III PZP 36/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Formański (sprawozdawca). Sędziowie: M. Rafacz-Krzyżanowska, M. Wilewski.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Ryszarda B. przeciwko Izbie Rzemieślniczej w G. o nagrodę jubileuszową na skutek rewizji strony pozwanej od wyroku Sądu Powiatowego w Gdańsku z dnia 7 września 1971 r. oraz przedstawienia przez Sąd Wojewódzki w Gdańsku w trybie art. 391 § 1 k.p.c. zagadnienia prawnego,przejąwszy sprawę do rozpoznania, zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo oraz odstąpił od obciążenia powoda kosztami procesu.Uzasadnienie faktycznePowód był zatrudniony od dnia 19 sierpnia 1970 r. w pozwanej Izbie Rzemieślniczej, dokąd został przeniesiony z zachowaniem ciągłości pracy z Wydziału Przemysłu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, w którym pracował od dnia 18 maja 1961 r. Powód domagał się zasądzenia od wspomnianej Izby 3.600 zł tytułem nagrody jubileuszowej, twierdząc, że zachodzą warunki do jej przyznania, skoro zarówno w prezydiach rad narodowych na podstawie ustawy z dnia 15 lipca 1968 r. o pracownikach rad narodowych, jak i w izbie Rzemieślniczej na podstawie uchwały nr 141 Rady Związku Izb Rzemieślniczych z dnia 19 lutego 1960 r. wypłacane są gratyfikacje jubileuszowe.Sąd Powiatowy uwzględnił powództwo, uznając roszczenie powoda za uzasadnione w świetle zarządzenia nr 100 Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 czerwca 1959 r. w sprawie zasad ustalania okresów pracy i ciągłości pracy uprawniających do nagród za wieloletnią pracę (M.P. Nr 58, poz. 282) oraz cytowanej uchwały nr 141 Rady Związku Izb Rzemieślniczych i z uwzględnieniem nieprzerwanej dziesięcioletniej pracy w obu zakładach z zachowaniem ciągłości pracy.W rewizji pozwana Izba zarzuciła, iż Sąd Powiatowy, uwzględniając roszczenie powoda, błędnie oparł się na zarządzeniu nr 100 Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 czerwca 1959 r., gdyż zarządzenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 28 kwietnia 1948 r. nie obejmuje i nie mogło obejmować jednostek samorządu gospodarczego rzemiosła, a uchwała Rady Związku Izb Rzemieślniczych nr 141 z dnia 19 lutego 1960 r. nie wynika z tego zarządzenia. Pozwana podniosła także, że pracownicy jednostek samorządu gospodarczego rzemiosła nie są objęci układem zbiorowym. Zagadnienie nagród jubileuszowych u skarżącej reguluje uchwała nr 141 Rady Związku Izb Rzemieślniczych z dnia 19 lutego 1960 r., która wprowadza zasady przyznawania nagród jubileuszowych za wysługę lat w instytucjach samorządu gospodarczego rzemiosła, w Związku Izb Rzemieślniczych, izbie rzemieślniczej, cechu, zrzeszeniu gospodarczym rzemiosła i innych taksatywnie wymienionych organizacjach gospodarczych czy szkoleniowych rzemiosła. Powód natomiast pracował jako urzędnik we władzach wojewódzkiej rady narodowej, a więc nie w organizacjach rzemieślniczych, przeto nie może korzystać z nagrody przewidzianej za pracę w rzemiośle i dla rzemiosła w instytucjach samorządu gospodarczego rzemiosła.Sąd Wojewódzki przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia następujące zagadnienie prawne, budzące wątpliwości.:"Czy do okresu pracy pracownika zatrudnionego w Izbie Rzemieślniczej i dochodzącego do tej Izby gratyfikacji jubileuszowej można zaliczyć jego czas pracy w radzie narodowej w sytuacji, w której przesłanki ciągłości pracy zostały zachowane:"Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, przejąwszy sprawę do rozpoznania, zważył, co następuje:Jest w sprawie niesporne, że w pozwanym zakładzie pracy powód nie przepracował 10 lat, wobec czego jego prawo do otrzymania nagrody jubileuszowej uzależnione jest od tego, czy zachodzi podstawa do zaliczenia okresu zatrudnienia powoda w innych zakładach pracy na poczet co najmniej dziesięcioletniego okresu pracy, uprawniającego do takiej nagrody. Prawo zatem powoda wiąże się z pojęciem ciągłości pracy i ewentualnie innymi jeszcze warunkami.Powód upatruje swoje uprawnienia do nagrody jubileuszowej w tym, że jego przejście z poprzedniego miejsca pracy do pozwanej Izby nastąpiło z zachowaniem ciągłości pracy i że w obu zakładach pracy przewidziane są nagrody jubileuszowe.Okoliczność ta, choć nie pozbawiona znaczenia, nie stanowi w konkretnej sytuacji jedynej przesłanki, od której uzależnione jest prawo do nagrody jubileuszowej.Polskie prawo pracy nie zna jednego, ogólnego pojęcia ciągłości pracy. Inną treść zawiera pojęcie ciągłości pracy niezbędnej do uzyskania urlopu, inną - do uzyskania zasiłku rodzinnego, jeszcze inną - do premii jubileuszowej czy do odprawy pośmiertnej.Podstawę prawną wypłacania nagród jubileuszowych stanowi zarządzenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 28 kwietnia 1948 r. o nagradzaniu zasłużonych pracowników przemysłu podległego Ministerstwu Przemysłu i Handlu za nienaganną wieloletnią pracę w tym samym zawodzie względnie zakładzie pracy (Dz. Urz. Min. Przem. i Handlu Nr 12, poz. 172), jak również postanowienia układów zbiorowych pracy.Zmiany w unormowaniu ciągłości pracy niezbędnej do uzyskania nagrody jubileuszowej wprowadziło zarządzenie nr 100 Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 czerwca 1959 r., wyżej przytoczone. Według tego zarządzenia, do okresu pracy wymaganego do uzyskania nagrody zalicza się nie tylko okresy zatrudnienia w jednym zakładzie pracy czy w jednej gałęzi pracy, lecz także w różnych zakładach pracy należących do różnych gałęzi pracy, pod warunkiem jednak, że w zakładach tych przysługują pracownikom nagrody jubileuszowe na podstawie cyt. zarządzenia Ministra Przemysłu i Handlu z 1948 r. lub na podstawie postanowień układu zbiorowego pracy i że pracownik, zmieniając pracę, zachował ciągłość pracy według zasad obowiązujących przy ustalaniu ciągłości pracy do urlopu wypoczynkowego.Nie ulega wątpliwości, że pracownicy izby rzemieślniczej nie są objęci układem zbiorowym pracy.Trafny też jest pogląd Sądu Wojewódzkiego, że powoda, jako pracownika jednostki samorządu gospodarczego, nie dotyczy zarządzenie nr 100 Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 czerwca 1959 r., ponieważ odnosi się ono do zakładów objętych zarządzeniem Ministra Przemysłu i Handlu z 1948 r., do których też nie należą jednostki samorządu gospodarczego.Jedyną zatem podstawę prawną przyznawania nagród jubileuszowych pracownikom jednostek samorządu gospodarczego stanowi uchwała nr 141 Rady Związku Izb Rzemieślniczych z dnia 19 lutego 1960 r. Według tej uchwały, powziętej przez Radę Związku Izb Rzemieślniczych z mocy własnych uprawnień samorządnych, nagroda jubileuszowa przysługuje tylko tym pracownikom, którzy przepracowali nieprzerwanie przewidziane tam okresy w samorządzie gospodarczym rzemiosła.W szczególnych jednak wypadku przejścia do pracy z organizacji gospodarczych czy szkoleniowych rzemiosła można odstąpić od tej zasady pod warunkiem, że zarząd zatwierdzi ciągłość pracy.Tym wymaganiom powód nie odpowiada.Wprawdzie powód jest aktualnie zatrudniony w izbie rzemieślniczej, a więc w samorządzie gospodarczym rzemiosła, lecz okres jego nieprzerwanej pracy w tym zakładzie nie sięga minimalnego okresu, tj. lat dziesięciu. Chociaż powód przeszedł do pozwanego zakładu pracy z zachowaniem ciągłości pracy, lecz nie przeszedł z organizacji gospodarczych czy szkoleniowych rzemiosła, gdyż do nich nie należy prezydium wojewódzkiej rady narodowej, w którym poprzednio pracował.W dodatku sformułowanie uchwały nr 141 nie pozwala przyjąć, by z niej wynikało prawo podmiotowe pracownika do nagrody jubileuszowej nawet w razie przejścia do pracy w instytucji samorządu gospodarczego z wymienionych organizacji rzemiosła. Zakład pracy, stanowiący instytucję samorządu gospodarczego, ma w tym względzie swobodną decyzję.W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy przejął sprawę do rozpoznania ze względu na ekonomię procesową i negatywnie odpowiadając na przedstawione do rozstrzygnięcia pytanie prawne, zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo, odstępujące jednocześnie od obciążenia powoda kosztami procesu.