III PZP 26/69

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Marowski. Sędziowie: S. Rejman, K. Zieliński (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy z udziałem przedstawiciela Prokuratury Generalnej PRL prokuratora S. Dzwonkowskiego w sprawie z powództwa Zygmunta S. przeciwko Miejskiemu Zarządowi Dróg i Zieleni w K. o przywrócenie do pracy i odszkodowanie, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Krakowie postanowieniem z dnia 4 lipca 1969 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy pracownik będący członkiem obwodowego Komitetu Frontu Jedności Narodu, przewodniczącym komitetu blokowego oraz zastępcą przewodniczącego miejscowego Komitetu Obrony korzysta z ochrony stosunku pracy przewidzianej w § 8 pkt 2 Układu zbiorowego dla pracowników zatrudnionych w przedsiębiorstwach gospodarki komunalnej z racji wykonywania tych zadań społecznych?"udzielił następującej odpowiedzi:Pracownik wykonujący wymienione w pytaniu zadania nie korzysta z ochrony stosunku pracy przewidzianej w § 8 pkt 2 Układu zbiorowego pracy dla pracowników zatrudnionych w przedsiębiorstwach gospodarki komunalnej.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy dla m. Krakowa w Krakowie oddalił powództwo Zygmunta S. przeciwko Miejskiemu Zarządowi Dróg i Zieleni w K. o dopuszczenie do pracy przyjmując, że wypowiedzenie umowy o pracę zostało dokonane przez pozwanego z zachowaniem przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16.III.1928 r. o umowie o pracę pracowników umysłowych, powód zaś nie był osobą chronioną szczególnymi przepisami przed rozwiązaniem stosunku pracy.Od wyroku tego powód wniósł rewizję, w której zawarty jest wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa.Rozpoznając sprawę w postępowaniu rewizyjnym, Sąd Wojewódzki w Krakowie przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia budzące poważne wątpliwości zagadnienia prawne w sformułowaniu objętym pytaniem.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, udzielając odpowiedzi ujętej w uchwale, zważył, co następuje:Powołany w przedstawionym pytaniu § 2 pkt 2 Układu zbiorowego pracy dla pracowników zatrudnionych w przedsiębiorstwach (zakładach) gospodarki komunalnej stanowi, że "pracownik będący członkiem instancji związku zawodowego, członkiem rady zakładowej (miejscowej), oddziałowej, delegatem związkowym, członkiem zakładowej lub terenowej komisji rozjemczej, rady robotniczej oraz pracownik powołany do pełnienia zadań państwowych lub społecznych może być zwolniony z pracy tylko z ważnych przyczyn na podstawie obowiązujących przepisów, przy czym w każdym wypadku za zgodą:- nadrzędnej instancji związku zawodowego w odniesieniu do członków instancji związkowych;- zarządu okręgowego związku zawodowego w odniesieniu do członków komisji rozjemczych;- Rady robotniczej w odniesieniu do członków rady robotniczej.".Wątpliwości Sądu Wojewódzkiego na tle przytoczonego przepisu wynikły z tego powodu, iż zawarte w nim określenie "pracownik powołany do pełnienia zadań państwowych lub społecznych" jest ogólnikowe.Wykładnia i stosowanie przepisów układu zbiorowego pracy nie powinno wykraczać poza cel, któremu przepisy te mają służyć.Rozważany przepis układu zbiorowego pracy w punkcie 1 zawiera również zakaz rozwiązania umowy o pracę zawartej na czas nie oznaczony w okresie oddelegowania pracownika do prac społecznych, chyba że rozwiązanie to zostanie dokonane z ważnych przyczyn określonych w obowiązujących przepisach.We wszystkich tych wypadkach szczególna ochrona stosunku pracy z racji wykonywanego mandatu społecznego czy państwowego odnosi się do sytuacji, w których spełniane przez pracownika zadania państwowe czy społeczne wymagają koniecznej przy ich wykonywaniu niezależności od kierownictwa zakładu pracy (np. w razie oddelegowania pracownika do prac społecznych, z czym związana jest usprawiedliwiona nieobecność w pracy i niemożność świadczenia na rzecz zakładu pracy usług) jak również w razie pełnienia takich zadań państwowych czy społecznych, które wymagają okresowej nieobecności w pracy (np. wykonywanie mandatu poselskiego, ławnika ludowego itp.), albo gdy przy wykonywaniu tych zadań mogą w inny sposób ścierać się interesy podmiotu zatrudniającego i pracownika, pełniącego np. funkcję członka instancji związku zawodowego, członka komisji rozjemczej i rady robotniczej oraz członka komisji odwoławczej przy Urzędzie Patentowym, o jakim mowa w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 25.IX.1965 r., na którą powód powołuje się w rewizji.Sytuacja taka nie zachodzi jednak w razie pełnienia funkcji członka obwodowego komitetu Frontu Jedności Narodu, przewodniczącego komitetu blokowego czy zastępcy przewodniczącego miejscowego Komitetu Obrony, gdyż tego rodzaju czynności nie zazębiają się w żadnym punkcie z obowiązkami pracownika wynikającymi ze stosunku pracy i nie naruszają one wzajemnie interesu stron tego stosunku, mogą zaś być spełniane w sposób niezależny i bezkolizyjny, co sprawia, że nie mogą one korzystać z ochrony przewidzianej w § 8 cyt. Układu zbiorowego pracy.Odmienna interpretacja wymienionego przepisu nie dałaby się pogodzić z celem, dla którego uczestnicy układu zadecydowali o zamieszczeniu takiego przepisu w samym układzie zbiorowym.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy udzielił na przedstawione pytanie odpowiedzi ujętej w uchwale.