt II PUO 2/23 POSTANOWIENIE Dnia 14 marca 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Korzeniowski w sprawie z odwołania A. O. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych […] Oddziałowi w Warszawie o rentę rodzinną, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 14 marca 2023 r., wniosku Sądu Apelacyjnego w Warszawie przekazanego Sądowi Najwyższemu postanowieniem z dnia 28 listopada 2022 r. o przekazanie sprawy sygn. akt III AUa 2785/22 innemu sądowi równorzędnemu, odmawia przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu. UZASADNIENIE Sędzia Sądu Apelacyjnego w Warszawie E. G. została wylosowana do rozpoznania w drugiej instancji sprawy z apelacji powódki A. O. od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 8 sierpnia 2022 r., który oddalił jej odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z 23 lipca 2019 r. o rentę rodzinną. Sąd Apelacyjny w Warszawie w składzie SSA E. G. postanowieniem z 28 listopada 2022 r. wystąpił do Sądu Najwyższego Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych o przekazanie sprawy sądowi równorzędnemu na podstawie art. 441 § 2 k.p.c. w zw. z art. 441 § 1 k.p.c. z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 2 Wniosek nie jest zasadny. Art. 441 k.p.c. stanowi: § 1. Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. § 2. O przekazanie sprawy może wystąpić sąd właściwy. W ocenie wniosku istotne są następujące stwierdzenia dotyczące przedmiotu i zakresu stosowania art. 441 k.p.c. Przepis stanowi określony wyjątek, który pozwala na nierozpoznanie sprawy w sądzie właściwym. Przedmiotem regulacji art. 441 k.p.c. nie jest zwolnienie sędziego od rozpoznania sprawy, lecz to czy sprawa powinna być rozpoznana w innym sądzie równorzędnym z sądem występującym. Przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu przez Sąd Najwyższy jest silnie uwarunkowane dobrem wymiaru sprawiedliwości, w szczególności społecznym postrzeganiem sądu jako organu bezstronnego, co uprawnia stwierdzenie, że przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu jest dopuszczalne ze względu na tę indywidulaną sprawę, a nie ze względu na brak przygotowania sędziego do rozpoznania sprawy objętej wnioskiem. W przeciwnym razie tą drogą należałoby uwolnić sędzię od rozpoznana wszystkich spraw z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, w których zgłasza brak doświadczenia orzeczniczego. Generalne zwolnienie sędziego od rozpoznania określonych rodzajów spraw (w tym przypadku spraw z zakresu prawa pracy czy ubezpieczeń społecznych) nie jest przedmiotem regulacji z art. 441 k.p.c. Ponadto, choć art. 441 k.p.c. jest nową regulacją, to jednak jego przedmiotem nie są sprawy ustrojowe dotyczące zasadniczej natury, czyli ustroju i właściwości sądów oraz postępowania przed sądami (art. 176 ust. 2 Konstytucji RP), zatem dotyczące również przenoszenia sędziów do orzekania w innym wydziale sądu. Art. 441 k.p.c. nie jest też podstawą prawną kontroli ważności postępowania w sprawie ze względu na przesłankę z art. 379 pkt 4 k.p.c., dlatego traci na 3 znaczeniu argumentacja wniosku dotycząca naruszenia art. 22a ustawy z 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych. Konsekwentnie, również przesłanka dobra wymiaru sprawiedliwości jest oceniana tylko w granicach tego przepisu, czyli sama w sobie nie zmienia znaczenia i nie pozwala na dowolne rozszerzenie stosowania art. 441 k.p.c., bowiem to tylko w danej (konkretnej) sprawie może zaistnieć podstawa do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu. Innymi słowy regulacja z art. 441 k.p.c. spełniałaby się wtedy, gdyby nie tylko sędzia Sądu Apelacyjnego E. G., ale także i pozostali sędziowie (wszyscy) Sądu Apelacyjnego w Warszawie nie powinni rozpoznać apelacji w sprawie objętej wnioskiem. Taka sytuacja faktyczna i prawna nie zachodzi w odniesieniu do sprawy objętej wnioskiem. Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji.