II UZ 54/22

Sygn. akt II UZ 54/22 POSTANOWIENIE Dnia 13 grudnia 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Romuald Dalewski (przewodniczący) SSN Leszek Bielecki SSN Jarosław Sobutka (sprawozdawca) w sprawie z odwołania I. spółki z o.o. w G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Gdańsku z udziałem R.K. o składki, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 13 grudnia 2022 r., zażalenia odwołującej się na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 13 maja 2022 r., sygn. akt III AUz 14/22, oddala zażalenie. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny w Gdańsku, postanowieniem z dnia 13 maja 2022 r., sprawdził z urzędu wartość przedmiotu zaskarżenia i ustalił tę wartość na kwotę 1.256,00 zł, odrzucił skargę kasacyjną l. Sp. z o.o. z siedzibą w G. i umorzył postępowanie w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 15 marca 2022 r. W ocenie Sądu Apelacyjnego, po sprawdzeniu wartości przedmiotu zaskarżenia okazało się, że w sprawie R.K. wynosi ona 1.256,00 zł. W takim wypadku skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w myśl art. 3982 k.p.c. Mając powyższe na względzie, Sąd Apelacyjny orzekł z mocy art. 3986 § 2 k.p.c. 2 Zażaleniem z dnia 15 czerwca 2022 r. pełnomocnik płatnika składek zaskarżył postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 13 maja 2022 r. w części odrzucającej skargę kasacyjną (pkt 2 postanowienia), zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3986 § 2 k.p.c. w zw. z art. 3982 § 1 k.p.c. - poprzez odrzucenie skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie, podczas gdy sprawa dotyczy objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, a nadto wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawie przekracza kwotę 10.000,00 zł. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od organu rentowego na rzecz płatnika zwrotu kosztów niniejszego postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie wniósł o zmianę, w trybie art. 380 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c. i art. 3941 § 3 k.p.c., pkt 1 postanowienia Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 13 maja 2022 r. w przedmiocie sprawdzenia i ustalenia wartości przedmiotu zaskarżenia na kwotę 1.256,00 zł, poprzez jego uchylenie, względnie ustalenie wartości przedmiotu zaskarżenia na kwotę 388.798,00 zł. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że zażalenie w niniejszej sprawie odnosi się do rozstrzygniętego już przez Sąd Najwyższy problemu - płatnik składek zaskarżył już kilkadziesiąt orzeczeń, mocą których odrzucono jego skargi kasacyjne (zob. m. in.: postanowienie z dnia 14 grudnia 2021 r., II UZ 23/21, LEX nr 3275250; postanowienie z dnia 11 stycznia 2022 r., II UZ 70/21, LEX nr 3305655, postanowienie z dnia 11 maja 2022 r., II UZ 5/22, niepubl., postanowienie z dnia 13 lipca 2022 r., II UZ 8/22, niepubl., postanowienie z dnia 4 października 2022 r., II UZ 4/22, niepubl.). Odnosząc się do argumentów zawartych w uzasadnieniu zażalenia należy zwrócić ponownie uwagę na kilka elementów. Strona skarżąca błędnie wskazuje, że skarga kasacyjna jest dopuszczalna niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia (art. 3982 § 1 k.p.c.) nie 3 zauważając, że przedmiot niniejszej sprawy określiła decyzja organu rentowego, dotycząca zwiększenia podstawy wymiaru składek pracownika R.K. - w sytuacji określonej w art. 8 ust. 2a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. W sprawach dotyczących „przypisania pracodawcy podwyższonej składki” w wyniku zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy systemowej decyzja taka jest decyzją wymiarową i w związku z tym skarga kasacyjna w takiej sprawie jest dopuszczalna w razie przekroczenia granicy wartości przedmiotu zaskarżenia określonej w art. 3982 § 1 zdanie pierwsze k.p.c. Nie istnieje zatem odrębny tytuł ubezpieczenia na podstawie art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który mógłby stanowić przedmiot sporu przed sądem ubezpieczeń społecznych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 stycznia 2019 r., I UZ 53/18, Legalis nr 1865247, postanowienie Sądu Najwyższego z 13 lipca 2022 r., sygn. II UZ 8/22, niepubl.). W przypadku spełnienia przesłanek z art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie występuje samodzielne (odrębne) ubezpieczenie z tytułu zatrudnienia u drugiego podmiotu, lecz jedno ubezpieczenie u pierwotnie zatrudniającego (wnioskodawcy). O dopuszczalności skargi kasacyjnej decyduje zatem wartość przedmiotu zaskarżenia, czyli kwota dodatkowych składek (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 sierpnia 2016 r., II UZ 32/16, Legalis nr 1507575, postanowienie Sądu Najwyższego z 13 lipca 2022 r., II UZ 8/22, niepubl.). Dopuszczalność skargi kasacyjnej w sprawach o prawa majątkowe uzależniona jest od wartości przedmiotu zaskarżenia, niezależnie od tego, czy sporne roszczenie dotyczyło ustalenia, ukształtowania, czy świadczenia (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 14 stycznia 2021 r., I USK 16/21, LEX nr 3106017; z dnia 8 grudnia 2020 r., I UK 379/19, LEX nr 3089631). W niniejszej sprawie wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 10.000 zł, co musi powodować odrzucenie skargi kasacyjnej. Podejmowana przez stronę skarżącą próba wykazania, że wartość przedmiotu zaskarżenia jest inna i wynosi 388.798,00 zł, ponieważ płatnik złożył jedno odwołanie od decyzji organu rentowego – jest całkowicie nieudana. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że w sprawie o ustalenie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne wartość przedmiotu zaskarżenia (art. 3982 § 1 k.p.c.) określa się 4 odrębnie względem każdego ubezpieczonego (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2014 r., II UZP 1/14, OSNP 2014 nr 12, poz. 168). Niezasadne jest wreszcie twierdzenie skarżącej, że skoro po rozdzieleniu spraw Sąd Okręgowy nie dokonał weryfikacji wartości przedmiotu sporu w sprawie, podana przez płatnika w odwołaniu kwota wartości przedmiotu sporu pozostaje aktualna w postępowaniu apelacyjnym i kasacyjnym. W sprawach, w których dopuszczalność skargi kasacyjnej jest uzależniona od wartości przedmiotu zaskarżenia, sąd jest uprawniony do jej badania i oznaczenia prawidłowej wartości na etapie postępowania kasacyjnego. Wykluczenie tej możliwości przeczyłoby regulacji art. 3982 § 1 zdanie pierwsze k.p.c., która wyraźnie stawia granice dopuszczalności skargi kasacyjnej dyktowane wartością przedmiotu zaskarżenia. Brak formalnego sprawdzenia wartości przedmiotu zaskarżenia podanej w odwołaniu albo apelacji (zażaleniu) nie eliminuje możliwości weryfikacji tej wartości w postępowaniu kasacyjnym (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 20 stycznia 2017 r., I CZ 105/16, LEX nr 2224601; z 8 grudnia 2016 r., I CZ 97/16, LEX nr 2188616 oraz z 6 marca 2018 r., I UZ 119/17, LEX nr 6456371). Powyższe stanowisko wynika z tego, że art. 3982 k.p.c. ma charakter bezwzględny i nie jest dopuszczalne dowolne oznaczenie przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia w celu zapewnienia sobie dostępu do postępowania kasacyjnego. Uprawnionym sposobem weryfikacji tej wartości jest zwrócenie się do organu rentowego o ustosunkowanie się do wskazanej w skardze kasacyjnej wartości przedmiotu zaskarżenia (postanowienie Sądu Najwyższego z 22 czerwca 2011 r., II UZ 20/11, LEX nr 1068051). Swoboda, z jaką strona skarżąca określa wartość przedmiotu zaskarżenia kasacyjnego, aktywuje obowiązek sądu drugiej instancji, który jest nie tylko uprawniony, lecz wręcz zobowiązany do zweryfikowania – w razie wątpliwości – oznaczonej w skardze kasacyjnej wartości przedmiotu zaskarżenia (por. postanowienie z dnia 11 maja 2022 r., II UZ 5/22, niepubl.). W niniejszej sprawie doszło do formalnego sprawdzenia przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku z urzędu wartości przedmiotu zaskarżenia (na podstawie art. 25 § 1 k.p.c. w związku z art. 368 § 2 k.p.c. i art. 39821 k.p.c.). Sąd ustalił tę wartość na kwotę 1.256,00 zł i wyjaśnił, że jest to kwota odpowiadająca różnicy w 5 wysokości składek ubezpieczonego R.K. zaewidencjonowanych na jego koncie i składek należnych wynikających z zaskarżonej decyzji organu rentowego. W zażaleniu nie zakwestionowano tych wyliczeń odnoszących się do konkretnego zainteresowanego. Biorąc powyższe pod uwagę, zażalenie należało oddalić – na podstawie art. 3941 § 3 k.p.c. w związku z art. 39814 k.p.c. as l.n