II UKN 20/99

Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych1999-02-05

Skład orzekający: Stefania Szymańska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sąd drugiej instancji, odrzucając apelację z powodu uchybienia terminu, może zignorować postanowienie sądu pierwszej instancji o przywróceniu terminu bez samodzielnego zbadania, czy zachodzą przesłanki z art. 168 § 1 KPC?
Ratio decidendi
Niezwiązanie sądu drugiej instancji postanowieniem sądu pierwszej instancji w przedmiocie przywrócenia terminu nie oznacza, że sąd ten może odrzucić apelację bez wyjaśnienia, czy zachodzą okoliczności wymienione w art. 168 § 1 KPC. Sąd drugiej instancji, jeśli powziął wątpliwości co do istnienia niezawinionych okoliczności usprawiedliwiających opóźnienie w dokonaniu czynności prawnej, powinien uzupełnić postępowanie dowodowe, a nie opierać się jedynie na odmiennej ocenie dowodów przedstawionych przez stronę.
Stan faktyczny
Wnioskodawczyni złożyła apelację po terminie. Sąd pierwszej instancji przywrócił jej termin do złożenia apelacji, uznając chorobę za usprawiedliwienie. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację, uznając, że przedstawione zaświadczenia lekarskie nie dowodzą, iż choroba uniemożliwiła złożenie apelacji w terminie i że strona nie udowodniła braku winy. Sąd Najwyższy uchylił postanowienie Sądu Apelacyjnego.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Apelacyjnego i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Postanowienie z dnia 5 lutego 1999 r. II UKN 20/99 Niezwiązanie sądu drugiej instancji postanowieniem sądu pierwszej ins-tancji w przedmiocie przywrócenia terminu nie oznacza, że sąd ten może od-rzucić apelację bez wyjaśnienia czy zachodzą okoliczności wymienione w art. 168 § 1 KPC. Przewodniczący: SSN Stefania Szymańska, Sędziowie SN: Teresa Romer, Jerzy Kuźniar (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 1999 r. na posiedzeniu nie-jawnym sprawy z wniosku Marianny W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecz-nych-Oddziałowi w P. o rentę, na skutek kasacji wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 4 listopada 1998 r. [...] p o s t a n o w i ł: u c h y l i ć zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Sądowi Apelacyj-nemu do ponownego rozpoznania. U z a s a d n i e ni e Postanowieniem z dnia 4 listopada 1998 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie od-rzucił apelację wnioskodawczyni Marianny W. od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 1 lipca 1998 r. [...] po ustale-niu, że odpis wyroku Sądu Wojewódzkiego wraz z uzasadnieniem otrzymała - na swój wniosek - w dniu 23 września 1998 r., natomiast apelację złożyła w dniu 16 października 1998 r., a więc z przekroczeniem terminu, o którym mowa w art. 369 § 1 KPC. Sąd Wojewódzki, uwzględniając wniosek Marianny W., przywrócił jej termin do złożenia apelacji, stwierdzając, że wobec choroby opóźnienie w złożeniu apelacji było usprawiedliwione. W ocenie Sądu Apelacyjnego postanowienie Sądu pierwszej 2 instancji nie jest uzasadnione. Przedłożone zaświadczenia lekarskie potwierdzają jedynie fakt leczenia się z powodu schorzeń przewlekłych, ale nie dają podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu, nie stwierdzają bowiem, że scho-rzenia te uniemożliwiły złożenie apelacji w terminie. Nieudowodnienie braku zawi-nienia - art. 168 § 1 KPC - prowadzi do nieuwzględnienia wniosku i w konsekwencji odrzucenia apelacji. Powyższe postanowienie zaskarżyła kasacją wnioskodawczyni i zarzucając naruszenie art. 168 § 1 KPC oraz art. 241 KPC, wniosła o jego uchylenie. Według skarżącej przepis art. 168 § 1 KPC nie wymaga udowodnienia braku winy, uznając za wystarczające uprawdopodobnienie, że niedochowanie terminu nastąpiło bez zawi-nienia. Nadto, wnioskodawczyni dysponuje zaświadczeniem lekarskim z dnia 16 lis-topada 1998 r., potwierdzającym, że z uwagi na stan zdrowia, nie mogła złożyć ape-lacji w terminie. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: Trafnie stwierdził Sąd Apelacyjny, że postanowienie Sądu pierwszej instancji w przedmiocie przywrócenia terminu nie jest wiążące, niemniej jego niepodzielenie nie może być wynikiem jedynie odmiennego poglądu co do istnienia przyczyn uspra-wiedliwiających opóźnienie w dokonaniu czynności prawnej, bez przeprowadzenia dowodów dla oceny, czy przesłanki takie faktycznie występują. Jest to tym bardziej konieczne, że przepis art. 168 § 1 KPC nie zobowiązuje strony do udowodnienia, że uchybiła terminowi bez swojej winy, a jedynie uprawdopodobnienia, że tak było, co trafnie stwierdza kasacja. Przedłożone w toku postępowania przed Sądem Woje-wódzkim zaświadczenia lekarskie wskazywały na przewlekłe schorzenia wniosko-dawczyni i leczenie z nimi związane, a więc gdyby Sąd Apelacyjny powziął wątpli-wości co do istnienia niezawinionych okoliczności usprawiedliwiających opóźnienie w dokonaniu czynności prawnej, mógł uzupełnić postępowanie dowodowe. Jego ocena, że dołączone zaświadczenia lekarskie nie są wystarczające dla przyjęcia, iż zachodzą przesłanki określone w art. 168 § 1 KPC, nie może być w tych warunkach podzielona, jako przedwczesna. W tym stanie rzeczy, gdy kasacja okazała się usprawiedliwiona, należało orzec jak w sentencji po myśli art. 39313 § 1 KPC. ========================================

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 168 § 1 KPC.art. 369 § 1 KPC.art. 168 § 1 KPCart. 241 KPCart. 39313 § 1 KPC.§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 27.07.2026. · PDF źródłowy