III SPP 2/12

Sygn. akt III SPP 2/12 POSTANOWIENIE Dnia 17 lutego 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący) SSN Beata Gudowska (sprawozdawca) SSN Zbigniew Korzeniowski w sprawie ze skargi Z. Z. na przewlekłość postępowania Sądu Apelacyjnego […] w sprawie III AUa …/11, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 17 lutego 2012 r., oddala skargę. Uzasadnienie Z. Z. w skardze z dnia 6 grudnia 2011 r. wniósł o stwierdzenie, że Sąd Apelacyjny, Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych dopuścił się nieuzasadnionej przewlekłości w sprawie III AUa …/11 i o przyznanie mu od Skarbu Państwa kwoty 20.000,00 zł na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.). Na uzasadnienie skargi podniósł, że w jego sprawie, która powinna zostać rozpatrzona niezwłocznie, po wniesieniu apelacji w marcu 2011 r. i uzupełnieniu jej braku przez dokonanie wpłaty opłaty sądowej w kwietniu 2011 r., oczekiwał przez blisko 8 miesięcy na wyznaczenie rozprawy. Termin posiedzenia sądu został wyznaczony na dzień 18 listopada 2011 r., lecz został zniesiony z 2 powodu choroby sędziego. W okresie od wpływu sprawy do dnia wniesienia skargi, Sąd Apelacyjny nie podjął żadnych czynności zmierzających do załatwienia jego sprawy, ale też po zniesieniu terminu rozprawy nie podjęto starań o wyznaczenie kolejnego, relatywnie bliskiego terminu. Prezes Sądu Apelacyjnego, na podstawie art. 10 ust. 3 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, zgłosił udział w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że na koniec października 2011 r. w III Wydziale Pracy Ubezpieczeń Społecznych Sądu Apelacyjnego pozostawało do poznania ponad 1.000 spraw, a wskaźnik szybkości postępowania wynosił 9. Tak więc, czas oczekiwania na rozpoznanie apelacji wynosił 6-7 miesięcy. Rozprawa wyznaczona na dzień 18 listopada 2011 r. została zarządzeniem z dnia 10 listopada 2011 r. odwołana z powodu nagłej choroby sędziego sprawozdawcy, lecz kolejny termin rozprawy został niezwłocznie wyznaczony zarządzeniem z dnia 16 grudnia 2011 r. na dzień 18 stycznia 2012 r. Po przeprowadzeniu rozprawy w tym dniu został ogłoszony wyrok. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Jest oczywiste, że sądy mają tak zorganizować pracę, by sprawy rozpoznawane były w rozsądnym czasie. Obowiązek taki wypływa z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz z art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) i polega na takiej organizacji systemu jurysdykcyjnego, aby właściwe sądy mogły podołać rozstrzyganiu spraw sądowych w rozsądnych terminach. Jest to konieczne zwłaszcza przy rozstrzyganiu spraw uznanych za wymagające szczególnie sprawnych procedur, do których zaliczają się sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych. Obowiązują w nich specjalne zasady procesowe, które wymagają niezwłocznego wstępnego badania sprawy przez przewodniczącego po jej wniesieniu (art. 467 k.p.c.), podejmowania przez sąd czynności wyjaśniających (art. 468 k.p.c.), a przede wszystkim ustanawiają obowiązek wyznaczenia terminu pierwszej rozprawy tak, aby od chwili wniesienia odwołania do wyznaczenia rozprawy nie upłynęło więcej niż dwa tygodnie, chyba 3 że zachodzą nadzwyczajne, niedające się usunąć przeszkody (art. 471 k.p.c.). Te dyrektywy mają odpowiednie zastosowanie do postępowania przed sądem drugiej instancji (art. 391 § 1 k.p.c.) i nie mogą ich niweczyć trudności kadrowe sądów (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2006 r., III SPP 13/06, OSNP 2007 nr 7-8, poz.121 i z dnia 10 sierpnia 2007 r., III SPP 31/07, OSNP 2008 nr 21-22, poz. 336). Skarga przewidziana w ustawie o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki ma charakter wstępny i stanowi doraźną interwencję przeciwdziałającą trwającej przewlekłości postępowania. Jej funkcją jest przede wszystkim wymuszenie nadania sprawie odpowiedniego biegu, czemu służy zarówno samo stwierdzenie przewlekłości postępowania (art. 12 ust. 2 ustawy), jak też możliwość zalecenia podjęcia przez sąd rozpoznający sprawę co do istoty odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie (art. 12 ust. 3 tej ustawy). Skarga ma zapewnić szybką reakcję na trwającą zwłokę w czynnościach sądu (por. mającą moc zasady prawnej uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 2004 r., III SPP 42/04, OSNP 2005 nr 5, poz. 71). Cele te unaocznia przede wszystkim użyte w art. 2 ust. 1 ustawy w czasie teraźniejszym określenie postępowania, którego skarga dotyczy, jako trwającego dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych (przewlekłość postępowania), oraz brzmienie art. 4 ust. 1 ustawy, wskazującego jako sąd właściwy do rozpoznania skargi sąd przełożony nad sądem, przed którym toczy się postępowanie. Decydujące znaczenie ma jednak przepis art. 5 ust. 1 ustawy stanowiący, że skargę o stwierdzenie, iż w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2005 r., III SPP 120/05, OSNP 2006 nr 5-6, poz. 102). Z tego punktu widzenia, skarga wniesiona w dniu 6 grudnia 2011 r., w tym samym terminie, w którym po zniesieniu – z przyczyn od Sądu Apelacyjnego niezależnych – terminu rozprawy w dniu 18 listopada 2011 r., wyznaczony został nowy termin posiedzenia w bardzo bliskim czasie – na dzień 18 stycznia 2012 r., w 4 którym sprawa została zakończona w instancji apelacyjnej, nie mogła być uwzględniona (art. 12 ust. 1 ustawy).