II UZP 21/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN S. Perestaj (sprawozdawca). Sędziowie SN: W. Dębicka, K. Zieliński.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, E. Oborskiego, w sprawie z wniosku Kazimierza O. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. o zasiłek chorobowy, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie postanowieniem z dnia 28 października 1977 r., do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych."Czy za wynagrodzenie stanowiące podstawę wymiaru zasiłku chorobowego w rozumieniu pkt 1 ust. 2 art. 12 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 1975 r. Nr 34, poz. 188) należy uważać nie tylko dodatek noszący (ściśle) nazwę "funkcyjny" lub "służbowy" ("specjalny"), lecz także każdy dodatek noszący inną nazwę, pod warunkiem jednak, że jest związany przedmiotowo z wykonywaniem określonej funkcji albo że wynika z samego charakteru stosunku prawnego mianowania lub powołania?Jeżeli tak, to czy podlega uwzględnieniu przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego dodatek za wysługę lat przewidziany w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 maja 1973 r. w sprawie uposażenia pracowników sądów powszechnych, sądów ubezpieczeń społecznych i państwowych biur notarialnych (Dz. U. Nr 26, poz. 148) w związku z § 8 pkt 1 uchwały nr 188/76 Rady Ministrów z dnia 10 września 1976 r. w sprawie zasad wynagradzania sędziów sądów powszechnych i okręgowych sądów pracy i ubezpieczeń społecznych, notariuszy, referendarzy sądowych oraz asesorów i aplikantów sądowych i notarialnych?"powziąłnastępującą uchwałę:Do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego nie wlicza się dodatku za wysługę lat (art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - tekst jednolity: Dz.U. z 1975 r. Nr 34, poz. 188). Uzasadnienie faktyczneW myśl art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (tekst jednolity: Dz. U. z 1975 r. Nr 34, poz. 188) zasiłek chorobowy wynosi 100% wynagrodzenia dla pracowników posiadających okres zatrudnienia dłuższy niż 8 lat. Przepis ten nie normuje ani czasu, ani też składników, które należy uwzględniać przy ustalaniu wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru zasiłku chorobowego. Zagadnienie to zostało unormowane w art. 12 wymienionej ustawy.Jeśli chodzi o kwestię, z jakiego okresu wynagrodzenie się uwzględnia, to w ust. 1 wymienionego przepisu określono, iż podstawę wymiaru zasiłku chorobowego stanowi wynagrodzenie uzyskane przez pracownika w miesiącu poprzedzającym powstanie niezdolności do pracy.W myśl zaś art. 12 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy za wynagrodzenie stanowiące podstawę wymiaru zasiłku chorobowego uważa się wynagrodzenie zasadnicze wraz z dodatkami funkcyjnymi i służbowymi (specjalnymi).Nie budzi wątpliwości okoliczność, że wyliczenie dodatków podlegających wliczeniu do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego - ze względu na ich charakter - jest wyczerpujące w wymienionym przepisie.Przepis art. 12 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy wyraźnie rozróżnia wynagrodzenie zasadnicze od dodatków przysługujących do tego wynagrodzenia. Okoliczność więc, że określony dodatek jest stałym składnikiem wynagrodzenia, nie może prowadzić do wniosku, iż dodatek ten stanowi składnik wynagrodzenia zasadniczego. Obowiązujące przepisy płacowe wyraźnie określają, jaki składnik wynagrodzenia stanowi wynagrodzenie zasadnicze (por. przykładowo § 8, 9 i 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 maja 1973 r. w sprawie uposażenia pracowników sądów powszechnych, sądów ubezpieczeń społecznych i państwowych biur notarialnych - Dz. U. Nr 26, poz. 148 oraz § 2 uchwały nr 188/76 Rady Ministrów z dnia 10 września 1976 r. w sprawie zasad wynagradzania sędziów sądów powszechnych i okręgowych sądów pracy i ubezpieczeń społecznych, notariuszy, referendarzy sądowych oraz asesorów i aplikantów sądowych i notarialnych, nie publikowanej).Dodatek funkcyjny jest również wyraźnie określony w przepisach płacowych, a przyznawany jest pracownikowi z tytułu pełnienia określonej funkcji lub zajmowania określonego stanowiska, z którymi przepisy płacowe łączą prawo do takiego dodatku.Dodatek służbowy (specjalny) przyznawany jest pracownikom wykonującym określoną przepisami płacowymi pracę (służbę) lub zatrudnionym w warunkach specjalnych.Dodatek za wysługę lat (dodatek za staż pracy itp.) przyznawany jest za długoletnią pracę w danym zakładzie pracy (w danym zawodzie lub określonej specjalności). Dodatek ten ma sprzyjać stabilizacji kadry zatrudnionej w danym zakładzie pracy (gałęzi przemysłu, zawodzie itd.) i w związku z tym podnoszeniu poziomu organizacji, jakości wykonywanej pracy oraz przeciwdziałać nieuzasadnionej fluktuacji pracowników.Dodatek za wysługę lat przysługuje wszystkim pracownikom zatrudnionym w danej dziedzinie produkcji, pracy lub usług, bez względu na zajmowane stanowisko i rodzaj wykonywanej pracy.Brzmienie więc przepisu art. 12 ust. 2 pkt 1 omawianej ustawy w powiązaniu z istotą, charakterem i rolą wymienionych dodatków nie pozwala na przyjęcie, iż określenie "dodatki funkcyjne i służbowe (specjalne)" obejmuje również inne dodatki, a w szczególności dodatek za wysługę lat w wymiarze sprawiedliwości.Użycie liczby mnogiej w omawianym przepisie na określenie dodatków funkcyjnego i służbowego (specjalnego) nie może mieć wpływu na odmienną wykładnię tych określeń. Użycie określeń w liczbie mnogiej dla oznaczenia tych dodatków jest następstwem tego, że przepis dotyczy dwu (bądź trzech dodatków) oraz odnosi się do wszystkich pracowników otrzymujących dodatki funkcyjne lub służbowe.Przepis ten obejmuje poza tym takie sytuacje, w których jeden pracownik może mieć prawo do kilku dodatków z tytułu pracy w jednym lub dwu i więcej zakładach pracy.Taką wykładnię obecnego brzmienia przepisu art. 12 ust. 2 pkt 1 wymienionej ustawy uzasadnia też zmiana tego przepisu dokonana ustawą z dnia 24 października 1975 r.W myśl art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. Nr 47, poz. 280) pracownikowi, który otrzymywał wyłącznie wynagrodzenie według stawki miesięcznej w stałej wysokości, zasiłek chorobowy wypłacano w kwocie wynagrodzenia, której nie otrzymał z powodu niezdolności do pracy. Przepis ten więc nakazywał wypłatę zasiłku w kwocie wynagrodzenia utraconego przez pracownika z powodu niezdolności do pracy (przy pobieraniu wynagrodzenia w wysokości zmiennej odmiennie ustalono przeciętną wynagrodzenia z dłuższego okresu).Obecnie obowiązująca treść art. 12 ust. 2 wymienionej ustawy dokładnie określa składniki wynagrodzenia, które należy uwzględniać przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego, a więc w sposób odmienny normuje tę kwestię. Przepis ten nie wymienia jednak dodatku za wysługę lat jako składnika tego wynagrodzenia.Należy też dodać, że Rada Ministrów w § 1 rozporządzenia z dnia 24 października 1975 r. w sprawie zasad obliczania zasiłków z ubezpieczenia społecznego oraz pokrywania wydatków na te zasiłki (Dz. U. Nr 35, poz. 193) oraz w załączniku nr 1 do tego rozporządzenia, przewidując uwzględnienie dalszych składników wynagrodzenia przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego - w tym szereg różnych dodatków - nie wymieniła wśród tych dodatków dodatku za wysługę lat.Okoliczność ta przemawia więc za tym, że dodatki za wysługę lat zostały wyłączone ze składników wynagrodzenia, które uwzględnia się przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego - jako świadczenia ubezpieczeniowego. Przepisy płacowe i przyjęta wykładnia przewidują natomiast wypłacenie pracownikowi - pozostającemu w stosunku pracy dodatku za wysługę lat w okresie niezdolności do pracy jako składnika wynagrodzenia, do którego pracownik zachowuje prawo również w okresie pobierania zasiłku chorobowego.Stosownie do art. 9 i 12 ust. 1 omawianej ustawy brak jest także podstaw do zmiany podstawy wymiaru zasiłku chorobowego w przypadku rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę w okresie pobierania zasiłku chorobowego przed upływem okresu zasiłkowego.Z tych względów na przedstawione pytanie prawne należało udzielić odpowiedzi jak w sentencji uchwały.