II UZ 83/01

Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych2001-11-28

Skład orzekający: Andrzej Wasilewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o potrąceniu z emerytury kwoty nienależnie pobranej, która przekracza wysokość świadczenia, stanowi sprawę o "wstrzymanie" emerytury w rozumieniu art. 3921 § 1 zdanie drugie KPC, uzasadniającą dopuszczalność kasacji niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że pojęcie sprawy o "wstrzymanie" emerytury lub renty, o którym mowa w art. 3921 § 1 zdanie drugie KPC, odnosi się do spraw wynikających z decyzji o prawnym wstrzymaniu wypłaty świadczenia, a nie do sytuacji faktycznego wstrzymania wypłaty spowodowanego potrąceniem nienależnie pobranych świadczeń. Potrącenie takie, nawet jeśli znaczące, nie jest tożsame z prawnym wstrzymaniem świadczenia i nie uzasadnia dopuszczalności kasacji niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia, jeśli ta wartość nie osiąga wymaganego progu.
Stan faktyczny
Stanisław R. wniósł kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego, który orzekł o prawidłowości potrącenia z jego emerytury wojskowej kwoty 4.127,64 zł jako świadczenia nienależnie pobranego. Sąd Apelacyjny odrzucił kasację z powodu niedopuszczalności, wskazując, że wartość przedmiotu zaskarżenia (4.127,64 zł) była niższa niż wymagane dziesięć tysięcy złotych. Pełnomocnik Stanisława R. wniósł zażalenie, argumentując, że potrącenie spowodowało faktyczne wstrzymanie świadczenia, co powinno uzasadniać dopuszczalność kasacji na podstawie art. 3921 § 1 zdanie drugie KPC.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie wnioskodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego o odrzuceniu kasacji.

Pełny tekst orzeczenia

Postanowienie z dnia 28 listopada 2001 r. II UZ 83/01 Pojęcie sprawy o wstrzymanie emerytury lub renty obejmuje sprawy wy-nikłe z odwołania od decyzji organu rentowego o wstrzymaniu wypłaty świad-czenia, a nie od decyzji o potrąceniu świadczeń nienależnie pobranych (art. 3921 § 1 zdanie drugie KPC). Przewodniczący SSN Andrzej Wasilewski, Sędziowie SN: Andrzej Kijowski (sprawozdawca), Jerzy Kwaśniewski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Admini-stracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 28 listopada 2001 r. sprawy z wniosku Stanisława R. przeciwko Wojskowemu Biuru Emerytalnemu w Ł. o wyso-kość emerytury wojskowej, na skutek zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 12 września 2001 r. [...] o d d a l i ł zażalenie. U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi postanowie-niem z dnia 12 września 2001 r. [...] odrzucił kasację, którą Stanisław R. wniósł od wyroku tego Sądu z dnia 12 lipca 2001 r. [...] orzekającego, że prawidłowe było po-trącenie przez organ rentowy kwoty 4.127,64 zł z emerytury wojskowej należnej ubezpieczonemu. W motywach tego postanowienia Sąd Apelacyjny wskazał, że w sprawach o prawa majątkowe, a taki charakter ma przedmiotowa sprawa, kasacja przysługuje, jeżeli wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi co najmniej dziesięć tysię-cy złotych (art. 3921 § 1 KPC). Tymczasem wartość ta została przez stronę określona na kwotę 4.127,64 zł, a więc wyraźnie poniżej wspomnianej granicy, co kasację czyni niedopuszczalną (art. 3935 KPC). Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł w imieniu ubezpieczonego jego pełnomocnik - adwokat, zarzucając „naruszenie art. 3931 KPC poprzez przyjęcie, że 2 w sprawie nie doszło do wstrzymania świadczenia emerytalnego” i domagając się na tej podstawie uchylenia zaskarżonego orzeczenia. W uzasadnieniu zażalenia pod-niesiono, że Sąd Apelacyjny uznał, iż „sprawa nie dotyczy przyznania lub wstrzyma-nia emerytury”, chociaż potrącenie kwoty 4.127,64 zł „spowodowało faktyczne wstrzymanie świadczenia emerytalnego”, gdyż „przekracza ona wielokrotnie wyso-kość tego świadczenia”. Poza tym „na marginesie” swych rozważań skarżący „zwrócił uwagę”, że Sąd Apelacyjny zastosował w sprawie przepisy ustawy z dnia 8 grudnia 2000 r., która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2001 r., a więc po wydaniu zaskarżo-nej decyzji. Tymczasem stan faktyczny sprawy dotyczył roku 2000, więc „naruszono zasadę nieretroakcji”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie jest bezzasadne i podlega oddaleniu. Skarżący nie kwestionuje zresztą tezy Sądu Apelacyjnego, że przedmiotowa sprawa ma charakter sporu o prawo majątkowe, a wartość przedmiotu zaskarżenia nie sięga kwoty dziesięciu ty-sięcy złotych, która według przepisu art. 3921 § 1 KPC stanowi granicę dopuszczal-ności kasacji. Twierdzi natomiast, że decyzja wojskowego organu rentowego o potrą-ceniu z wojskowej emerytury kwoty 4.127,64 zł spowodowała „faktyczne wstrzyma-nie” świadczenia, gdyż „przekracza kilkakrotnie jego wysokość”. Twierdzenie to dla dopuszczalności kasacji nie ma jednak znaczenia. Co prawda przepis art. 3921 § 1 stanowi w zdaniu drugim, że w sporach z za-kresu ubezpieczeń społecznych kasacja niezależnie od wartości przedmiotu zaskar-żenia przysługuje w sprawach o „objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego” oraz o „przyznanie” i o „wstrzymanie” emerytury lub renty, lecz nie chodzi tu o nieja-sne skądinąd „wstrzymanie faktyczne”, tylko o „prawne” wstrzymanie świadczenia. Innymi słowy, chodzi o sprawę wynikłą z decyzji o wstrzymaniu wypłaty świadczeń, wydanej w szczególności na podstawie art. 134 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). Wstrzymanie wypłaty świadczenia nie może też być identyfikowane z potrącaniem z emerytur lub rent kwoty świadczeń nienależnie pobranych (art. 138 i n. ustawy), co zresztą odbywa się w ustawowo określonych ramach i wbrew sugestii skarżącego nie prowadzi do „faktycznego wstrzymania” wypłaty całego świadczenia. 3 Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39319 w związku z art. 397 § 2 i art. 385 KPC orzekł jak w sentencji, bez ustosunkowywania się do uwag wyrażonych „na marginesie” zażalenia, gdyż dla jego rozpoznania były one bez-przedmiotowe. ========================================

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 3921 § 1art. 3921 § 1 KPCart. 3935 KPCart. 3931 KPCart. 134art. 138art. 39319art. 397 § 2art. 385 KPC§ 1§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 27.07.2026. · PDF źródłowy