II URN 139/85
WyrokIzba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych1985-10-15
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo ocenił dowody z zeznań świadków w sytuacji, gdy wnioskodawczyni nie zgłosiła rzekomych pracodawców do ubezpieczenia społecznego, a okres zatrudnienia nie był wcześniej powoływany?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Okręgowego, uznając, że rażąco naruszono przepisy postępowania poprzez pominięcie oceny mocy i wiarygodności dowodów. Sąd Okręgowy nie przedstawił logicznej argumentacji, która uzasadniałaby uznanie zeznań świadków za wiarygodne, zwłaszcza w kontekście braku zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego przez rzekomych pracodawców i późnego powołania się na ten okres zatrudnienia. Ocena dowodów musi być zgodna z art. 233 § 1 k.p.c. i zasadami doświadczenia życiowego.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni odmówiono renty inwalidzkiej z powodu braku wymaganego okresu zatrudnienia. W toku postępowania przed Sądem Okręgowym powołała się na dodatkowy okres pracy jako pomoc domowa na 1/2 etatu. Sąd Okręgowy, opierając się na zeznaniach świadków (byłych pracodawców), uznał ten okres za udowodniony i przyznał rentę. Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych wniósł rewizję nadzwyczajną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu - Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN I. Myślicki.Sędziowie: SN T. Kasiński (spr.), M. Rafacz-Krzyżanowska.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 15 października 1985 r. sprawy z wniosku J.S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. o rentę inwalidzką na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych (…) od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 14 lutego 1984 r. sygn. akt (…) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawię Sądowi Wojewódzkiemu - Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawczyni odmówiono przyznania renty inwalidzkiej z powodu braku wymaganego okresu zatrudnienia; jednak w postępowaniu przed Okręgowym Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wskazany został przez nią w 1983 r. dodatkowy okres pracy - zatrudnienia w charakterze pomocy domowej na 1/2 etatu od 1 XI 1975 r. do kwietnia 1976 r., na którą to okoliczność wnioskodawczyni wniosła o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków. Sąd przesłuchał świadków – osoby, u których wnioskodawczyni pracowała - i na podstawie ich zeznań uznał, okres zatrudnienia u nich za udowodniony, a w konsekwencji zmienił zaskarżone orzeczenie Rady Nadzorczej ZUS i przyznał wnioskodawczyni rentę inwalidzką według III grupy inwalidów od dnia 10 III 1983 r.Rewizja nadzwyczajna Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych od tego wyroku trafnie zarzuca rażące naruszenie przepisów postępowania w sensie całkowitego pominięcia oceny mocy i wiarygodności dowodów, która powinna poprzedzać dokonanie ustaleń faktycznych w myśl art. 233 § 1 k.p.c. mającego zastosowanie w postępowaniu przed Okręgowym Sądem z mocy art. 72 poprzednio obowiązującej ustawy z 24 X 1974 r. o o.s.p. i u.s. W sytuacji, gdy omawiany okres zatrudnienia nie był powoływany przez wnioskodawczynię mimo postępowania trwającego od 1979 r., dowód z zeznań świadków w miejsce normalnego środka dowodowego, stwierdzającego okrasy zatrudnienia, o którym mowa w § 21 rozporządzenia R.M. z 7 II 1983 r. - Dz. U. Nr 10, poz. 49, wymaga szczególnej wnikliwości, a jego ocena uwzględnienia okoliczności sprawy, do których przede wszystkim należy fakt niezgłoszenia wnioskodawczyni do ubezpieczenia społecznego przez rzekomych pracodawców małżonków N. Okręgowy Sąd w tej sytuacji - przemawiającej w istocie przeciwko prawdziwości twierdzeń świadków - nie starał się wydobyć momentów, które świadczyłyby za prawdziwością zeznań świadków i twierdzeń wnioskodawczyni, ani też nie przedstawił drogi swego rozumowania, które doprowadziło do wniosku o wiarygodności zeznań małżonków N. Analizy pod kątem art. 233 § 1 k.p.c. nie może zastąpić frazes o "nieznalezieniu podstaw do negowania prawdziwości zeznań", którym Okręgowy Sąd posłużył się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. W świetle treści art. 233 § 1 k.p.c. nie istnieje prawne domniemanie prawdziwości zeznań świadków, rzeczą Sądu orzekającego jest natomiast przedstawienie logicznej i zgodnej z zasadami doświadczenia życiowego argumentacji prowadzącej do wniosku o bądź to wiarygodności, bądź też niewiarygodności tego dowodu.Z tych przyczyn zaskarżony wyrok podlegał zgodnie z wnioskiem rewizji nadzwyczajnej uchyleniu z przekazaniem sprawy właściwemu Sądowi do ponownego rozpoznania, które powinno być przeprowadzone zgodnie ze wskazanymi wyżej zasadami procedury.
Powiązane orzeczenia
- III UK 75/11 2012-03-27Czy sąd drugiej instancji, zmieniając wyrok sądu pierwszej instancji i oddalając odwołanie, naruszył przepisy postępowania, w szczególności poprzez niewystarczające uzasadnienie i zaniechanie uzupełnienia postępowania do…
- III UK 201/15 2016-08-04Czy sąd drugiej instancji prawidłowo oddalił apelację ubezpieczonego, nie dopuszczając z urzędu dowodu z dokumentacji medycznej z zagranicznej kliniki, mimo że ubezpieczony działał bez profesjonalnego pełnomocnika i wska…
- II URN 29/94 1994-09-28Czy sąd powinien z urzędu badać sporne okoliczności dotyczące powstania inwalidztwa i stażu pracy w celu przyznania renty inwalidzkiej, nawet jeśli strony nie przedstawiły wszystkich dowodów?
- I UK 126/11 2011-12-20Czy Sąd Apelacyjny, oddalając apelację ubezpieczonego od wyroku oddalającego jego odwołanie od decyzji odmawiającej przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy, prawidłowo ocenił dowody z opinii biegłych, zwłaszcza w…
- I UK 145/15/1 2016-04-05Czy sąd drugiej instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy i zastosował przepisy postępowania, oddalając apelację ubezpieczonego w sprawie o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, mimo istnienia sprzecznych op…
Powołane przepisy
art. 233 § 1 KPCart. 72§ 1§ 21
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 28.07.2026.