III SPP 19/07

Sygn. akt III SPP 19/07 POSTANOWIENIE Dnia 5 czerwca 2007 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Jolanta Strusińska-Żukowska SSN Andrzej Wróbel w sprawie ze skargi J. P. na przewlekłość postępowania Sądu Apelacyjnego […] w sprawie AUa …/06, z udziałem Prezesa Sądu Apelacyjnego po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 5 czerwca 2007 r., 1. stwierdza, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w sprawie AUa …/06 nastąpiła przewlekłość postępowania, 2. przyznaje skarżącemu od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego kwotę 3.000 zł (trzy tysiące) oraz 120 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. oddala wniosek o zalecenie Sądowi Apelacyjnemu podjęcia określonych czynności. Uzasadnienie W imieniu J. P. została wniesiona skarga, w której skarżący wniósł o: stwierdzenie, że w postępowaniu prowadzonym przez Sąd Apelacyjny– Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych […] pod sygnaturą akt AUa …/06 nastąpiło naruszenie 2 prawa skarżącego do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki i stwierdzenie przewlekłości postępowania; wydanie Sądowi Apelacyjnemu zalecenia podjęcia w wyznaczonym terminie odpowiednich czynności tj. wyznaczenia rozprawy apelacyjnej w terminie 21 dni; zasądzenie na rzecz skarżącego od Skarbu Państwa kwoty 10 tys. zł. oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący podniósł, iż 22 grudnia 2005 r. wniósł do Sądu Apelacyjnego apelację od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 4 listopada 2005 r. oddalającego jego odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie wyliczenia wysokości świadczenia emerytalnego. Sąd Apelacyjny w Poznaniu nie wyznaczył w sprawie terminu rozprawy. Prezes Sądu Apelacyjnego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podniósł, iż niewyznaczenie rozprawy spowodowane jest bardzo dużym wpływem spraw. Sprawa Aua …/06 zostałaby w kolejności wyznaczona na czerwiec 2007 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona co do zasady, ponieważ w sprawie występuje szesnastomiesięczna przewlekłość postępowania (na datę wniesienia skargi), polegająca na niewyznaczaniu w rozsądnym czasie terminu rozprawy apelacyjnej. Usprawiedliwieniem takiego stanu rzeczy nie może być w żadnym razie duży wpływ spraw. Rzeczpospolita Polska ma, wynikający z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz z art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.), obowiązek organizowania systemu jurysdykcyjnego w taki sposób, aby właściwe sądy mogły podołać rozstrzyganiu spraw sądowych w rozsądnych terminach (por. postanowienie SN z 8 marca 2005 r., III SPP 34/04, OSNP 2005 nr 20, poz. 327). Jest to zwłaszcza konieczne przy rozstrzyganiu spraw uznanych za wymagające szczególnych procedur zapewniających sprawność i szybkość postępowań sądowych, do których zaliczają się sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, gdyż polegają one często na osądzaniu materii o życiowym znaczeniu dla zapewnienia bytu materialnego ubezpieczonym. Nie zwalnia to bynajmniej tych sądów od przestrzegania procesowych zasad przewidzianych dla szybkiego i sprawnego ich osądzania, zważywszy ponadto że sprawy te już na etapie postępowania przed organami ubezpieczeń społecznych uzyskują określony 3 poziom weryfikowalności spornych okoliczności faktycznych lub prawnych, które powinny być już dostatecznie wyjaśnione w procedurze odwoławczej od decyzji organu ubezpieczeń społecznych przez sądy pierwszej instancji. Ponadto są to na ogół sprawy w dużym stopniu powtarzalne co sprawia, że kwestie szczególnie prawniczo skomplikowane nie ujawniają się nazbyt często, a zatem instancyjna kontrola orzeczeń sądów pierwszej instancji w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych na ogół nie tworzy zawiłych barier ograniczających możliwości ich szybkiego i sprawnego osądzania. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy nie może akceptować tendencji do wydłużania okresów wyznaczania terminów pierwszych rozpraw apelacyjnych poza rozsądne miary, które podważają konstytucyjne, konwencyjne (art. 6 ust. 1 Konwencji; por. wyrok ETPCz 32734/96 z 21 grudnia 2000 r. Wasilewski p. Polsce) i proceduralne dyrektywy osądzania w rozsądnym terminie spraw sądowych o istotnym znaczeniu z punktu widzenia ochrony życiowych uprawnień ubezpieczonych. W ocenie składu orzekającego takie rozsądne miary zostały przekroczone w rozpoznawanej sprawie, w której od czasu złożenia apelacji do wpływu skargi na przewlekłość postępowania apelacyjnego minęło szesnaście miesięcy. Mając powyższe na uwadze, stosownie do art. 12 ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. Nr 179, poz. 1843), Sąd Najwyższy postanowił stwierdzić, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w sprawie o sygn. akt AUa …/06 nastąpiła przewlekłość i przyznać skarżącemu z tego tytułu od Skarbu Państwa kwotę 3. 000 zł., uznając ją za odpowiednią. Wniosek o zalecenie Sądowi Apelacyjnemu wyznaczenia terminu rozprawy apelacyjnej w terminie 21 dni oddalono, jako że sprawa wnioskodawcy nie należy do kategorii spraw, które wymagają najpilniejszego rozpoznania, jej przedmiotem nie jest bowiem prawo do świadczenia, lecz jego wysokość, a także wobec zapewnienia przez Prezesa tego Sądu zawartego w odpowiedzi na skargę, iż termin ten będzie wyznaczony w czerwcu 2007 r. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. 4