III PZP 11/87

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN K. Michaluk. Sędziowie SN: B. Błachowska, E. Brzeziński (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, I. Kaszczyszyn, w sprawie z powództwa Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej (...) w S. przeciwko Markowi J. i Januszowi S. o odszkodowanie po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Kielcach postanowieniem z dnia 26 stycznia 1987 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 § 1 k.p.c. w związku z art. 397 § 2 k.p.c.:"Czy w wypadku wniesienia przez jednego z pozwanych zażalenia na postanowienie zasądzające od nich solidarnie koszty procesu i koszty sądowe możliwe jest rozpoznanie tego zażalenia na podstawie art. 384 k.p.c w związku z art. 397 § 2 k.p.c., także na rzecz pozostałych pozwanych, którzy zażalenia nie złożyli?"podjął następującą uchwałę:Artykuł 384 k.p.c. ma odpowiednie zastosowanie również w sytuacji, gdy tylko jeden z pozwanych wniósł zażalenie na postanowienie sądu I instancji zasądzające od kilku pozwanych solidarnie koszty procesu i koszty sądowe.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 27 czerwca 1986 r. Sąd Rejonowy w Starachowicach zasądził od pozwanych Marka J. i Janusza S. po 9.916,50 zł w celu wyrównania niedoboru ujawnionego w powierzonym pozwanym magazynie. Równocześnie Sąd Rejonowy zasądził od obu pozwanych solidarnie na rzecz Spółdzielni 7.814 zł tytułem kosztów procesu i nakazał ściągnąć również solidarnie od obu pozwanych na rzecz Skarbu Państwa kwotę 3.910 zł.W zażaleniu pozwany Marek J. domagał się we własnym imieniu "zmiany postanowienia Sądu w przedmiocie kosztów zawartego w wyroku z dnia 27 czerwca 1986 r. poprzez nieobciążanie go ich wartością albo ich zmniejszenie", podnosząc m.in., że w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie było podstaw do obciążenia pozwanych solidarnie obowiązkiem uiszczenia kosztów procesu i kosztów sądowych.W związku z tym zażaleniem Sąd Wojewódzki w Kielcach przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne przytoczone w części wstępnej niniejszej uchwały.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W myśl art. 384 k.p.c. sąd rewizyjny może z urzędu rozpoznać sprawę na rzecz współuczestników, którzy wyroku nie zaskarżyli, gdy będące przedmiotem zaskarżenia prawa lub obowiązki są wspólne także dla tych współuczestników albo gdy oparte są na tej samej podstawie faktycznej i prawnej, natomiast art. 397 k.p.c. ma treść następującą:§ 1. Sąd rewizyjny rozpoznaje zażalenie na posiedzeniu niejawnym, biorąc także pod uwagę nowe okoliczności i dowody. Sąd rewizyjny może sam dokonywać ustaleń i zarządzić w razie potrzeby odpowiednie dochodzenie. § 2. Poza tym do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu rewizyjnym.Zestawienie powyższych przepisów prowadzi bezpośrednio do odpowiedzi twierdzącej na przedstawione Sądowi Najwyższemu pytanie, skoro przepisy szczególne, dotyczące postępowania zażaleniowego nie zawierają odmiennej - w porównaniu z przepisem art. 384 k.p.c. - normy dotyczącej sytuacji, gdy środek odwoławczy złożony został nie przez wszystkich uczestników postępowania, ale dotyczy wspólnych obowiązków również tych uczestników, którzy środka odwoławczego nie złożyli. Nałożenie na uczestników postępowania solidarnego obowiązku zapłacenia stronie powodowej albo Skarbowi Państwa określonej kwoty pieniężnej sprawia, że obowiązek zapłacenia tej kwoty jest "wspólnym" obowiązkiem tych uczestników postępowania w rozumieniu art. 384 k.p.c., skoro w myśl art. 366 k.c. wierzyciel może w takiej sytuacji żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych.Okoliczność, że uczestnik postępowania zwalcza, przy zastosowaniu właściwego środka odwoławczego, a więc zażalenia, tylko część orzeczenia dotyczącą kosztów procesu i kosztów sądowych, nie zmienia istoty sytuacji i nie usprawiedliwia wniosków odmiennych. Gdyby całe orzeczenie sądu I instancji było wadliwe, np. gdyby tym wadliwym orzeczeniem sąd I instancji bez usprawiedliwienia prawnego nałożył na uczestników postępowania obowiązek świadczenia solidarnie głównej należności pieniężnej dochodzonej przez stronę powodową, sąd rewizyjny niewątpliwie byłby władny, na podstawie art. 384 k.p.c., uwzględniając rewizję złożoną tylko przez jednego uczestnika, uchylić lub zmienić - wraz z podobnie wadliwym orzeczeniem o kosztach - cały wyrok ze skutkiem w stosunku do wszystkich uczestników. Nie można z treści obowiązujących przepisów, de lege lata, wyprowadzić wniosku, że - w tym zakresie - sytuacja uczestników jest gorsza, jeżeli wadliwość orzeczenia sądu I instancji dotyczy nie całego wyroku, lecz tylko jego części, w szczególności zaś części odnoszącej się do kosztów procesu i kosztów sądowych. I w takiej również sytuacji sąd II instancji przy odpowiednim zastosowaniu art. 384 k.p.c. powinien - rozpoznając zażalenie złożone choćby przez jednego tylko uczestnika postępowania - doprowadzić do sytuacji, w której zaskarżone orzeczenie okaże się zgodne z wymogami prawa ze skutkiem w stosunku do wszystkich innych uczestników, których zaskarżona wadliwość dotknęła. Dlatego Sąd Najwyższy na przedstawione mu pytanie udzielił odpowiedzi jak w sentencji niniejszej uchwały.