II PZ 27/09

Postanowienie z dnia 13 stycznia 2010 r. II PZ 27/09 Sprawa o utworzenie zakładowego funduszu socjalnego i przekazanie środków pieniężnych na ten fundusz jest sprawą z zakresu prawa pracy o prawa majątkowe, dla której nie została określona stawka minimalna kosztów zastępstwa procesowego przysługujących radcy prawnemu za jej prowadzenie (§ 11 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustano-wionego z urzędu, Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Zasądzenie tych kosztów następuje według stawki minimalnej za prowadzenie sprawy majątkowej z za-kresu prawa pracy o najbardziej zbliżonym rodzaju (§ 5 w związku z § 11 ust. 1 i § 12 ust. 4 pkt 1 tego rozporządzenia). Przewodniczący SSN Romualda Spyt, Sędziowie SN: Bogusław Cudowski, Zbigniew Myszka (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 stycznia 2010 r. sprawy z powództwa Samorządnego Niezależnego Związku Zawodowego Pracowników SPP w J.-L. przeciwko S.P.P. Sp. z o.o. w J.-L. o nakazanie pozwanej utworzenie Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych i przekazanie środków na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych, na skutek zażalenia strony powodowej na postanowienie Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 17 sierpnia 2009 r. [...] u c h y l i ł zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał Sądowi Okręgowe-mu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego. U z a s a d n i e n i e Postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2009 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy we Wro-cławiu po rozpoznaniu zażalenia powoda Samorządnego Niezależnego Związku Za- 2 wodowego Pracowników „SPP" w J.-L. na postanowienie tego Sądu zawarte w punkcie II wyroku z dnia 7 maja 2009 r. oddalającego apelację pozwanej S.P.P. Sp. z o.o. w J.-L. w sprawie o nakazanie pozwanej utworzenie Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych i przekazanie środków na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych, uchylił zaskarżone postanowienie zasądzające od pozwanej na rzecz powoda kwotę 360 zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego i kasacyjnego (pkt I postanowienia), zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 2.820 zł tytułem kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu odwoławczym i kasacyjnym (pkt II postanowienia); oddalił dalej idące zażalenie (pkt III postanowienia) oraz zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 60 zł tytułem kosztów zastępstwa prawnego w po-stępowaniu zażaleniowym (pkt IV postanowienia). Sąd Okręgowy uznał zażalenie powoda za częściowo zasadne, w części doty-czącej kosztów postępowania apelacyjnego. Zważywszy na wartość przedmiotu za-skarżenia (242.184,60 zł), zgodnie z § 6 pkt 7 w związku z § 11 ust. 1 pkt 2 i 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w spra-wie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem), Sąd zasądził na rzecz powoda kwotę 2.700 zł, zgodnie z wyliczeniem zawartym w zażaleniu. Odno-śnie zaś do kosztów w postępowaniu kasacyjnym Sąd Okręgowy wskazał, że zgod-nie z § 12 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia o kosztach za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Sądem Najwyższym należne jest 75 % stawki minimalnej, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam radca prawny - 100 % stawki minimalnej, w obu wypadkach nie mniej niż 120 zł. W ocenie Sądu Okręgowego kwotą stosowną, mając na uwadze stawki taryfowe i nakład pracy radcy prawnego w postępowaniu kasacyjnym, jest kwota 120 zł. Łącznie wynagro-dzenie radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego w postępowaniu odwoławczym i kasacyjnym Sąd Okręgowy uznał za zasadne do wysokości 2.820 zł. Dalej idące zażalenie w zakresie kosztów postępowania kasacyjnego jako nieuzasadnione odda-lił na podstawie art. 385 k.p.c. w związku z art. 397 § 2 k.p.c. (pkt III). W zażaleniu na to postanowienie strona powodowa, zaskarżyła je w punkcie III, domagając się jego zmiany i zasądzenia od pozwanej kwoty 3.930 zł tytułem nie-uwzględnionych w zaskarżonym postanowieniu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu kasacyjnym oraz zasądzenia od pozwanej na rzecz żalącej się kosz- 3 tów zastępstwa procesowego w niniejszym postępowaniu zażaleniowym według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono błędną wykładnię § 12 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia polegającą na uznaniu, że minimalna stawka za sporzą-dzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Sądem Najwyż-szym wynosiła w sprawie 120 zł w sytuacji, gdy wykładnia gramatyczna oraz funkcjo-nalna tego przepisu wskazuje, że za powyższe czynności radcy prawnego przysłu-guje 75% stawki minimalnej, gdy w sprawie występował ten sam radca prawny, czyli 4.050 zł. Z dokonanej przez Sąd Okręgowy wykładni tego przepisu wynika, jakoby ustawodawca wprowadził dwie stawki minimalne w przypadku postępowania kasa-cyjnego tzn. 75% (lub 100%) stawki podstawowej oraz 120 zł i upoważnił Sąd do wy-boru wysokości minimalnej stawki. Tymczasem zgodnie z wykładnią gramatyczną oraz funkcjonalną tego przepisu wynagrodzenie za prowadzenie sprawy w postępo-waniu kasacyjnym wynosi 75% (lub odpowiednio 100%) stawki podstawowej, nie mniej niż 120 zł, a nie minimum 120 zł. Zastrzeżenie, że minimalne wynagrodzenie za prowadzenie sprawy w postępowaniu kasacyjnym nie może wynosić mniej niż 120 zł dotyczy tych spraw, w których podstawowa stawka jest niższa niż 120 zł. W pozo-stałych sytuacjach, minimalnym wynagrodzeniem radcy prawnego za udział w postę-powaniu kasacyjnym będzie 75% (lub odpowiednio 100%) stawki podstawowej. Sąd Okręgowy nieprawidłowo uznał, że w rozpoznawanej sprawie za prowadzenie każdej sprawy w postępowaniu kasacyjnym przysługuje wyłącznie 120 zł. Wprawdzie usta-wodawca upoważnił sąd do wzięcia pod uwagę nakładu pracy pełnomocnika proce-sowego, a także charakteru sprawy i wkładu pracy w przyczynienie się do jej wyja-śnienia i rozstrzygnięcia, ale podstawę zasądzenia opłaty stanowią stawki minimalne określone w (§ 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia). Ponadto Sąd bierze pod uwagę takie kryteria przy rozstrzyganiu ewentualnie zasądzenia wielokrotności stawki (maksy-malnie do jej sześciokrotności), a nie kwoty niższej niż stawka minimalna. Wnoszący zażalenie zwrócił uwagę, że to strona powodowa składała skargę kasacyjną, która została uwzględniona, a nakład pracy pełnomocnika strony powodowej w postępo-waniu kasacyjnym był znaczny i całkowicie uzasadniał zasądzenie pełnej stawki mi-nimalnej, czyli kwoty 4.050 zł. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 4 Zaskarżone postanowienie nie może się ostać, ponieważ istotnie przy wy-kładni § 12 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Sądowi Okręgowemu uszło uwadze, iż prze-pis ten odnosi się do stawek minimalnych, których wysokość zależy - co do zasady - od wartości przedmiotu sprawy lub jej rodzaju (§ 4 ust. 1 tego aktu). Orzekając o kosztach zastępstwa procesowego strony powodowej Sąd ten wskazał, iż dopiero w postępowaniu kasacyjnym określiła ona wartość przedmiotu zaskarżenia „na kwotę 242.184,60 zł”, a ponadto sygnalizował, iż „wyrok Sądu I instancji nakazywał stronie pozwanej przekazanie środków pieniężnych, ale nie określał w jakiej wysokości ma być przekazanie na Fundusz Świadczeń Socjalnych”. Ostatecznie jednak Sąd drugiej instancji, mając - jak się wydaje - na uwadze wskazaną przez stronę powodową wartość przedmiotu kasacyjnego zaskarżenia, uznał, że „za postępowanie apelacyj-ne należne koszty zastępstwa wynoszą 2.700 zł, zgodnie z wyliczeniem skarżącego”. Jako podstawy prawne orzeczenia w tym zakresie Sąd ten wymienił § 6 pkt 7 w związku z § 11 ust.1 pkt 2 i § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. W tej części orzeczenie nie zostało zaskarżone i jest prawomocne. Konsekwentnie jednak rzecz ujmując, usprawiedliwiony okazał się zarzut strony wnoszącej rozpoznawane zażalenie, że Sąd drugiej instancji powinien wyli-czyć i zasądzić należne stronie powodowej koszty zastępstwa procesowego „za po-stępowanie kasacyjne” według podobnych zasad, jakie przyjął orzekając o należnych skarżącej kosztach postępowania apelacyjnego. Tymczasem Sąd Okręgowy zasądził należne jej koszty za postępowanie kasacyjne w stawce najniższej - 120 zł, argu-mentując, że jest to „kwota stosowna, mając na uwadze stawki taryfowe i nakład pracy radcy prawnego w postępowaniu kasacyjnym”, a „dalej idące zażalenie” w za-kresie kosztów postępowania kasacyjnego oddalił „jako nieuzasadnione”. W rozpoznawanej sprawie należało rozważyć, czy jej przedmiot lub rodzaj, dla potrzeb zasądzenia należnych kosztów zastępstwa procesowego za czynności radcy prawnego z tytułu prowadzenia tej konkretnej sprawy, poddawał się kwalifikacji prawnej bezpośrednio z § 11 ust. 1 pkt 2 w związku z § 12 ust. 4 pkt 1 rozporządze-nia, zważywszy że przedmiotem merytorycznego orzekania nie był spór dający się wprost zakwalifikować jako sprawa „o wynagrodzenie za pracę lub odszkodowanie inne niż w pkt 4”, co pozwalałoby bezpośrednio wyliczyć stawki minimalne za prowa-dzenie takiej sprawy w wysokości 75% stawki obliczonej na podstawie § 6 pkt 7 - „od wartości wynagrodzenia lub odszkodowania będącego przedmiotem sprawy”. W tym zakresie Sąd Najwyższy uznał, iż sprawa o utworzenie zakładowego funduszu 5 świadczeń socjalnych i przekazanie środków pieniężnych na ten fundusz w termi-nach i kwotach wskazanych w art. 5 i 6 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu socjalnym (jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 70, poz. 335 ze zm.), należy do zakresu prawa pracy i jest sprawą o prawa majątkowe, dla której nie została wy-raźnie określona stawka minimalna kosztów zastępstwa procesowego przysługują-cych radcy prawnemu za prowadzenie tego typu sprawy z zakresu prawa pracy (§ 11 rozporządzenia), ale zasadne i usprawiedliwione jest zasądzanie należnych kosztów z uwzględnieniem stawki minimalnej przewidzianej dla sprawy majątkowej z zakresu prawa pracy „o najbardziej zbliżonym rodzaju” (§ 5 w związku z § 11 ust. 1 i § 12 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia). Powyższe oznaczało, że Sąd drugiej instancji bezpodstawnie przyjął, iż w tej samej (rozpoznanej) sprawie obowiązywały różne (wyższe) stawki minimalne wyli-czenia kosztów zastępstwa procesowego przysługujące radcy prawnemu w postę-powaniu apelacyjnym, a według innych (niższych) stawek minimalnych mogły być zasądzone koszty tego zastępstwa w postępowaniu kasacyjnym - jako „stosowne” ze względu „na stawki taryfowe i nakład pracy radcy prawnego”. Konstatacja ta nie wy-klucza możliwości zasądzenia przez Sąd Okręgowy od strony pozwanej jedynie czę-ści kosztów zastępstwa procesowego poniesionych przez stronę powodową „za po-stępowanie kasacyjne”, jeżeli Sąd ten powoła i wykaże przesłankę usprawiedliwia-jąca wydanie takiego orzeczenia, tj. wypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 102 k.p.c. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji w zgo-dzie z art. 3941 § 3 w związku z art. 39815 zdanie pierwsze k.p.c. ========================================