II PZ 14/10
PostanowienieIzba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych2010-08-11
Skład orzekający: Jerzy Kuźniar, Halina Kiryło, Jerzy Kwaśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd może obciążyć stronę kosztami sądowymi, jeśli została ona wcześniej zwolniona od ich uiszczania?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że strona, która została zwolniona od kosztów sądowych, nie może być obciążona tymi kosztami w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji, chyba że zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające odstąpienie od tej zasady na podstawie art. 113 ust. 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. W niniejszej sprawie nie było podstaw do zastosowania tego przepisu, ponieważ nie wystąpiły sytuacje określone w art. 113 ust. 2 i 3 ustawy.Stan faktyczny
Powódka została zwolniona od kosztów sądowych w postępowaniu. Sąd Apelacyjny w wyroku kończącym sprawę w instancji obciążył powódkę kosztami sądowymi, powołując się na art. 113 ust. 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Powódka zaskarżyła to postanowienie zażaleniem, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących zwolnienia od kosztów.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Apelacyjnego dotyczące obciążenia powódki kosztami sądowymi.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II PZ 14/10 POSTANOWIENIE Dnia 11 sierpnia 2010 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący) SSN Halina Kiryło SSN Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca) w sprawie z powództwa A. G. przeciwko F. Sp. z o.o. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 11 sierpnia 2010 r., zażalenia powódki na postanowienie zawarte w pkt IV wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 23 grudnia 2009 r., uchyla zaskarżone postanowienie. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 23 grudnia 2009 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawie z powództwa A. G. przeciwko F. Spółka z o.o. o zapłatę, po rozpoznaniu apelacji powódki oraz zażalenia pozwanej, od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy z dnia 8 września 2009 r.: oddalił apelację (pkt I.); zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 1000 zł. tytułem zwrotu części kosztów procesu za drugą instancję (pkt II.); oddalił zażalenie pozwanego (pkt III.); nakazał ściągnąć od powódki na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego kwotę 1000 zł. tytułem części kosztów sądowych (IV.). Podstawą prawną rozstrzygnięcia zawartego w pkt IV wyroku – stosownie do uzasadnienia – jest przepis art. 113 ust.
2 4 w związku z art. 13 i art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 ze zm.). Powyższe postanowienie powódka zaskarżyła zażaleniem wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nieobciążanie powódki kosztami sądowymi oraz o zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. Wnosząca zażalenie zarzuciła naruszenie art. 113 ust. 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca wskazała, że w postępowaniu była zwolniona od kosztów sądowych i wobec tego nie było podstaw do obciążenia jej kosztami sądowymi na podstawie art. 113 ust. 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarżąca została zwolniona od kosztów sądowych na podstawie postanowienia Sądu Okręgowego – Sądu Pracy z dnia 10 czerwca 2009 r. Zgodnie z art. 96 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.) strona, która została zwolniona od kosztów sądowych przez sąd – w zakresie przyznanego jej zwolnienia – nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych, które zgodnie z art. 2 ust. 1 powołanej ustawy obejmują opłaty i wydatki. Na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych kosztami sądowymi, których strona nie miała obowiązku uiścić lub których nie miał obowiązku uiścić kurator albo prokurator, sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji obciąży przeciwnika, jeżeli istnieją do tego podstawy, przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów procesu. Wobec oddalenia powództwa wyrokiem Sądu pierwszej instancji i oddalenia apelacji powódki w wyroku Sądu drugiej instancji nie zachodziły podstawy do obciążenia kosztami sądowymi strony pozwanej. Zgodnie z art. 113 ust. 2 powołanej ustawy koszty nieobciążające przeciwnika sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji nakazuje ściągnąć z roszczenia zasądzonego na rzecz: strony,
3 której czynność spowodowała ich powstanie. Sytuacja taka nie zachodzi, bo nie ma roszczenia zasądzonego na rzecz strony, której czynność spowodowała koszty. Stosownie zaś do art. 113 ust. 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może odstąpić od przewidzianego w ust. 2 i 3 obciążenia kosztami. Zastosowanie tego przepisu nie było uprawnione, skoro – jak wyżej przedstawiono – nie miała miejsca ani sytuacja określona w ust. 2 ani też w ust. 3 art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Wobec powyższego – uznając zasadność zarzutu zażalenia – Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji na podstawie art. 39815 § 1 zdanie pierwsze k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.
Powiązane orzeczenia
- I CZ 26/87 1987-03-31Czy sąd może odmówić zwolnienia od kosztów sądowych, jeśli strona nie wykazała niemożliwości uzyskania wyższych zarobków, bez wcześniejszego umożliwienia jej takiego wykazania i wyjaśnienia związanych z tym okoliczności?
- III CZ 50/09 2009-11-26Czy zwolnienie od kosztów sądowych przyznane stronie w postępowaniu rozpoznawczym obejmuje postępowanie ze skargi o wznowienie tego postępowania?
- IV CZ 67/07 2007-10-11Czy zwolnienie od kosztów sądowych udzielone stronie w toku postępowania rozpoznawczego rozciąga się na postępowanie wywołane wniesieniem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia?
- II CZ 51/10 2010-07-08Czy zwolnienie strony od kosztów sądowych w całości zwalnia ją z obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi procesowemu?
- V CZ 65/07 2007-07-26Czy w przypadku strony zwolnionej od kosztów sądowych, która wniosła apelację po wejściu w życie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, ale przed zakończeniem postępowania w pierwszej instancji, sąd drugiej ins…
Powołane przepisy
art. 113 ust.
2art. 13art. 26 ust. 1art. 113 ust. 4art. 96 ust. 1art. 2 ust. 1art. 113 ust. 1art. 113 ust. 2art. 113art. 39815 § 1art. 3941 § 3 KPC§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 26.07.2026. · PDF źródłowy