II URN 56/88

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Perestaj (sprawozdawca).Sędziowie SN: E. Mzyk, Z. Stypułkowska. SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Tadeusza F. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddziałowi w B. o wysokość renty inwalidzkiej na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego od wyroku Sądu Wojewódzkiego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy z dnia 26 listopada 1987 r.:uchylił zaskarżony wyrok i zmieniając decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddziału w B. z dnia 15 sierpnia 1987 r. przyznał Tadeuszowi F. rentę inwalidzką z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa w połowie wysokości, tj. w kwocie 4750 zł w zbiegu z emeryturą - od dnia 1 września 1987 r.Uzasadnienie faktyczneTadeusz F. od dnia 18 lipca 1981 r. pobiera wcześniejszą emeryturę pracowniczą w zbiegu z rentą inwalidzką z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu. Decyzją z dnia 25 czerwca 1985 r. organ rentowy podwyższył wnioskodawcy rentę rolną do kwoty 5600 zł. W związku z tym, że emerytura po podwyższeniu w 1985 r. była korzystniejsza, organ rentowy wypłacał emeryturę oraz połowę renty rolnej w kwocie 2800 zł miesięcznie. Decyzją z dnia 5 marca 1987 r. (akta rentowe) organ rentowy od dnia 1 marca 1987 r. podwyższył rentę rolną i ustalił ją na kwotę 13.210 zł. Jako wariant korzystniejszy do wypłaty przejęto pełną rentę rolną po podwyżce w kwocie 13.210 zł oraz połowę emerytury bez podwyżki w kwocie 6095 zł - łącznie 19.310 zł. Kolejną decyzją z dnia 15 sierpnia 1987 r. (akta rentowe) organ rentowy od dnia 1 września 1987 r. podwyższył emeryturę i jako świadczenie korzystniejsze przyjął do wypłaty emeryturę w pełnej wysokości w kwocie 16.871 zł i połowę renty rolnej w kwocie 2800 zł - w łącznej wysokości 19.680 zł. W odwołaniu od tej decyzji do Sądu Wojewódzkiego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy wnioskodawca nie zgodził się z ustaleniem wysokości połowy renty rolnej na kwotę 2800 zł z tego powodu, że miał już ustaloną na dzień 28 lutego 1987 r. połowę renty rolnej na 4750 zł, a tylko wypłacana była w kwocie 2800 zł, tj. w wysokości ustalonej na ostatni dzień lutego 1986 r., a to stosownie do art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 30 stycznia 1986 r. o podwyższeniu emerytur i rent w 1986 r. (Dz. U. Nr 1, poz. 1). Sąd Wojewódzki zaskarżonym wyrokiem oddalił odwołanie wnioskodawcy, gdyż uznał, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z art. 7 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 29 stycznia 1987 r. o podwyższeniu emerytur i rent w 1987 r. i 1988 r. (Dz. U. Nr 3, poz. 20). Sąd przyjął, że na dzień 28 lutego 1987 r. renta rodzinna wnioskodawcy wynosiła 5600 zł (połowa renty - 2800 zł), w kwocie nie podwyższonej, ustalonej do wypłaty. Dopiero z dniem 1 marca 1987 r. wnioskodawca pobierał rentę rolną w pełnej wysokości jako wariant korzystniejszy. Od wyroku tego złożył rewizję nadzwyczajną Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego. Zarzucając rażące naruszenie art. 7 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 29 stycznia 1987 r. o podwyższeniu emerytur i rent z 1987 1988 r. Pierwszy Prezes wnosił o uchylenie wyroku oraz o zmianę decyzji Oddziału ZUS w Bydgoszczy z dnia 15 sierpnia 1987 r. i przyznanie Tadeuszowi F. od dnia 1 września 1987 r. renty inwalidzkiej z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa w połowie wysokości, tj. w kwocie 4750 zł w zbiegu z emeryturą. Sąd Najwyższy uznał rewizję nadzwyczajną za uzasadnioną, gdyż zaskarżony wyrok istotnie rażąco narusza przytoczone w niej przepisy. Trafnie podnosi rewidujący, iż zgodnie z zasadami podwyższania emerytur i rent od dnia 1 marca 1986 r., w razie zbiegu prawa do emerytury pracowniczej oraz renty rolnej, następowała wypłata w pełnej wysokości świadczenia wyższego i w połowie świadczenia niższego w kwocie, która przysługiwała w dniu 28 lutego 1986 r. W okresie od dnia 1 stycznia do dnia 28 lutego 1986 r. podstawowa emerytura rolna wynosiła 5600 zł i dlatego do dnia 28 lutego 1986 r. wnioskodawca uprawniony był do połowy renty rolnej w kwocie 2800 zł. W związku z tym od dnia 1 września 1986 r. wnioskodawcy wypłacono emeryturę pracowniczą w podwyższonej wysokości oraz połowę renty rolnej nie podwyższonej, a więc w kwocie 2800 zł, a to stosownie do art. 6 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 30 stycznia 1986 r., o podwyższeniu emerytur i rent w 1986 r. - mimo iż renta rolna od dnia 1 marca 1986 r. była ustalona w kwocie 9500 zł (akta rentowe).Stosownie do art. 7 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 19 stycznia 1987 r. o podwyższeniu emerytur i rent w 1987 r. i 1988 r. (Dz. U. Nr 3, poz. 20) w razie zbiegu prawa do emerytury pracowniczej z rentą rolną stosuje się podwyżkę świadczenia korzystniejszego. W razie zaś podwyższenia emerytury pracowniczej, jako świadczenia korzystniejszego, rentę rolną wypłaca się w wysokości ustalonej na ostatni dzień lutego danego roku. Gdy nastąpiło podwyższenie emerytury pracowniczej, przy obliczaniu, poczynając od dnia 1 września 1987 r., kwoty zbiegającej się renty rolnej uwzględnia się kwotę ustaloną na dzień 28 lutego 1987 r., niezależnie od tego, czy wypłata renty dokonywana była w tej kwocie. Za takim stanowiskiem przemawia wprost brzmienie art. 7 ust. 4 (in fine) tejże ustawy, a w szczególności użycie wyrażenia, że w sytuacji nim objętej rentę przysługującą na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin wypłaca się "w wysokości ustalonej" na ostatni dzień lutego danego roku. Gdyby chodziło o kwotę wypłacaną, to w przepisie tym użyto by wyrażenia "w wysokości wypłacanej" lub "w wysokości ustalonej do wypłaty".Z motywów zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd Wojewódzki przyjął, iż renta rolna wnioskodawcy na dzień 27 lutego 1986 r. wynosiła 5600 zł (połowa 2800 zł), tj. w kwocie nie podwyższonej, ustalonej do wypłaty od 1985 r.Stanowisko to jest sprzeczne z decyzją pozwanego organu rentowego z dnia 15 kwietnia 1986 r. (akta rentowe). Decyzją tą bowiem organ rentowy podwyższył od dnia 1 marca 1986 r. rentę rolną do kwoty 9500 zł (połowa 4750 zł), przy czym od dnia 31 sierpnia 1986 r. wypłacono mu pełną rentę rolną oraz połowę emerytury pracowniczej nie podwyższonej - jako wariant korzystniejszy (akta rentowe).Jak wynika z powyższego, na ostatni dzień lutego 1987 r. wnioskodawca miał ustaloną rentę rolną w wysokości 9500 zł, a nie w kwocie 5600 zł. W okresie od dnia 1 września 1986 r. do ostatniego dnia lutego 1987 r. wypłacono mu połowę kwoty 5600 zł (2800 zł) tylko dlatego, że taki wariant zbiegu był dla niego korzystniejszy. Trafnie zatem podnosi rewidujący, że poczynając od dnia 1 września 1987 r. wnioskodawca ma prawo do pobierania renty rolnej w połowie jej wysokości ustalonej na dzień 28 lutego 1987 r. w kwocie 4750 zł w zbiegu z emeryturą pracowniczą, a to stosownie do art. 7 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 19 stycznia 1987 r. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 422 § 1 k.p.c.