II UZ 26/18
Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych2018-11-28
Skład orzekający: Romualda Spyt, Zbigniew Korzeniowski, Zbigniew Myszka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Sąd Apelacyjny prawidłowo uchylił decyzję organu rentowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, stosując art. 47714a k.p.c. w związku z art. 386 § 4 k.p.c., mimo że organ rentowy i sąd pierwszej instancji ustaliły status prawny J. Z. jako wspólnika spółki cywilnej?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że zażalenie organu rentowego jest zasadne. Sąd Apelacyjny nie powinien był uchylać wyroku i przekazywać sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 47714a k.p.c. w związku z art. 386 § 4 k.p.c., ponieważ przepis ten ma na uwadze wady kwalifikowane decyzji organu rentowego, zasadniczo proceduralne, a nie materialne. Wady materialne podlegają kontroli w sądowym postępowaniu odwoławczym. Sąd pierwszej instancji rozpoznał istotę sprawy, a ustalenie, czy J. Z. był wspólnikiem spółki cywilnej w czasie powstania zobowiązań składkowych, należy do sfery oceny materialnej, a nie wymaga postępowania dowodowego prowadzonego od początku.Stan faktyczny
J. Z. odwołał się od decyzji organu rentowego stwierdzającej jego solidarną odpowiedzialność za składki nieopłacone przez spółkę cywilną. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie. Sąd Apelacyjny uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i decyzję organu rentowego, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na potrzebę ustalenia statusu prawnego J. Z. jako wspólnika spółki cywilnej. Organ rentowy złożył zażalenie na wyrok Sądu Apelacyjnego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II UZ 26/18 POSTANOWIENIE Dnia 28 listopada 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Romualda Spyt (przewodniczący) SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca) SSN Zbigniew Myszka w sprawie z wniosku J. Z. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w R. z udziałem zainteresowanej W. Z. o przeniesienie odpowiedzialności za składki, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 28 listopada 2018 r., zażalenia organu rentowego na wyrok Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt III AUa […], III AUz […], uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu w […] do rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z 18 grudnia 2014 r. oddalił odwołanie wnioskodawcy J. Z. od decyzji pozwanego organu rentowego z 24 października 2012 r., stwierdzającej, że jako wspólnik spółki cywilnej H. w R. jest zobowiązany solidarnie ze spółką i drugim wspólnikiem W. Z. do opłacenia składek nieopłaconych przez spółkę. Sąd Apelacyjny w […], po rozpoznaniu apelacji J. Z. i zainteresowanej W. Z. oraz zażalenia pozwanego, wyrokiem z 26 kwietnia 2018 r. uchylił wyrok
2 Sądu Okręgowego oraz poprzedzającą go decyzję pozwanego i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. Ponadto zasądził od pozwanego na rzecz zainteresowanej i wnioskodawcy koszty oraz oddalił zażalenie pozwanego jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu wyroku wskazano na art. 47714a k.p.c. w związku z art. 386 § 4 k.p.c. Sąd Apelacyjny stwierdził, że dla wydania prawidłowej decyzji niezbędne było ustalenie, że J. Z. rzeczywiście był wspólnikiem spółki cywilnej H.. Organ rentowy i Sąd Okręgowy nie podjęli ustaleń i rozważań w sprawie statusu prawnego J. Z. w spółce cywilnej H. i zakresu jego ewentualnej odpowiedzialności wynikającej z działalności tej spółki. Organ rentowy w zażaleniu wniesionym na podstawie art. 3941 § 11 k.p.c. w związku z art. 47714a k.p.c. zaskarżył w całości wyrok Sądu Apelacyjnego i zarzucił naruszenie: 1) art. 386 § 2 i 4 k.p.c. w związku z art. 47714a k.p.c. poprzez ich niezastosowanie i tym samym niewskazanie podstawy uchylenia wyroku i decyzji; 2) art. 385 k.p.c. poprzez niezastosowanie, przez brak merytorycznego rozpoznania sprawy przez Sąd drugiej instancji pomimo istnienia do tego podstaw, co spowodowało naruszenie art. 176 w związku z art. 45 Konstytucji; 3) art. 328 § 2 k.p.c. przez sporządzenie uzasadnienia w sposób niezgodny z wymogami; 4) art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 98 k.p.c. przez niewskazanie podstawy rozstrzygnięcia o kosztach i brak merytorycznego uzasadnienia w tym zakresie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Sąd Apelacyjny nie przedstawia wadliwości, która uzasadniałaby zastosowanie art. 47714a k.p.c. Pozwany rozpoznał sprawę i wydał decyzję. Art. 47714a k.p.c. ma na uwadze wadliwości kwalifikowane decyzji pozwanego, zasadniczo proceduralne a nie materialne. Te drugie podlegają kontroli w sądowym postępowaniu odwoławczym na tle zebranego materiału, którego częścią staje się postępowanie przed organem rentowym. Pozwany ustalił, że J. Z. był wspólnikiem w okresie objętym decyzją o odpowiedzialności za składki. Taki przedmiot sprawy (decyzji) przeniósł się
3 do postępowania sądowego, w którym zebrano niemały materiał dowodowy z udziałem stron. Sąd pierwszej instancji decyzję pozwanego uznał za prawidłową i oddalił odwołanie. Przeprowadził postępowanie dowodowe w dalszym zakresie. Nie ma więc podstaw do stwierdzenia, że Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy. Nie spełnia się zatem przesłanka uzasadniająca stosowanie art. 386 § 4 k.p.c., także dlatego, że wydanie wyroku przez Sąd drugiej instancji nie wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. W sprawie nie jest wymagane postępowanie dowodowe prowadzone od początku dla ustalenia i rozstrzygnięcia, czy J. Z. był wspólnikiem spółki cywilnej w czasie powstania zobowiązań składkowych. Skarżący wskazuje, że odpowiedzialność nie obejmuje okresu, gdy J. Z. nie był wspólnikiem spółki cywilnej. Jest to sfera oceny materialnej, podobnie jak ocena odpowiedzialności za składki spółki. „Status prawny J. Z. w spółce cywilnej H.” został ustalony i oceniony przez organ rentowy i przez Sąd Okręgowy. J. Z. jest już stroną w decyzji i w wyroku Sądu pierwszej instancji, czyli jako wspólnik i odpowiedzialny za składki. Rozstrzygnięcia osadzone są w sferze faktycznej i prawnej. Sąd Apelacyjny jako sąd drugiej instancji samodzielnie ustala stan faktyczny (art. 382 k.p.c.) i suwerennie stosuje prawo materialne. Tryb zażalenia z art. 3941 § 11 k.p.c. nie pozwala na ocenę materialną sporu. Z tych względów orzeczono jak w sentencji (art. 3941 § 3 k.p.c. w związku z art. 39815 § 1 i art. 108 § 2 k.p.c. i art. 39821 k.p.c.).
Powiązane orzeczenia
- II UZ 83/22 2023-03-14Czy zażalenie na wyrok sądu apelacyjnego uchylający decyzję organu rentowego i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania organowi rentowemu, na podstawie art. 477¹⁴a k.p.c. w związku z art. 386 § 4 k.p.c., jest dopusz…
- II UZ 42/25 2025-09-30Czy Sąd Apelacyjny prawidłowo uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając nierozpoznanie istoty sprawy z powodu braku zawiadomienia o postępowaniu zainteresowanych?
- I UZ 27/15 2015-12-08Czy Sąd Apelacyjny prawidłowo uchylił wyrok Sądu Okręgowego i poprzedzającą go decyzję organu rentowego, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organowi rentowemu, w sytuacji gdy Sąd Najwyższy uznał, że nie zaszły p…
- I UZ 31/18 2018-10-02Czy Sąd Apelacyjny prawidłowo uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę organowi rentowemu do ponownego rozpoznania, uznając, że istota sprawy nie została rozpoznana przez Sąd pierwszej instancji?
- I UZ 35/15 2015-12-08Czy Sąd Apelacyjny prawidłowo uchylił wyrok Sądu Okręgowego i poprzedzającą go decyzję organu rentowego, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organowi rentowemu, opierając się na art. 47714a k.p.c. bez wcześniejsz…
Powołane przepisy
art. 47714a KPCart. 386 § 4 KPCart. 3941 § 11 KPCart. 386 § 2art. 385 KPCart. 176art. 45art. 328 § 2 KPCart. 328 § 2 KPCart. 98 KPCart. 382 KPCart. 3941 § 3 KPC
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 26.07.2026. · PDF źródłowy