III USK 287/22

III USK 287/22 POSTANOWIENIE Dnia 15 czerwca 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Romualda Spyt w sprawie z odwołania K. S. i A. B. od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o ustalenie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 15 czerwca 2023 r., na skutek skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 5 maja 2022 r., sygn. akt III AUa 572/21, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 19 października 2020 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego stwierdził ustanie ubezpieczenia społecznego rolników wobec K.S. w zakresie ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego, macierzyńskiego i ubezpieczenia emerytalno-rentowego w okresie od 1 września 2020 r. do 30 września 2020 r. oraz ustanie obowiązku opłacania składek od wymienionego dnia w związku z przekroczeniem minimalnej kwoty wynagrodzenia brutto. Decyzją z dnia 14 grudnia 2020 r. organ rentowy stwierdził ustanie ubezpieczenia społecznego rolników wobec K. S. w zakresie ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego, macierzyńskiego i ubezpieczenia emerytalno-rentowego w okresie od 1 października 2020 r. do 31 października 2020 r. oraz III USK 287/22 2 ustanie obowiązku opłacania składek od wymienionego dnia, stwierdzając, że osiągnięta kwota przychodów brutto za październik wyniosła 3.276 zł. Od powyższych decyzji odwołanie wnieśli K. S. oraz A. B. Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2021 r. Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu zmienił zaskarżone decyzje w ten sposób, że stwierdził, iż K. S. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w zakresie ubezpieczenia: emerytalno-rentowego, wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego w okresach od 1 do 30 września 2020 r. oraz od 1 do 31 października 2020 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, wyrokiem z dnia 5 maja 2022 r., oddalił apelację organu rentowego od powyższego wyroku Sądu Okręgowego. W sprawie ustalono, że przychód osiągany przez K. S. w 2020 r., w rozliczeniu miesięcznym, nie przekraczał kwoty równej minimalnemu wynagrodzeniu za pracę, ustalonemu na podstawie odrębnych przepisów. Wynagrodzenie minimalne za pracę wnioskodawczyni w 2020 r. przekroczyła jedynie w dwóch miesiącach: wrześniu (przychód brutto wyniósł 2.637 zł) i październiku (przychód brutto wyniósł 3.276 zł), przy czym w kwietniu, maju oraz sierpniu przychód wnioskodawczyni wyniósł 0 zł. Minimalne wynagrodzenie od 1 stycznia 2020 r. wynosiło 2.600 zł. W rozliczeniu miesięcznym wynagrodzenie wnioskodawczyni osiągnięte w ramach zawieranych umów cywilnoprawnych nieznacznie przekroczyło kwotę 1.000 zł. Sąd Apelacyjny podkreślił, że wykładnia gramatyczna art. 5b ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz.U. z 2023 r., poz. 208) prowadzi do wniosku, że możliwość pozostania w ubezpieczeniu rolniczym została przewidziana dla osób, które równolegle z prowadzeniem działalności rolniczej uzasadniającej objęcie ubezpieczeniem społecznym rolników z mocy ustawy wykonują jako dodatkową pracę na podstawie umowy zlecenia (lub odpowiednio umowy agencyjnej albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia). Przepis powyższy należy odnieść do osiąganych przez odwołującą się przychodów na przestrzeni 2019 r. i 2020 r. z tytułu wykonywanych umów cywilnoprawnych, a nie przychodu osiągniętego we wrześniu i października 2020 r. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku organ rentowy zarzucił naruszenie art. 5b ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, przez jego III USK 287/22 3 błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że rozliczenie miesięczne rozumiane jest jednoznacznie i nakazuje rozliczenie przychodu osiąganego przez odwołującą się z tytułu umowy zlecenia w okresie rocznym, a nie miesięcznym, co skutkowało objęciem jej ubezpieczeniem społecznym rolników w okresie od 1 września 2020 r. do 30 września 2020 r. oraz od 1 października 2020 r. do 31 października 2020 r., pomimo że w tych okresach przekroczyła granicę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na istotne zagadnienie prawne: czy określenie zawarte w art. 5b ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników „przychód osiągany z tego tytułu w rozliczeniu miesięcznym”, należy rozliczać jako przychód osiągany w danym miesiącu czy w rozliczać w okresie rocznym? Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Istotnym zagadnieniem prawnym w rozmienieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego rozstrzygnięcie może przyczynić się do rozwoju prawa. W konsekwencji nie można uznać, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), jeśli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii przedstawianej w skardze i wyraził swój pogląd we wcześniejszych orzeczeniach (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNP - wkładka 2003 nr 13, poz. 5; z 10 marca 2010 r., II UK 363/09, LEX nr 577467; z 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468; z 19 stycznia 2012 r., I UK 328/11, LEX nr 1215423; z 19 marca 2012 r., II PK 294/11, LEX nr 1214578). W związku z tym nie występuje w sprawie istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii tego III USK 287/22 4 zagadnienia prawnego lub wykładni przepisów i wyraził swój pogląd we wcześniejszych orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 3 marca 2020 r., II PK 36/19, LEX nr 3034647; z dnia 12 maja 2020 r., I UK 128/19, LEX nr 3026475; z dnia 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468; z dnia 19 stycznia 2012 r., I UK 328/11, LEX nr 1215423; z dnia 19 marca 2012 r., II PK 294/11, LEX nr 1214578; z dnia 10 kwietnia 2018 r., I CSK 733/17, LEX nr 2495968; z dnia 10 kwietnia 2018 r., II PK 143/17, LEX nr 2525398; z dnia 19 kwietnia 2018 r., I CSK 709/17, LEX nr 2486162; z dnia 23 maja 2018 r., I CSK 33/18, LEX nr 2508114; z dnia 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNP - wkładka 2003 nr 13, poz. 5). Należy zatem wskazać, że w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2022 r., III USKP 151/21 (LEX nr 3509771) wyjaśniono, że skoro w art. 5b ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników używa się tylko wyrażenia „w rozliczeniu miesięcznym” a brak jest określenia okresu rozliczeniowego miesięcznego, to nie ma podstaw do przyjmowania, aby rozliczenie miesięczne zawężać tylko do okresu miesiąca, w którym ubezpieczony otrzymał przychód ze zlecenia. Wyrażenie „w rozliczeniu miesięcznym” uzasadnia stwierdzenie, że chodzi tu o algorytm, w którym przychody dzieli się przez liczbę miesięcy danego okresu rozliczeniowego. Uprawnione może być stwierdzenie, że chodzi o 12-miesięczny okres rozliczeniowy. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 3989 k.p.c. [as] (G.Z.) III USK 287/22 5