III USK 1/21

Sygn. akt III USK 1/21 POSTANOWIENIE Dnia 14 stycznia 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Halina Kiryło w sprawie z odwołania J. N. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w W. o rentę z tytułu niezdolności do pracy w związku z deportacją do b. ZSRR, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 14 stycznia 2021 r., na skutek skargi kasacyjnej odwołującej się od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 7 maja 2019 r., sygn. akt III AUa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Ubezpieczona J. N. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 7 maja 2019 r., oddalającego jej apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Ś. z dnia 10 stycznia 2019 r., w sprawie o rentę z tytułu niezdolności do pracy w związku z deportacją do byłego ZSRR. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: (-) art. 233 § 1 k.p.c., przez dowolną ocenę materiału dowodowego, tj. dowodu z opinii powołanych biegłych sądowych z zakresu chirurgii, ortopedii, neurologii, interny, psychiatrii i psychologii i tym samym uznanie, że schorzenia, na które cierpi skarżąca (nadciśnienie tętnicze, choroba niedokrwienna serca, zmiany zwyrodnieniowe, osteoporoza, zespół bólowy kręgosłupa, zaburzenia depresyjno-lękowe), jakkolwiek pozostające w związku z deportacją, nie powodują u niej długotrwałej niezdolności 2 do pracy, w sytuacji gdy swobodna ocena dowodów w postaci opinii biegłych sądowych winna doprowadzić do stwierdzenia, iż wymienione schorzenia pozostają w związku przyczynowym z deportacją; (-) art. 227 k.p.c. w związku z art. 232 zdanie 2 k.p.c. i w związku z art. 278 § 1 k.p.c. i w związku z art. 286 k.p.c., przez nieprzeprowadzenie z urzędu przez Sąd uzupełniającej opinii biegłych sądowych oraz niewezwanie biegłych sądowych do złożenia ustnego wyjaśnienia złożonych opinii, w sytuacji gdy nieustalone zostało w sprawie, czy fakt przebywania na deportacji i w związku z tym ogólne osłabienie organizmu, mógł przyczynić się do pojawienia się problemów zdrowotnych skutkujących niezdolnością do pracy oraz czy występujące u skarżącej problemy natury psychicznej są zaburzeniami pourazowymi, które rozpoznaje się u osób, które doznały eksterminacji deportacyjnej, co spowodowało oparcie się przez Sąd na opiniach biegłych sądowych, które są nierzetelne i niepełne, wobec czego wydane opinie nie mogą stanowić wiarygodnego materiału dowodowego. Skarżąca zarzuciła także naruszenie prawa materialnego - art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżąca nie była niezdolna do pracy w związku z deportacją, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu winna skutkować przyznaniem prawa do renty w związku ze schorzeniami, na które cierpi ubezpieczona, pozostającymi w związku z pobytem w miejscach odosobnienia, czyniąc ją niezdolną do pracy. Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazując, że jest ona oczywiście uzasadniona, a zaskarżone orzeczenie Sądu Apelacyjnego w sposób oczywisty narusza przepisy prawa procesowego, gdyż na skutek dowolnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, w tym opinii biegłych sądowych, Sąd drugiej instancji doprowadził do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego, uznając, że ubezpieczona nie jest niezdolna do pracy z powodu przebywania na terenie byłego ZSRR, podczas gdy rozpoznane u niej schorzenia niewątpliwie pozostają w związku z deportacją i czynią skarżącą niezdolną do pracy w związku z pobytem w miejscach odosobnienia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 3 Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. W tym kontekście wypada podkreślić, że podstawowym celem instytucji przedsądu jest rozważenie, czy w skardze kasacyjnej podniesiono okoliczności, których rozważenie przez Sąd Najwyższy będzie wkładem w rozwój prawa i zapewnienie jednolitości jego sądowej wykładni. Tylko wtedy wykazany zostaje publicznoprawny charakter skargi kasacyjnej (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000 nr 7-8, poz. 147; oraz z 9 listopada 2005 r., V CSK 70/05). Wymaganie dotyczące przedstawienia okoliczności uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ma umożliwić stronie wnoszącej skargę kasacyjną przekonanie Sądu Najwyższego o istnieniu przesłanek, na których opiera się wstępne badanie skargi pod kątem przyjęcia jej (dopuszczenia jej) do rozpoznania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 kwietnia 2006 r., II CSK 65/06). Dla spełnienia obowiązku określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne jest przedstawienie argumentacji przekonującej o potrzebie przyjęcia skargi do rozpoznania przez Sąd Najwyższy. Odnosząc się do przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., należy zauważyć, że wynika ona zwykle z oczywistego, widocznego prima facie naruszenia przepisów prawa, polegającego na sprzeczności wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji. Nie chodzi zatem o takie naruszenie prawa, które może stanowić podstawę skargi w rozumieniu art. 3984 k.p.c., lecz o naruszenie kwalifikowane (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 4 453107; z dnia 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109; z dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20 poz. 494; z dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNP 2003 nr 18, poz. 437; z dnia 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004 nr 6, poz. 100; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616). Jeżeli więc przesłanką wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania miałaby być okoliczność, że skarga jest oczywiście uzasadniona (art. 3984 § 1 w związku z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), skarżący powinien w uzasadnieniu wniosku zawrzeć wywód prawny wskazujący, w czym wyraża się ta "oczywistość" i przedstawić argumenty na poparcie tego twierdzenia, koncentrując się na wykazaniu kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274). Takiego wywodu w istocie brak w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Nie może zastąpić go polemika z ustaleniami faktycznymi i oceną dowodów dokonaną przez Sądy meriti, która zgodnie z art. 3983 §3 k.p.c. uchyla się spod kontroli kasacyjnej. Warto zauważyć, że w toku procesu przeprowadzono dowód z opinii biegłych lekarzy specjalistów z zakresu chirurgii, ortopedii, neurologii, interny, psychiatrii i psychologii, którzy nie negując związku niektórych rozpoznawanych u ubezpieczonej dolegliwości zdrowotnych z deportacją do byłego ZSRR, wykluczyli istnienie u skarżącej niezdolności do pracy w następstwie tychże schorzeń. Skarżąca zmierzając do podważenia opartych na opiniach biegłych lekarzy ustaleń Sądów orzekających, domaga się zasięgnięcia od ich autorów opinii uzupełniających lub powołania kolejnych biegłych. Formułowane przez skarżącą w tym zakresie zarzuty procesowe abstrahują od powszechnie przyjętego rozumienia art. 278 § 1 k.p.c., zgodnie z którym przepis ten nie nakłada na sąd obowiązku dopuszczenia dowodu z opinii biegłego, lecz określa przesłanki dopuszczenia takiego dowodu w sytuacji, gdy zgodnie z art. 6 k.c. i art. 232 zdanie pierwsze k.p.c. strona wnioskuje o jego przeprowadzenie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2005 r., IV CK 448/04). 5 Skarżąca nie zdołała zatem wykazać, że zachodzi potrzeba rozpoznania jej skargi przez Sąd Najwyższy, wobec czego z mocy art. 3989 k.p.c. należało postanowić jak w sentencji.