II UKN 334/97

Wyrok z dnia 11 lutego 1998 r. II UKN 334/97 Złożony po dniu 31 grudnia 1995 r. wniosek o ponowne obliczenie wyso-kości świadczenia emerytalno-rentowego przez ustalenie na nowo podstawy jego wymiaru podlega rozpatrzeniu jako pierwszorazowy wniosek o przyznanie świadczenia (art. 332 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw, Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.). Przewodniczący SSN: Andrzej Kijowski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Maria Tyszel, Barbara Wagner. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 1998 r. sprawy z wniosku Wiesława J. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w K. o pod-wyższenie emerytury, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyj-nego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 15 stycznia 1997 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach wyrokiem z dnia 21 maja 1996 r. [...], oddalił odwołanie Wiesława J. od decyzji Zakładu Ubez-pieczeń Społecznych-Oddziału w K. z dnia 20 marca 1996 r., odmawiającej przeli-czenia pobieranej przez wnioskodawcę emerytury przez przyjęcie za podstawę jej wymiaru wynagrodzenia osiągniętego w latach 1970-1979. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd Wojewódzki wyraził pogląd, że skoro wniosek o ponowne usta-lenie wysokości świadczenia emerytalnego został zgłoszony w dniu 15 marca 1996 r., to podstawę jego wymiaru może - zgodnie z art. 332 w związku z art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach - 2 - ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) - stanowić przeciętna zwaloryzowana kwota wynagrodzenia lub dochodu z 7 kolejnych lat kalendarzowych wybranych przez zainteresowanego spośród ostatnich 16 lat kalendarzowych poprzedzających rok złożenia wniosku o przeliczenie podsta-wy wymiaru, a nie rok złożenia wniosku o przyznanie świadczenia. W odniesieniu do wnioskodawcy oznacza to, że przeliczenia wysokości pobieranej emerytury mógłby się domagać jedynie w oparciu o wynagrodzenie z 7 kolejnych lat kalendarzowych w okresie od 1980 do 1995 r. Przepis art. 7 ustawy rewaloryzacyjnej nie daje natomiast podstaw do uwzględnienia zgłoszonego w 1996 r. wniosku o przeliczenie świadcze-nia w taki sposób, aby za podstawę jego wymiaru przyjąć wynagrodzenie z 10 lat kalendarzowych przypadających na 19 lat przed zgłoszeniem w 1989 r. pierwszora-zowego wniosku o przyznanie emerytury, a więc z lat 1970-1979. Rewizję wnioskodawcy od powyższego orzeczenia oddalił Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie wyrokiem z dnia 15 stycznia 1997 r. [...]. W jego motywach Sąd Apelacyjny podkreślił, że pobierając początkowo eme-ryturę obliczoną od wynagrodzenia osiągniętego w 1989 r., wnioskodawca skorzystał następnie w 1992 r. z przewidzianego w art. 33 ust. 1 ustawy rewaloryzacyjnej prawa do ponownego obliczenia wysokości emerytury na zasadach określonych w art. 7 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, a więc według zwaloryzowanej kwoty wynagrodzenia z okresu 3 kolejnych lat kalendarzowych z ostatnich 12 lat kalendarzowych liczonych wstecz od roku zgłoszenia wniosku o emeryturę, którymi to latami zarobkowania były według wyboru zainteresowanego lata 1977-1979. Natomiast we wniosku z dnia 15 marca 1996 r. zainteresowany, powołując się na przepis art. 332 ustawy rewaloryzacyjnej, oczekiwał na jego podstawie kolejnego przeliczenia podstawy wymiaru swej emerytury z uwzględnieniem zarobków osiągniętych w kolejnych dziesięciu latach przypadających na 19 ostatnich lat kalendarzowych przed datą zgłoszenia w 1989 r. pierwszego wniosku o przyznanie emerytury, tzn. zarobków z lat 1970-1979. Jed-nakże wniosek o ponowne ustalenie wysokości podstawy wymiaru wcześniej przyz-nanej emerytury należy - zdaniem Sądu Apelacyjnego - traktować w świetle powoła-nego przepisu jako wniosek pierwszorazowy, a więc podstawę tę ustalać zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy. Przy zgłoszeniu wniosku w 1996 r. nie wolno zatem sięgać do zarobków z 10 kolejnych lat wybranych z ostatnich 19 lat kalendarzowych poprze- - 3 - dzających wniosek, gdyż możliwość taką przepis art. 7 ust. 1 pkt 8 ustawy przewiduje w odniesieniu do wniosków zgłoszonych dopiero w 1999 r. Poza tym zgłoszony w trybie art. 332 ustawy rewaloryzacyjnej wniosek o ponowne ustalenie wysokości świadczenia ma w ocenie Sądu Apelacyjnego praktyczną doniosłość tylko w sytuacji, gdy po przyznaniu świadczenia emeryt lub rencista osiągnął wynagrodzenie, którego wysokość uwzględniona w podstawie wymiaru świadczenia mogłaby wpłynąć na podwyższenie jego wskaźnika. Tymczasem w sprawie jest niesporne, że po przyz-naniu emerytury wnioskodawca już nie pracował. Kasację od tego wyroku wniósł w imieniu wnioskodawcy radca prawny Świę-tokrzyskiego Regionu NSZZ "Solidarność", zarzucając naruszenie art. 332 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy rewaloryzacyjnej i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz "podwyższenie powodowi emerytury". W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyra-żono pogląd, że odesłanie w art. 332 ustawy rewaloryzacyjnej do jej przepisu art. 7 oznacza, iż okres ostatnich lat kalendarzowych, z których zarobki osiągnięte w od-powiedniej sumie kolejnych lat kalendarzowych stanowią podstawę wymiaru świad-czenia emerytalno-rentowego, podlega zawsze liczeniu wstecz od roku zgłoszenia wniosku o przyznanie świadczenia, a nie wniosku o ponowne ustalenie jego wyso-kości. Poza tym zgłoszenie w 1996 r. wniosku o ponowne obliczenie wysokości świadczenia umożliwia zainteresowanemu korzystanie z wariantów obliczeniowych określonych w art. 7 ust. 1 pkt 5-8 ustawy, ponieważ "wszystkie te punkty spełniają jedyny warunek, jakim jest termin zgłoszenia wniosku". Wnioskodawca miał zatem prawo wyboru wariantu najkorzystniejszego, który wynika dlań z treści art. 7 ust. 1 pkt 8 ustawy rewaloryzacyjnej. Sąd Najwyższy, po zapoznaniu się również z pisemnym stanowiskiem w sprawie, wyrażonym w dniu 8 grudnia 1997 r. przez Departament Emerytur i Rent Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zważył co następuje: Kasacja jest bezzasadna i podlega oddaleniu. Nietrafnie zarzuca skarżący, że złożony przezeń w 1996 r. w trybie art. 332 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) wniosek o ponowne ustalenie wy- - 4 - sokości emerytury przez ustalenie na nowo podstawy jej wymiaru, mógł i powinien być rozpatrzony według zasad z art. 7 ust. 1 pkt 8 tej ustawy, a więc przy uwzględ-nieniu zarobków z kolejnych 10 lat kalendarzowych wybranych przez zainteresowa-nego z ostatnich 19 lat kalendarzowych, liczonych wstecz od roku zgłoszenia pierw-szego wniosku o przyznanie emerytury w 1989 r. Przepis art. 7 ust. 1 pkt 8 ustawy dotyczy wprawdzie expressis verbis wniosków zgłoszonych "do dnia 31 grudnia 1999 r.", ale to nie znaczy, że obejmuje również wniosek zgłoszony np. w 1996 r. Wspo-mniany przepis określa bowiem nie tylko najpóźniejszy (do dnia 31 grudnia 1999 r.), ale również najwcześniejszy termin zgłaszania objętych nim wniosków. Tym naj-wcześniejszym terminem jest dzień 1 stycznia 1999 r., a wynika to pośrednio z faktu, że do dnia 31 grudnia 1998 r. należy składać wnioski mieszczące się w zakresie zastosowania art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy. Innymi słowy, przepisy kolejnych punktów (od 1 do 8) w art. 7 ust. 1 ustawy są ukształtowane w swoiście "widełkowy" sposób, a więc obejmują wnioski składane w sztywnym okresie od 1 stycznia do 31 grudnia danego roku (w latach od 1992 do 1999) oraz - w art. 7 ust. 1 pkt 9 - "po dniu 31 grudnia 1999 r.". Wnioskodawca nie mógł zatem wybierać spośród różnych warian-tów ponownego obliczenia podstawy wymiaru swojej emerytury, gdyż przez złożenie wniosku "do 31 grudnia 1996 r." został objęty zakresem zastosowania art. 7 ust. 1 pkt 5, przewidującego uwzględnianie zarobków z kolejnych 7 lat przypadających na 16 lat kalendarzowych poprzedzających datę wspomnianego wniosku. Błędne jest również twierdzenie skarżącego, że przy rozpatrywaniu zgłoszo-nych po dniu 31 grudnia 1995 r. wniosków o ponowne obliczenie wysokości przyz-nanego już świadczenia emerytalno-rentowego w drodze ustalenia na nowo podsta-wy jego wymiaru należy wymaganą przez art. 7 ust. 1 ustawy odpowiednią ilość tzw. ostatnich lat kalendarzowych liczyć wstecz od roku zgłoszenia pierwszego wniosku o emeryturę lub rentę. Celem przepisu art. 332 ustawy rewaloryzacyjnej, dodanego do niej od 1stycznia 1996 r. przez ustawę nowelizacyjną z dnia 29 września 1995 r. (Dz. U. Nr 138, poz. 681) było bowiem zrównanie sytuacji emerytów i rencistów pobie-rających już świadczenia z sytuacją osób składających po dniu 31 grudnia 1995 r. wnioski o przyznanie takiego świadczenia. Ci pierwsi mogli bowiem podstawę wy-miaru swoich świadczeń ustalać z relatywnie krótkich okresów zarobkowania, zwłaszcza zaś wtedy, gdy świadczenie zostało - jak u skarżącego - ustalone przed - 5 - wejściem w życie ustawy rewaloryzacyjnej. Po rewaloryzacji takiego świadczenia, ponowne ustalenie podstawy jego wymiaru było bowiem zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy możliwe tylko z okresu ustalonego w jej art. 7 ust. 1 pkt 1, a więc z 3 lat przy-padających na ostatnie 12 lat kalendarzowych poprzedzających zgłoszenie wniosku. Wprawdzie ustalanie podstawy wymiaru świadczenia z krótszego okresu zarobko-wania bywa na ogół korzystniejsze dla zainteresowanego, ale zdarzają się również wyjątki i do możliwości korzystania z nich chciał ustawodawca dopuścić również osoby pobierające już świadczenia, aczkolwiek na równych zasadach z osobami ubiegającymi się o przyznanie świadczenia. Wniosek o przeliczenie podstawy wy-miaru świadczenia w trybie art. 332 ustawy należy zatem traktować tak jak wnioski pierwszorazowe ze wszystkimi tego konsekwencjami, dotyczącymi również liczenia tzw. ostatnich lat kalendarzowych wstecz od roku zgłoszenia wniosku o przeliczenie. Z wyżej wskazanych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39312 KPC orzekł, jak w sentencji. ========================================