II UKN 531/99

Wyrok z dnia 10 maja 2000 r. II UKN 533/99 Celowość przekwalifikowania w rozumieniu art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) występuje w przypadku niezdolności do wykony-wania dotychczasowej pracy, wymagającej szczególnych predyspozycji zdro-wotnych, przy zachowaniu zdolności do każdej innej pracy. Przewodniczący SSN Beata Gudowska, Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk (sprawozdawca), Zbigniew Myszka. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2000 r. sprawy z wniosku Czesława I. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w C. o gór-niczą rentę inwalidzką, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyj-nego w Katowicach z dnia 25 marca 1999 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 19 grudnia 1997 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w C. wstrzymał dalszą wypłatę renty górniczej wnioskodawcy Czesława I. wobec od-zyskania zdolności do pracy. Na skutek odwołania wnioskodawcy Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpie-czeń Społecznych w Katowicach wyrokiem z dnia 23 kwietnia 1998 r. [...] zmienił za-skarżoną decyzję i przyznał wnioskodawcy prawo do renty górniczej z tytułu częścio-wej niezdolności do pracy na stałe. Ustalając na podstawie opinii biegłego lekarza internisty z zakresu medycyny przemysłowej, że u wnioskodawcy nie zachodzi częś-ciowa niezdolność do pracy, lecz jest on niezdolny do pracy w kopalni pod ziemią, bardzo ciężkiej pracy fizycznej i pracy na wysokości, Sąd uznał, że wnioskodawca jest niezdolny do pracy w rozumieniu art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.). 2 Utracił on bowiem zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. Wnioskodawca posiada wykształcenie zawodowe górnicze, od początku pracował w kopalni, a obecnie z uwagi na stan zdrowia nie może kontynuować zatrudnienia. Po rozpoznaniu apelacji organu rentowego od tego wyroku Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyrokiem z dnia 25 marca 1999 r. [...] zmienił zaskarżony wyrok o tyle, że górniczą rentę inwalidzką z tytułu częściowej niezdolności do pracy przyznał do dnia uprawomocnienia się wyroku, a od dnia uprawomocnienia się wyroku na okres sześciu miesięcy przyznał rentę szkoleniową. Sąd Apelacyjny przeprowadził dowód z opinii biegłego kardiologa, który stwierdził, że z powodu nadciśnienia tętniczego i zespołu wypadania płatka zastawki mitralnej wnioskodawca jest niezdolny do pracy pod ziemią, na wysokościach i przy maszynach w ruchu stwarzających zagrożenie dla życia. Jednakże schorzenia te nie spowodowały upośledzenia sprawności organizmu i wnioskodawca może wy-konywać wszystkie inne prace. Rokowania odzyskania zdolności do pracy po prze-kwalifikowaniu się uzasadniają przyznanie renty szkoleniowej na podstawie art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r .o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin. Wyrok ten zaskarżył kasacją wnioskodawca i wskazując jako podstawę kasacji naruszenie prawa materialnego - art. 23 ust. 3, art. 24 ust. 1 pkt 2 i art. 32 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu kasacji podniesiono, że przyjęcie przez Sąd Apelacyjny, iż wnioskodawca powinien przekwalifikować się do innej pracy nie znajduje żadnego uzasadnienia. Trudno bowiem wymagać od osoby w średnim wieku, posiadającej jedynie wykształcenie zawodowe, aby uzyskała kwa-lifikacje, które pozwolą jej na wykonywanie pracy nie wymagającej specjalnego wy-siłku fizycznego. Stanowisko to pozostaje w sprzeczności z art. 24 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o z. e. p. nakazującym indywidualne ocenianie każdego przypadku. Ocena taka wymaga wzięcia pod uwagę charakteru dotychczas wykonywanej pracy, pozio-mu posiadanych kwalifikacji oraz rzeczywistych możliwości przekwalifikowania się, która w przypadku wnioskodawcy obiektywnie nie istnieje. Orzeczenie narusza art. 23 ust. 3 ustawy o z. e. p., gdyż wnioskodawca utracił zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. 3 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja jest nieuzasadniona. Nie można mówić o naruszeniu przepisu art. 32 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich ro-dzin określającego warunki, od spełnienia których uzależnione jest prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, gdyż przepis ten został przez Sąd Apelacyjny prawi-dłowo zastosowany. Sąd ten uznał, że wnioskodawca spełnił wszystkie warunki wymagane tym przepisem, w tym także warunek niezdolności do pracy. Nie było jedynie podstaw do przyznania renty stałej lub okresowej na zasadzie art. 34 ust. 1 lub 2, lecz zaistniały warunki do przyznania renty szkoleniowej na podstawie art. 34 ust. 3 ze względu na stwierdzoną przez biegłych lekarzy celowość przekwalifikowa-nia zawodowego. Przyznając prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, nieza-leżnie od tego, czy jest to renta stała, szkoleniowa czy okresowa, Sąd musiał uznać za spełniony warunek niezdolności do pracy w rozumieniu art. 23 powołanej ustawy. Przepisy art. 34 ust. 1, 2 i 3 odnoszą się bowiem do osoby, która spełniła warunki określone w art. 32, a więc także warunek niezdolności do pracy. Wnioskodawca został uznany za częściowo niezdolnego do pracy według definicji zawartej w art. 23 ust. 3, bowiem utracił on zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwali-fikacji. Zarzut naruszenia tego przepisu jest więc niezrozumiały. Uzasadnienie kasacji można rozumieć w ten sposób, że z naruszeniem prze-pisu art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. orzeczono celowość prze-kwalifikowania, nie biorąc pod uwagę takich cech indywidualnych jak wiek, poziom wykształcenia, rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy. Zarzut ten nie jest zasadny, gdyż wszystkie okoliczności wskazują na celowość przekwalifikowania zawodowego. Z opinii biegłych wynika, że wnioskodawca jest niezdolny do wykony-wania dotychczasowej pracy z uwagi na przeciwwskazania do pracy pod ziemią. Aktualny stan zdrowia pozwala mu na wykonywanie każdej pracy fizycznej za wyjąt-kiem pracy pod ziemią, pracy na wysokościach i pracy niebezpiecznej. Jest to istotna zmiana w stosunku do stanu istniejącego w dacie przyznania prawa do renty w 1993 r., kiedy to wnioskodawca został uznany za niezdolnego do pracy wymagającej wysiłku fizycznego, a mógł jedynie wykonywać pracę lekką, spokojną i w indy-widualnym tempie. Wnioskodawca ma wykształcenie zawodowe, zatem posiadane kwalifikacje pozwalają mu na wykonywanie pracy fizycznej. Wnioskodawca musi je-dynie przyuczyć się do innej pracy, skoro stan zdrowia nie pozwala mu na wykony- 4 wanie pracy, w której nabrał doświadczenia. Zmiana charakteru pracy nie powinna mu sprawiać większych trudności, gdyż będąc stosunkowo młody (urodzony 9 lutego 1966 r.) może przystosować się do innych warunków pracy. Nie można przyjąć, że wnioskodawca nie jest w stanie zdobyć kwalifikacji do innej pracy oprócz pracy gór-nika pod ziemią, wymagającej bardzo dobrego zdrowia i dużej sprawności fizycznej. W przypadku wystąpienia niezdolności do wykonywania dotychczasowej pracy, wymagającej szczególnych predyspozycji zdrowotnych, przy zachowaniu zdolności do każdej innej pracy, istnieje celowość przekwalifikowania w rozumieniu art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o z. e. p. Kasacja okazała się pozbawiona usprawiedliwionych podstaw i z tych przy-czyn Sąd Najwyższy oddalił ją na mocy art. 39312 KPC. ========================================