III USK 141/23

III USK 141/23 POSTANOWIENIE Dnia 28 listopada 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Leszek Bielecki w sprawie z odwołania D. B. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Lublinie o prawo do świadczenia rehabilitacyjnego, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 28 listopada 2023 r., na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 6 grudnia 2022 r., sygn. akt VIII Ua 48/22, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania bez obciążania skarżącego kosztami postępowania kasacyjnego. [mc] UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Lublinie VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 6 grudnia 2022 r., VIII Ua 48/22, oddalił apelację odwołującego się D. B. od wyroku Sądu Rejonowego Lublin – Zachód w Lublinie z 9 maja 2022 r., VII U 891/21, oddalającego jego odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Lublinie odmawiającej przyznania mu świadczenia rehabilitacyjnego. Skargę kasacyjną wywiódł pełnomocnik odwołującego się ustanowiony z urzędu, zaskarżając wyrok Sądu Okręgowego w całości. We wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania powołał się na nieważność postępowania w związku z pozbawieniem III USK 141/23 2 odwołującego możliwości obrony swych praw wobec nieuwzględnienia wniosku o przyznanie pełnomocnika z urzędu. Organ rentowy, w odpowiedzi na skargę kasacyjną, wniósł o wydanie postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądzenie od odwołującego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na przyjęcie do merytorycznego rozpoznania. Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Funkcje postępowania kasacyjnego powodują, że wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie powinny koncentrować się na wykazaniu, iż w konkretnej sprawie zachodzą istotne okoliczności przemawiające za interwencją Sądu Najwyższego. Tymczasem, najdalej idący i jedyny zarzut nieważności postępowania okazał się oczywiście bezpodstawny i chybiony. Odmowa ustanowienia dla strony pełnomocnika z urzędu co do zasady nie usprawiedliwia zarzutu nieważności postępowania wskutek pozbawienia strony możności obrony jej praw (art. 379 pkt 5 k.p.c.). Inaczej jest wtedy, gdy strona swoim zachowaniem wykazuje nieznajomość reguł postępowania lub nieporadność, prowadzącą do tego, że przy faktycznym lub prawnym skomplikowaniu sprawy nie jest w stanie wykorzystać prawnych możliwości prawidłowego jej prowadzenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z 29 września 2017 r., V CSK 14/17, LEX nr 2455744; wyrok Sądu Najwyższego z 26 maja 2017 r., I CSK 519/16, LEX nr 2352156). Czynności procesowe podejmowane przez odwołującego (treść odwołania, apelacji, wnioski dowodowe) nie dają jednak podstaw do przyjęcia tezy o jego nieporadności. Pozbawienie możności obrony swych praw polega na pozbawieniu strony, wbrew jej III USK 141/23 3 woli, możności podejmowania czynności procesowych zmierzających do uzyskania ochrony prawnej. Nie dochodzi do nieważności postępowania, jeżeli strona podjęła czynności w postępowaniu sądowym, a doznawała jedynie pewnych utrudnień w obronie swoich praw, związanych z brakiem fachowego przygotowania. Brak jakichkolwiek innych zarzutów kasacyjnych oraz wniosków o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, sprawił, że skarga niniejsza nie spełniała żadnych wymagań w zakresie zawartości i jakości argumentacji jurydycznej. Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Na postawie art. 102 k.p.c. Sąd Najwyższy postanowił nie obciążać odwołującego obowiązkiem zwrotu na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym, ze względów natury społecznej. Sąd Najwyższy nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu kosztów, ponieważ wniosek o przyznanie koszów nieopłaconej pomocy prawnej nie zawierał oświadczenia, o jakim stanowi § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1715). [mc] [ał]