III SW 49/15

Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych2015-06-10

Skład orzekający: Romualda Spyt, Józef Iwulski, Halina Kiryło

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zarzut niekonstytucyjności ustawy Kodeks wyborczy, wynikający z braku uprzedniej kontroli przez Trybunał Konstytucyjny, może stanowić podstawę protestu przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że zarzut niekonstytucyjności Kodeksu wyborczego, wynikający z braku uprzedniej kontroli przez Trybunał Konstytucyjny, nie może stanowić podstawy protestu przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Protest wyborczy może być wniesiony jedynie z powodu dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom lub naruszenia przepisów Kodeksu wyborczego dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów. Ustawie służy domniemanie zgodności z Konstytucją, które może być obalone jedynie w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym.
Stan faktyczny
A. P. wniósł protest przeciwko ważności wyborów prezydenckich, argumentując, że Kodeks wyborczy, na podstawie którego odbyły się wybory, jest niezgodny z Konstytucją z powodu braku uprzedniego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Państwowa Komisja Wyborcza wniosła o uznanie protestu za bezzasadny, wskazując, że zarzut niekonstytucyjności nie może być podstawą protestu. Prokurator Generalny wniósł o pozostawienie protestu bez dalszego biegu, uznając, że zarzuty nie mieszczą się w granicach przedmiotowych protestu.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy postanowił pozostawić protest bez dalszego biegu na podstawie art. 322 § 1 Kodeksu wyborczego.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt III SW 49/15 POSTANOWIENIE Dnia 10 czerwca 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Romualda Spyt (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Józef Iwulski SSN Halina Kiryło w sprawie z protestu A. P. przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, przy udziale: 1) Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej, 2) Prokuratora Generalnego, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 10 czerwca 2015 r. postanawia: pozostawić protest bez dalszego biegu. UZASADNIENIE Pismem z dnia 23 maja 2015 r., które wpłynęło do Sądu Najwyższego dnia 2 czerwca 2015 r., A. P. wniósł „Protest przeciwko ważności wyborów prezydenckich, które odbyły się w dniu 24 maja 2015 r. oraz wnioski w trybie wyborczym.” W uzasadnieniu wnoszący protest wskazał że: „ustawa - Kodeks Wyborczy na podstawie którego odbyły się wybory prezydenckie w dniu 24 maja 2015 r. nie spełnia podstawowych wymogów opisanych w Konstytucji. W/w ustawa nie posiadała przed jej WYDANIEM, przez centralne organy państwowe, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Takie orzeczenie jest konieczne by można było 2 twierdzić, że dana ustawa jest zgodna z Konstytucją, pod którą podlegamy zgodnie z art. 37 Konstytucji. Z artykułu tego niepodważalnie wynika, że podlegamy pod Konstytucję a nie ustawy, które są niezgodne z Konstytucją, bo przecież za takie należy uznać wszystkie ustawy, które przed wydaniem nie zostały w całości sprawdzone przez Trybunał Konstytucyjny, który jako jedyny organ konstytucyjny jest uprawniony do takich czynności. Powyższe stwierdzenie ma zdecydowane oparcie w art. 188 Konstytucji w związku z art. 8, 37 i 190 ust 2 Konstytucji. Tak więc, jest całkowicie niedopuszczalne aby jakiekolwiek wybory mogły się odbywać na podstawie ustaw, które ewidentnie rażąco naruszają konstytucyjne prawa władzy zwierzchniej w RP i nigdy nie powinny być obowiązujące.”. Państwowa Komisja Wyborcza, pismem z dnia 8 czerwca 2015 r., wniosła o uznanie protestu za bezzasadny. W uzasadnieniu wskazała, że zarzut nieważności wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej - z uwagi na ich przeprowadzenie na podstawie ustawy niezgodnej z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej - nie może być podstawą protestu, ponieważ ustawie służy domniemanie zgodności z Konstytucją, a stwierdzenie niezgodności nastąpić może jedynie w innym postępowaniu, prowadzonym na podstawie odrębnych przepisów przed Trybunałem Konstytucyjnym. Prokurator Generalny, pismem z dnia 8 czerwca 2015 r., wniósł o pozostawienie protestu bez dalszego biegu, wskazując, że jego zarzuty nie mieszczą się w jego granicach przedmiotowych i w istocie są wyrazem subiektywnej oceny przepisów Kodeksu wyborczego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz.U. Nr 21, poz. 112 ze zm.) w art. 321 § 3 stanowi, że wnoszący protest przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej powinien sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera swoje zarzuty. Z kolei według art. 82 § 1 Kodeksu wyborczego, protest przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej może być wniesiony z powodu: 1) dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego 3 wpływ na przebieg głosowania lub wyników wyborów lub 2) naruszenia przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów. Na mocy art. 322 § 1 Kodeksu wyborczego Sąd Najwyższy pozostawia bez dalszego biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający warunków określonych w art. 321 tego Kodeksu. Protest nie spełnia warunków określonych w art. 321 Kodeksu wyborczego wtedy, gdy postawione zarzuty nie opierają się na ustawowych podstawach protestu wymienionych w art. 82 § 1 Kodeksu wyborczego. W niniejszej sprawie podniesione zarzuty nie mieszczą się w zakresie przedmiotowym protestu wyborczego. Przedmiotem protestu wyborczego jest ważność wyborów lub wyboru określonej osoby, a podstawę zakwestionowania tej ważności stanowią czyny przestępcze i delikty wyborcze rzutujące na przebieg głosowania i ustalenia jego wyników lub ustalenie wyników samych wyborów. Wnoszący protest wskazuje natomiast na niekonstytucyjność Kodeksu wyborczego wynikającą – jego zdaniem – z braku uprzedniej kontroli tej ustawy przez Trybunał Konstytucyjny. Niezależnie od tego, że protest nie został oparty na ustawowych przesłankach i w związku z tym nie spełnia warunków określonych w art. 321 Kodeksu wyborczego, to przedstawiona argumentacja jest chybiona. Z żadnego przepisu Konstytucji RP nie wynika, aby niepoddanie aktu normatywnego kontroli Trybunału Konstytucyjnego wywoływało skutek w postaci jego niekonstytucyjności. Wręcz przeciwnie, ustawie służy domniemanie zgodności z Konstytucją, które może być obalone wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego (zob. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2005 r., K 42/02 OTK-A 2005 nr 4, poz. 38). Z tych względów na podstawie na podstawie art. 322 § 1 Kodeksu wyborczego orzeczono jak w sentencji.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 37art. 188art. 8art. 321 § 3art. 82 § 1art. 322 § 1art. 321§ 3§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy