II UKN 333/00
Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych2001-04-18
Skład orzekający: Krystyna Bednarczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy schorzenia ubezpieczonej, które wystąpiły w trakcie pracy i które ubezpieczona wiązała z wysiłkiem fizycznym, mogą zostać uznane za wypadek przy pracy w rozumieniu ustawy o świadczeniach pieniężnych z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, jeśli nie stwierdzono zewnętrznych przyczyn tych schorzeń?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy oddalił kasację, potwierdzając, że dla oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego miarodajny jest stan faktyczny sprawy ustalony zaskarżonym orzeczeniem. Skoro w ustalonym stanie faktycznym nie stwierdzono zewnętrznych przyczyn schorzeń ubezpieczonej, a opinie biegłych wskazywały na schorzenia ustrojowe niezwiązane z urazami zewnętrznymi, nie można było uznać opisanych zdarzeń za wypadki przy pracy w rozumieniu przepisów ustawy. Kasacja nie wykazała wadliwości wykładni ani subsumpcji prawa materialnego w ramach ustalonego stanu faktycznego.Stan faktyczny
Ubezpieczona Z. K. wniosła o uznanie zdarzeń z 8 marca 1991 r. (silny ból kręgosłupa lędźwiowego przy przenoszeniu ciężkich worków) i 18 czerwca 1994 r. (krwawienie z dróg rodnych po dźwiganiu elementów mebli) za wypadki przy pracy. Sądy obu instancji oddaliły powództwo, ustalając na podstawie opinii biegłych, że schorzenia ubezpieczonej miały charakter ustrojowy (schorzenia kręgosłupa, niewydolność dna macicy, osłabienie aparatu podporowego związane z otyłością i menopauzą) i nie pozostawały w związku z urazami zewnętrznymi ani wysiłkiem fizycznym w pracy. Ubezpieczona zgłosiła wypadki pracodawcy z dużym opóźnieniem, a protokoły nie stwierdziły zewnętrznych przyczyn.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił kasację wnioskodawczyni jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.Pełny tekst orzeczenia
Wyrok z dnia 18 kwietnia 2001 r. II UKN 333/00 Przewodniczący SSN Krystyna Bednarczyk Sędziowie SN: Beata Gudowska (sprawozdawca) Jerzy Kuźniar Sąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2001 r. sprawy z wniosku Z. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddziałowi w B. o uznanie zdarzenia z dnia 8 marca 1994 r. i 18 czerwca 1994 r. za wypadek przy pracy i jednorazowe odszkodowanie na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 22 marca 2000 r., sygn. akt III AUa (…) oddala kasację. Uzasadnienie Odwołanie Z. K. od decyzji Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. z dnia 22 kwietnia 1998 r. Sąd Wojewódzki- Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w (…) oddalił wyrokiem z dnia 3 listopada 1999 r. Sąd ustalił, że nie zaistniały zewnętrzne przyczyny opisywanych przez ubezpieczoną wypadków, którym uległa podczas pracy w F. w H. Dotyczyło to zdarzeń z dnia 8 marca 1991 r. przy przenoszeniu w pozycji schylonej ciężkich worków z gąbką tapicerską, kiedy doznała bólu kręgosłupa, oraz w dniu 18 czerwca 1994 r., gdy na skutek dźwignięcia elementów mebli nastąpiło u niej - jak twierdziła - oberwanie (obniżenie) narządów rodnych. Na podstawie opinii lekarzy biegłych Sąd ustalił, że rozpoznawane u ubezpieczonej zmiany w odcinku lędźwiowo-krzyżowym oraz szyjnym są wynikiem schorzeń ustrojowych, nie pozostających w związku z urazami zewnętrznymi. Wypadnięcie narządu rodnego, łączone przez ubezpieczoną z podźwignięciem, nie zostało natomiast
stwierdzone ani w leczeniu operacyjnym, ani w rozpoznaniu biegłych sądowych. Przyczyny schorzeń ginekologicznych biegli upatrywali w niewydolności dna macicy oraz osłabieniu aparatu podporowego (cystocele), w związku z otyłością i menopauzą. Sąd Apelacyjny w (…) wyrokiem z dnia 22 marca 2000 r. oddalił apelację ubezpieczonej, nie uwzględniwszy jej argumentów podważających ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji. Sąd ustalił, że ubezpieczona była zatrudniona w spółce F. od dnia 1 lutego 1988 r. do dnia 30 kwietnia 1995 r. jako pomoc przy produkcji drzewnej. Pracowała w wydziale lakierni, a okresowo była przeniesiona do pracy w tapicerni (od 7 do 11 marca 1994 r.). W dniu 8 marca miała napełniać poduchy rozdrobnioną gąbką, ale w tym celu musiała przeciągać z odległości kilku metrów 11 do 12 worków, ważących ok. 15-20 kg, i ich zawartość wsypywać do skrzyni. Ok. godziny 12 poczuła silny ból kręgosłupa lędźwiowego z promieniowaniem do lewej nogi, mimo którego pracowała do końca zmiany. Do lekarza zgłosiła się w dniu 25 kwietnia 1994 r. i otrzymała dwudniowe zwolnienie od pracy. Z kolei w dniu 18 czerwca 1994 r. w wydziale lakierni ubezpieczona wspólnie z innym pracownikiem wykonywała pracę polegającą na zdejmowaniu ważących ok. 16 kg elementów drewnianych z wózka suszarniowego i składaniu ich na paletę. Po 2-3 godzinach pracy wystąpiło u niej krwawienie z dróg rodnych, jednak pracowała do końca zmiany i do lekarza zgłosiła się w dniu 20 czerwca 1994 r. Obydwa wypadki ubezpieczona zgłosiła pracodawcy dopiero w dniu 3 lipca 1996 r. W protokołach ustalenia ich przyczyn i okoliczności nie zostały - z braku wykazania zewnętrznej przyczyny - uznane za wypadki, z tytułu których przysługują świadczenia na podstawie ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach pieniężnych z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 1983 r. Nr 130, poz. 144 ze zm.)
Sąd drugiej instancji podzielił ustalenia Sądu Okręgowego co do tego, że opisywany przez ubezpieczoną wysiłek przy pracy nie spowodował żadnych następstw zdrowotnych i nie jest powiązany przyczynowo z podawanymi przez nią schorzeniami. Kasacja ubezpieczonej została oparta na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (art. 3931 pkt 1 KPC) "przez przyjęcie błędnej wykładni definicji art. 6 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach pieniężnych z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych dotyczącej zewnętrznej przyczyny wypadku przy pracy i mylne określenie związków, jakie zaszły pomiędzy ustalonymi w procesie przez powódkę faktami, a przepisami prawa”. W uzasadnieniu kasacji skarżąca podnosiła, że wprawdzie biegli nie stwierdzili przyczyn zewnętrznych, to jednak wielokrotnie udowadniała, że takie przyczyny wystąpiły. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: zarówno pod rządem Kodeksu postępowania Cywilnego z 1930 r., jak i pod rządem przepisów Kodeksu postępowania cywilnego z 1964 r., znowelizowanych ustawą z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 189), Sąd Najwyższy niejednokrotnie wyrażał pogląd współcześnie znajdujący oparcie w wykładni art. 39315 KPC S że dla oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego wyłącznie miarodajny jest stan faktyczny sprawy ustalony zaskarżonym orzeczeniem (np. orzeczenie z dnia 20 lutego 1934 r., sygn. akt II C/Rw 2084/33, OSP rok 1934, poz. 218, wyroki z dnia 7 stycznia 1997 r., sygn. akt I PKN 55/96, OSNAPiUS rok 1997, nr 16, poz. 296, z dnia 21 marca 1997 r., sygn. akt I PKN 58/97, OSNAPiUS rok 1997, nr 22, poz. 436, z dnia 15 maja 1997 r., sygn. akt I PKN 147/97, OSNAPiUS rok 1998, nr 7, poz. 209, oraz z dnia 11 października 1996 r., sygn. akt III CKN 1/96, z dnia 3 kwietnia 1997 r., sygn. akt I CKN 56/97 i
z dnia 26 czerwca 1997 r., sygn. akt I CKN 54/97 niepublikowane). Podejmując zatem próbę wykazania, że konkretny przepis prawa materialnego został przez Sąd II instancji błędnie wyłożony lub niewłaściwie zastosowany, skarżący - nie podnoszący podstawy drugiej z art. 3931 KPC - musi uczynić to w ramach stanu faktycznego zrekonstruowanego i ustalonego przez ten Sąd w zaskarżonym orzeczeniu. Zarzutowi obrazy art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. w kasacji wnioskodawczyni nie towarzyszy wywód jurydyczny mający wykazać wadliwość wykładni lub subsumpcji, lecz skarżąca prezentuje własną - korzystną dla niej, lecz oderwaną od ustaleń Sądu - wersję stanu faktycznego. Usiłuje bowiem przekonać Sąd Najwyższy do tezy, że udowodniła zaistnienie zdarzeń stanowiących zewnętrzne przyczyny wypadków, którym uległa podczas pracy, a sądy meriti nie wzięły ich pod uwagę przy “przekroczeniu normy swobodnej interpretacji zebranych faktów”. Kwestia ta miała odnosić się i uzasadniać zarzut naruszenia przepisu art. 233 § 1 KPC, jednakże nie została powiązana z zarzutami błędnej oceny konkretnych dowodów. Skarżąca wyraziła tylko pogląd, iż “należy uważać, że Sąd Apelacyjny przekroczył normę swobodnej interpretacji zebranych faktów (art. 233 § 1 KPC) przez błędną wykładnię prawa i jego niewłaściwe zastosowanie”, a jest to - jak stwierdziła - "naruszenie prawa materialnego, będącego w tym wypadku podstawą kasacyjną”. W tym stanie rzeczy, skoro stan faktyczny będący podstawą zaskarżonego orzeczenia nie został w kasacji skutecznie podważony, nie może być mowy o naruszeniu powołanego w kasacji przepisu prawa materialnego. Tak więc kasacja, pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, została oddalona (art. 39312 KPC).
Powiązane orzeczenia
- III UK 85/14 2014-11-25Czy nadmierny wysiłek fizyczny lub psychiczny, połączony ze stresem i pogłębiający dotychczasowe schorzenia pracownika, może stanowić zewnętrzną przyczynę wypadku przy pracy w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu…
- II UK 518/13 2014-08-06Czy zdarzenie polegające na zasłabnięciu pracownika podczas wykonywania czynności związanych z załadunkiem ciężkich worków, które nastąpiło po wcześniejszym upadku i rozwarstwieniu tętnicy szyjnej, może być uznane za wyp…
- II UKN 87/99 1999-08-18Czy czynnik zewnętrzny, który pogarsza stan zdrowia pracownika dotkniętego już schorzeniem samoistnym, może stanowić zewnętrzną przyczynę sprawczą wypadku przy pracy?
- II UKN 85/96 1997-02-05Czy wykonywanie codziennych obowiązków pracowniczych, które w znaczącym stopniu przyczyniły się do pogorszenia samoistnej choroby pracownika, może być uznane za zewnętrzną przyczynę wypadku przy pracy w rozumieniu ustawy…
- III USK 301/21 2021-10-20Czy praca w godzinach nadliczbowych, w tym porze nocnej, praca w stresie, całodobowa dyspozycyjność i mobilność, może stanowić zewnętrzną przyczynę ujawnionej w trakcie wykonywania pracy choroby, która kwalifikuje się ja…
Powołane przepisy
art. 3931 pkt 1 KPCart. 6art. 39315 KPCart. 3931 KPCart. 6 ust. 1art. 233 § 1 KPCart. 39312 KPC§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 26.07.2026. · PDF źródłowy