III USK 92/21

Sygn. akt III USK 92/21 POSTANOWIENIE Dnia 28 kwietnia 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dawid Miąsik w sprawie z odwołania J. K. od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o prawo do jednorazowego odszkodowania, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 28 kwietnia 2021 r., na skutek skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego w T. z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. akt III AUa (…), 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od organu rentowego na rzecz J. K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z 4 grudnia 2019 r., III Ua (…) Sąd Okręgowy w T. oddalił apelację Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (organ rentowy), wniesioną od wyroku Sądu Rejonowego w T. z 20 sierpnia 2019 r., IV U (…), uwzględniającego odwołanie J. K. (wnioskodawca) i zmieniającego decyzję organu rentowego z 25 stycznia 2019 r. przez przyznanie wnioskodawcy jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy rolniczej w dniu 17 czerwca 2018 r. w wysokości 35% stałego uszczerbku na zdrowiu. W sprawie ustalono, że wnioskodawca od kilku lat pomaga nieodpłatnie swojemu kuzynowi A. Z. w pracach w gospodarstwie rolnym, ponieważ A.Z. nie ma 2 na nie czasu z uwagi na zatrudnienie w laboratorium oraz opiekę nad chorą matką. W ramach rekompensaty za pomoc wnioskodawca otrzymuje od A.Z. miód z jego pasieki oraz ma jego pozwolenie na pozyskiwanie owoców z drzew rosnących w gospodarstwie. W dniu zdarzenia wnioskodawca pomagał nieodpłatnie swojemu kuzynowi w pracach w gospodarstwie rolnym, a po ich zakończeniu uzyskał zgodę na zerwanie czereśni. Drzewo owocowe było pełne owoców, a jego gałęzie wchodziły także na posesję osoby trzeciej. Gdyby owoce nie zostały zerwane, zaczęłyby opadać i zanieczyściły posesje A. Z. oraz wspomnianej osoby trzeciej. Wnioskodawca zrywał owoce, stając na drabinie i w którymś momencie stracił równowagę, spadł z drabiny i nabił się na sztachetę płotu. Lekarz rzeczoznawca Kasy stwierdził u wnioskodawcy zniekształcenie klatki piersiowej, lewego barku i ramienia, liczne blizny klatki piersiowej, bolesność uciskową klatki piersiowej, lewego barku i ramienia, znaczny stopień niedowładu kończyny górnej lewej oraz duszność wysiłkową i ocenił, że w wyniku zdarzenia wnioskodawca doznał 35% trwałego uszczerbku na zdrowiu. W tak ustalonym stanie faktycznym Sądy obu instancji stwierdziły, że mimo iż wnioskodawca nie wykonywał w momencie zdarzenia pracy we własnym gospodarstwie rolnym, to jednak realizował prace rolne w ramach pomocy sąsiedzkiej, świadczonej od wielu lat na rzecz swojego kuzyna, który poza pracą w gospodarstwie rolnym zatrudniony jest w laboratorium i opiekuje się chora matką. W ramach rekompensaty za pomoc wnioskodawca otrzymuje od swojego kuzyna produkty wytworzone w gospodarstwie (miód, owoce), które przeznacza na potrzeby własne i swojej rodziny. Taka długotrwała relacja wzajemna wyczerpuje w ocenie Sądów meritii znamiona pomocy sąsiedzkiej i uprawnia do przyznania wnioskodawcy jednorazowego odszkodowania za wypadek przy pracy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Sądu Okręgowego wniósł organ rentowy, zaskarżając go w całości. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został oparty na przesłance jej oczywistej zasadności, której organ rentowy upatruje w rażącym naruszeniu przez Sąd Okręgowy przepisów prawa materialnego i procesowego – które nie zostały wskazane we wniosku, ani jego uzasadnieniu – co w ocenie skarżącego doprowadziło do nieprawidłowego 3 przyjęcia, że zdarzenie, w wyniku którego wnioskodawca doznał uszczerbku na zdrowiu było wypadkiem przy pracy rolniczej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organu rentowego wnioskodawca wniósł o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania i zasądzenie kosztów procesu w postępowaniu kasacyjnym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania. Odnosząc się do przywołanej w rozpoznawanej skardze oczywistej zasadności skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że w judykaturze przyjmuje się, iż oczywista zasadność skargi, przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań, wynika, że doszło do kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 5 grudnia 2013 r., III SK 19/13, LEX nr 1402642; z dnia 3 grudnia 2014 r., III PK 75/14, LEX nr 1621619), a przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają uwzględnienie skargi (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 5 października 2007 r., III CSK 216/07, LEX nr 560577; z dnia 20 marca 2014 r., I CSK 18/14, LEX nr 1522063). Skarżący ma obowiązek wskazania jakie przepisy zostały naruszone przez Sąd oraz wykazania, że w wyniku tego naruszenia doszło do wydania rażąco nieprawidłowego orzeczenia. Skarga kasacyjna nie jest bowiem kolejnym zwyczajnym środkiem zaskarżenia. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania sformułowany przez organ rentowy nie spełnia powyższych wymagać. Przede wszystkim organ rentowy nie wskazał, jakie przepisy prawa miałyby zostać w oczywisty sposób naruszone przez Sąd drugiej instancji. Nie jest zaś rolą Sądu Najwyższego poszukiwanie uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w innych elementach konstrukcyjny skargi, szczególnie gdy skarżącym jest organ administracji publicznej. Z konstrukcji uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika, że organ rentowy przez złożenie skargi 4 kasacyjnej zmierza do zmiany korzystnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia, negując sposób rozumienia pomocy sąsiedzkiej przyjęty przez Sądy orzekające w sprawie. Sąd Najwyższy nie podziela stanowiska organu rentowego, gdyż z jednoznacznych okoliczności sprawy wynika, że wnioskodawca od lat pomaga nieodpłatnie w gospodarstwie rolnym swojego sąsiada, który jednocześnie jest z nim spokrewniony, gdyż z uwagi na pracę zawodową i opiekę nad chorą matką sąsiad nie ma czasu na wykonywanie wszystkich prac rolnych. Za swoją pomoc wnioskodawca otrzymuje wynagrodzenie w naturze w postaci produktów pochodzących z tego gospodarstwa rolnego. Taka postawa wnioskodawcy wyczerpuje znamiona pomocy sąsiedzkiej. W tych okolicznościach nie ma podstaw do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej, gdyż sam organ rentowy stwierdził, że jeżeli wnioskodawca wykonywałby pracę w ramach pomocy sąsiedzkiej to wówczas przysługiwałoby mu odszkodowanie za wypadek przy pracy rolniczej. Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.