III PZP 45/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes Z. Opuszyński. Sędziowie: K. Marowski, S. Rejman (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej w E. przeciwko Janowi K. o zapłatę, na skutek rewizji powodowego Przedsiębiorstwa od wyroku Sądu Powiatowego w Elblągu z dnia 24 marca 1970 r. i pytania prawnego przedstawionego przez Sąd Wojewódzki w Gdańsku postanowieniem z dnia 13 lipca 1970 r.,1. przejął sprawę do rozpoznania;2. oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowodowe Przedsiębiorstwo zajmuje stanowisko, że pozwany jako ówczesny dyrektor awansował pracowników niezgodnie z obowiązującymi przepisami i stąd wynikły straty w wysokości 4.100 zł. Pozwany podniósł ze swej strony zarzut prekluzji z art. 473 k.z., a ponadto bronił się tym, że uchwała nr 72 Rady Ministrów z dnia 30 marca 1966 r. nie była publikowana i dlatego nie znał jej treści. Przeszeregowania pracowników dokonał z zachowaniem warunków § 4 pkt 4 uchwały nr 270 Rady Ministrów z dnia 13 lipca 1961 r. w sprawie wykorzystania rezerw funduszu płac i planowanego zatrudnienia w przedsiębiorstwach na rozrachunku gospodarczym (M.P. Nr 62, poz. 266).Sąd Powiatowy, oddalając powództwo, stanął na stanowisku, że w postępowaniu pozwanego nie można się dopatrzyć znamion czynu niedozwolonego (art. 415 k.c.), gdyż nie stanowi ono samoistnego naruszenia ogólnie obowiązujących przepisów prawa lub zasad współżycia społecznego. Wobec tego że pozwany był dyrektorem powodowego Przedsiębiorstwa do dnia 31.XII.1968 r., a pozew został wniesiony do Sądu Powiatowego dopiero w dniu 3.III.1970 r., roszczenie uległo rocznej prekluzji z art. 473 k. z.W rewizji strona powodowa zarzuca Sądowi Powiatowemu, że błędnie zakwalifikował postępowanie pozwanego jako nienależyte wykonanie obowiązków umownych, naruszając przez to prawo materialne (art. 368 pkt 1 k.p.c.). Sąd Wojewódzki odroczył rozpoznanie sprawy i przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia następujące zagadnienie prawne (art. 391 § 1 k.p.c.):"1. Czy awansowanie pracowników do wyższych grup wynagrodzenia przez dyrektora przedsiębiorstwa są czynnościami prawnymi, które wykonuje dyrektor jako organ powołany do reprezentowania przedsiębiorstwa na zewnątrz, a nie jako pracownik tegoż przedsiębiorstwa?i w razie pozytywnej odpowiedzi na pierwsze pytanie2. Czy od odpowiedzialności majątkowej dyrektora działającego jako organ przedsiębiorstwa może mieć zastosowanie art. 473 k.c.?"Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy przejął sprawę do rozpoznania i zważył, co następuje.W myśl art. 14 ust. 1 dekr. z dnia 20.X.1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych (jedn. tekst: Dz. U. z 1960 r. Nr 18, poz. 111) dyrektor zarządza przedsiębiorstwem i reprezentuje je na zewnątrz. Do składania w imieniu przedsiębiorstwa państwowego oświadczeń w zakresie jego praw i obowiązków majątkowych wymagane jest współdziałanie dwóch upoważnionych osób (art. 16 ust. 1). Jednakże w sprawach wynikających ze stosunku pracy przedsiębiorstwo działa przez jedną z osób wymienionych w ust. 2 (art. 16, ust. 3). Osobami tymi są: dyrektor, jego zastępcy oraz pełnomocnicy przedsiębiorstwa w razie ich ustanowienia (ust. 2). Z zestawienia tych przepisów widać, że do składania w imieniu przedsiębiorstwa państwowego oświadczeń w zakresie obowiązków majątkowych wynikających ze stosunku pracy - w szerokim tego słowa znaczeniu - upoważniony jest dyrektor. Podstawą prawną takiego upoważnienia jest stosunek prawny łączący go z zakładem pracy. Stosunkiem zaś takim jest umowa o pracę. Dekret o przedsiębiorstwach państwowych nie precyzuje podstawy prawnej odpowiedzialności dyrektora. Za skutki więc nienależytego wykonania swoich obowiązków odpowiada on majątkowo tak jak każdy pracownik i dlatego zastosowania art. 473 k.z. nie można w takim wypadku wyłączyć.W rozpoznawanej sprawie pozew został wniesiony po upływie roku od ustania łączącej strony umowy o pracę i dlatego oddalenie powództwa, w uwzględnieniu rocznej prekluzji, jest zgodne z prawem.Pozwany nie dopuścił się czynu niedozwolonego i w tym zakresie niewadliwe jest uzasadnienie zaskarżonego wyroku. Powodowe Przedsiębiorstwo nie zdołało skutecznie podważyć w rewizji stanowiska Sądu Powiatowego, które zgodne jest z doktryną i z ustalonym już orzecznictwem Sądu Najwyższego.Wobec tego że udzielona Sądowi Wojewódzkiemu odpowiedź na przedstawione pytanie musiałaby doprowadzić do oddalenia rewizji, zasada ekonomii procesowej przemawia za przejęciem sprawy do rozpoznania i orzeczenia jak w sentencji wyroku (art. 387 k.p.c.).