II UR 1/88

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN A. Filcek (sprawozdawca). Sędziowie SN: J. Bała, E. Mzyk.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej, H. Chilmon, w sprawie z wniosku Kazimierza K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. o rentę inwalidzką po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 24 listopada 1987 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy i w jaki sposób orzeka o kosztach Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w postępowaniu odwoławczym, uchylając decyzję organu rentowego i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi (art. 108 § 1 i 2 k.p.c.)?":1) przejął sprawę do rozpoznania,2) odrzucił wniosek wnioskodawcy o uzupełnienie wyroku Sądu Wojewódzkiego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy z dnia 30 września 1987 r. przez orzeczenie o kosztach procesu.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 30 września 1987 r. Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy uwzględniając odwołanie od decyzji Oddziału ZUS w B. wnioskodawcy Kazimierza K., reprezentowanego przez pełnomocnika (adwokata), uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi rentowemu do ponownego rozpoznania nie orzekając o kosztach procesu, których domagał się wnioskodawca od pozwanego organu rentowego.Odpis tego wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony w dniu 21 października 1987 r. pełnomocnikowi wnioskodawcy, który dnia 27 października 1987 r. złożył wniosek o uzupełnienie tego wyroku przez zamieszczenie w nim rozstrzygnięcia o kosztach procesu.Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych przy rozpoznawaniu powyższego wniosku nasunęły się poważne wątpliwości, którym dał wyraz w przedstawionym Sądowi Najwyższemu w trybie art. 391 k.p.c. pytaniu prawnym przytoczonym na wstępie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Istotnie przedstawione pytanie prawne dotyczy kwestii budzącej poważne wątpliwości w szczególności dlatego, że organ rentowy wydając decyzje nie stosuje przepisów kodeksu postępowania cywilnego regulujących między innymi kwestię orzekania o kosztach, a Sąd drugiej instancji uchylając zaskarżone orzeczenie i przekazując sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania nie orzeka nawet o kosztach instancji odwoławczej (art. 108 § 2 k.p.c.), a to ze względu na obowiązującą w procedurze cywilnej zasadę zależności orzeczenia o kosztach procesu od ostatecznego wyniku sporu (art. 98 § 1 k.p.c.). Jednakże zgodnie z art. 391 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy rozstrzyga budzące poważne wątpliwości zagadnienia prawne, powstałe w postępowaniu rewizyjnym przed sądem wojewódzkim, gdy mają one znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.Taka zaś sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi, albowiem wniosek o uzupełnienie wyroku jako spóźniony podlega odrzuceniu.Stosownie do art. 351 § 1 k.p.c. powinien być on złożony w ciągu dwóch tygodni od ogłoszenia wyroku, a jedynie gdy doręczenie wyroku następuje z urzędu - w ciągu dwóch tygodni od jego doręczenia. Po nowelizacji art. 331 § 1 k.p.c. dokonanej art. 1 pkt 13 ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o zmianie ustawy - kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 20, poz. 86) sąd nie doręcza już z urzędu wyroku z uzasadnieniem stronom w sprawach, w których jedną ze stron jest - jak w niniejszej sprawie - jednostka gospodarki uspołecznionej, lecz tylko tej stronie, która zażądała sporządzenia uzasadnienia wyroku. Ponadto doręcza się stronom z urzędu odpis wyroku, gdy przewiduje to przepis szczególny (np. art. 343 k.p.c.). W postępowaniu rewizyjnym wyrok sądu drugiej instancji podlega z urzędu uzasadnieniu (art. 392 § 1 k.p.c.), lecz nie jest z urzędu doręczany stronom, ale tylko na ich wniosek (art. 9 k.p.c.). Okoliczność, że sąd wychodząc poza obowiązki wynikające z przepisów doręczył stronie odpis uzasadnionego wyroku, nie wpływa na początek biegu terminu do żądania przez stronę uzupełnienia tego wyroku, który biegnie od daty jego ogłoszenia, skoro nie podlega on doręczeniu z urzędu.Od daty ogłoszenia wyroku do daty złożenia wniosku o jego uzupełnienie upłynął zaś w niniejszej sprawie okres dłuższy niż dwa tygodnie.W tych warunkach Sąd Najwyższy przejąwszy sprawę do rozpoznania odrzucił wniosek (art. 391 § 1 in fine, art. 351 § 1 i per analogiam art. 328 § 1 zdanie drugie k.p.c.).