II PUO 49/26

II PUO 49/26 POSTANOWIENIE Dnia 2 września 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jolanta Frańczak w sprawie z odwołania B. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Poznaniu o jednorazowe odszkodowanie z tytułu choroby zawodowej, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 2 września 2026 r., wniosku Sądu Rejonowego w Koninie zawartego w postanowieniu z dnia 8 czerwca 2026 r., sygn. akt IV Uz 1/26 (IV U 76/24), o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu odrzuca wniosek. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Koninie postanowieniem z dnia 8 czerwca 2026 r. wystąpił do Sądu Najwyższego na podstawie art. 441 k.p.c. o przekazanie innemu sądowi równorzędnemu sprawy z odwołania B. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału w Poznaniu o odszkodowanie z tytułu choroby zawodowej. Postanowienie zostało wydane w postępowaniu incydentalnym (IV UZ 1/26) toczącym się na skutek zażalenia odwołującej się od postanowienia oddalającego jej wniosek o wyłączenie sędziego sprawozdawcy SSR X. Y., która w dniu 3 kwietnia 2024 r. została wylosowana jako referent do rozpoznania sprawy. W uzasadnieniu wskazano, że wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd II PUO 49/26 2 na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. Odwołująca się konsekwentnie bowiem zarzuca, że sprawa jest nienormalnie prowadzona od samego początku i składa wnioski o wyłączenie sędziów Sądu Rejonowego w Koninie. Ponadto sama odwołująca się w składanych pismach procesowych wnosi, aby Sąd Najwyższy przekazał sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, ale nie może to być Sąd Rejonowy w Poznaniu. W zażaleniu na postanowienie oddalające wniosek o wyłączenie SSR X. Y. wskazała, że sprawa toczy się „przewlekle i niesprawiedliwie, a sędziowie, którzy pracują w Sadzie Rejonowym w Koninie nie powinni zajmować się jej sprawą”. Kierując się postrzeganiem Sądu Rejonowego w Koninie jako organu bezstronnego i czyniąc zadość stanowisku odwołującej się sprawę powinien zatem rozpoznać inny sąd równorzędny. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 441 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. O przekazanie sprawy może wystąpić sąd właściwy. Wykładnia językowa i celowościowa art. 441 § 1 k.p.c. wskazuje, że z wnioskiem o przekazanie sprawy może wystąpić jedynie sąd właściwy, rozumiany jako jednostka organizacyjna wymiaru sprawiedliwości mająca kompetencję ustawową do rozpoznania danej sprawy, a zatem sąd powszechny określonego szczebla w zakresie swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Postanowienie może wydać w zakresie swoich uprawnień sędzia przewodniczący. Przyjmuje się, że regulacja zawarta w art. 441 § 1 k.p.c. dopuszcza wyjątek od konstytucyjnej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), w związku z czym podlega wykładni restryktywnej. Podstaw stosowania tego przepisu nie należy także utożsamiać z podstawami wyłączenia sędziego (zob. postanowienie z dnia 22 lutego 2024 r., III CO 166/24, LEX nr 3698197 czy z dnia 11 stycznia 2022 r., II PUO 27/21, LEX nr 3340951). Istotne w sprawie jest przede wszystkim to, że o przekazanie sprawy występuje do Sądu Najwyższego Sąd Rejonowy w Koninie w postępowaniu II PUO 49/26 3 zażaleniowym, mimo iż jego kompetencja została ograniczona do rozpoznania zażalenia, co wynika z losowego przydziału spraw. Tymczasem literalna wykładnia art. 441 k.p.c. powoduje, że uprawnienie przewidziane w tym przepisie przysługuje sądowi przed którym toczy się postępowanie w sprawie co do istoty, a nie sądowi rozpoznającemu „część sprawy”. Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia. [r.g.]