II URN 243/87

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Perestaj. Sędziowie SN: Z. Stypułkowska, M. Sadowski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Jerzego F. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. o podstawę wymiaru emerytury nauczycielskiej na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego od wyroku Sądu Wojewódzkiego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 11 czerwca 1987 r.uchylił zaskarżony wyrok i zmieniając decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w W. z dnia 18 grudnia 1986 r. ustalił, że wypłata wnioskodawcy Jerzemu F. emerytury nauczycielskiej obliczonej tą decyzją od podstawy wymiaru wynoszącej 33.804 zł następuje od dnia 1 września 1984 r.Uzasadnienie faktyczneJerzy F. dnia 1 sierpnia 1984 r. złożył wniosek o przyznanie emerytury nauczycielskiej, dołączając wśród dowodów dotyczących zatrudnienia i zarobków także zaświadczenie z dnia 10 lipca 1984 r. Państwowego Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w M. o wartości nieodpłatnego wyżywienia przysługującego wnioskodawcy, jako pracownikowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, w okresie od stycznia do sierpnia 1984 r. w kwocie 17.974 zł.W decyzji z dnia 2 sierpnia 1984 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. przyznającej wnioskodawcy emeryturę kwota ta nie została uwzględniona w podstawie wymiaru świadczenia, decyzja zaś nie została zaskarżona. Dopiero w piśmie z dnia 6 stycznia 1986 r. skierowanym do organu rentowego wnioskodawca domagał się zwiększenia podstawy wymiaru emerytury przez uwzględnienie wymienionej kwoty.Ostatecznie roszczenie wnioskodawcy zostało uwzględnione wyrokiem Sądu Najwyższego Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 października 1986 r. (...), który uchylił wyrok Sądu Wojewódzkiego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 25 marca 1986 r. (...) i zmieniając decyzję organu rentowego doliczył mu do podstawy wymiaru emerytury nauczycielskiej kwotę 17.974 zł.Wykonując powyższy wyrok Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. decyzją z dnia 19 grudnia 1986 r. przyznał wnioskodawcy emeryturę od zwiększonej do 33.804 zł podstawy wymiaru, poczynając od października 1985 r., tj. trzy miesiące wstecz od dnia zgłoszenia wniosku z dnia 6 stycznia 1986 r.Wyrokiem z dnia 11 czerwca 1987 r. Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu oddalił odwołanie wnioskodawcy od tej decyzji, w którym domagał się on wypłaty świadczeń od podwyższonej podstawy za wcześniejszy okres od daty przyznania mu emerytury, tj. od dnia 1 września 1984 r. Powołując się na art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) Sąd Wojewódzki przyjął, że wnioskodawca może otrzymać wypłatę świadczenia z uwzględnieniem skorygowanej jego podstawy wymiaru za okres trzech miesięcy od daty wniosku, za jaki można uznać jego pismo z dnia 6 stycznia 1986 r., zawierające żądanie uwzględnienia wartości wyżywienia w wysokości podstawy wymiaru emerytury.Powyższy wyrok zaskarżył rewizją nadzwyczajną Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, zarzucając rażące naruszenie art. 368 pkt 1 i 3 k.p.c. w związku z art. 99 i 101 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin oraz wnosząc o jego uchylenie i zmianę decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. z dnia 19 grudnia 1986 r. przez przyznanie wnioskodawcy emerytury nauczycielskiej od podstawy wymiaru w wysokości 33.804 zł od dnia 1 września 1984 r., tj. od daty jej przysługiwania.Uzasadnienie prawneRozpoznając rewizję nadzwyczajną Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Wnioskodawca do swego pierwszego wniosku, złożonego do organu rentowego dnia 1 sierpnia 1984 r. dołączył dowody wystarczające do uwzględnienia przy ustalaniu podstawy wymiaru emerytury wartości otrzymanego bezpłatnego wyżywienia. Pominięcie tego składnika podstawy wymiaru w decyzji przyznającej emeryturę (z dnia 2 sierpnia 1984 r.), jak się okazało w późniejszym postępowaniu, zakończonym wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 21 października 1986 r., było wadliwe i pozbawione podstawy prawnej, a zatem stanowiło błąd organu rentowego. Wniosek ubezpieczonego o przyznanie mu świadczenia obejmuje żądanie przyznania tego świadczenia w prawidłowej wysokości, wynikającej zarówno z twierdzeń we wniosku przytoczonych, jak i z właściwych dowodów dostarczonych organowi rentowemu, wykazujących wysokość składników wynagrodzenia i innych świadczeń wliczanych do podstawy wymiaru tego świadczenia. Decyzja organu rentowego pomijająca takie składniki dotknięta jest błędem, uzasadniającym po ponownym ustaleniu wysokości świadczenia jego wypłatę, poczynając od miesiąca, w którym powstało prawo do jego podwyższenia, jednakże nie za okres dłuższy niż 3 lata wstecz (art. 101 ust. 1 pkt 2 ustawy o z.e.p.), również wówczas, gdy błędna decyzja nie została zaskarżona.Pismo wnioskodawcy z dnia 6 stycznia 1986 r., które zainicjowało postępowanie zmierzające do usunięcia błędu zawartego w decyzji przyznającej mu emeryturę nie miało znaczenia dla długości okresu wypłaty podwyższonego świadczenia, skoro zostało wniesione przed upływem trzyletniego okresu od daty powstania prawa do emerytury w wysokości liczonej od podstawy wymiaru uwzględniającej błędnie pominięty składnik. Ograniczenie wypłaty świadczenia do należności za okres nie dłuższy niż 3 miesiące, poprzedzające miesiąc złożenia wniosku, określone w art. 101 pkt 1 ustawy o z.e.p. dotyczy sytuacji, w których ponowne rozpatrzenie sprawy z urzędu lub na wniosek nie usuwa skutków błędnej decyzji organu rentowego, lecz następuje ze względu na nowe, poprzednio nie zgłoszone okoliczności faktyczne. Przyjęcie w zaskarżonym wyroku, że wnioskodawca po raz pierwszy wnosił o uwzględnienie spornej kwoty w podstawie wymiaru emerytury dopiero we wniosku z dnia 6 stycznia 1986 r. było bezpodstawne i sprzeczne ze stanem faktycznym sprawy i doprowadziło do niewłaściwego zastosowania art. 101 ust. 1 pkt 2 ustawy o z.e.p., zamiast art. 101 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, a w rezultacie, wbrew dyspozycji art. 47714 § 2 k.p.c. w związku z art. 368 pkt 1 k.p.c. do odwołania wnioskodawcy od wadliwej decyzji organu rentowego. Ponieważ uchybienie to stanowi rażące naruszenie powołanych przepisów prawa, Sąd Najwyższy - podzielając rewizję nadzwyczajną i jej wnioski - orzekł jak w sentencji na mocy art. 422 § 1 k.p.c.