III USKP 89/24
Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych2025-01-14
Skład orzekający: Agnieszka Żywicka, Robert Stefanicki, Renata Żywicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek organu rentowego o uzupełnienie wyroku Sądu Najwyższego w zakresie zwrotu spełnionego świadczenia, który nie zawierał sprecyzowanego żądania co do rodzaju roszczenia, jego wysokości lub podstawy prawnej i faktycznej, może zostać uwzględniony?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy oddalił wniosek o uzupełnienie wyroku, uznając go za bezzasadny. Stwierdzono, że wniosek organu rentowego o zwrot spełnionego świadczenia nie był wystarczająco sprecyzowany co do rodzaju roszczenia, jego wysokości lub podstawy prawnej i faktycznej. Sąd podkreślił, że art. 415 k.p.c. nie stanowi materialnoprawnej podstawy roszczenia o zwrot świadczenia, a wniosek restytucyjny jest równoważny powództwu o zwrot nienależnego świadczenia w rozumieniu art. 410 k.c., co wymaga indywidualnej analizy i wszechstronnego rozważenia okoliczności sprawy.Stan faktyczny
Organ rentowy złożył wniosek o uzupełnienie wyroku Sądu Najwyższego w sprawie emerytury pomostowej. Wniosek dotyczył zwrotu spełnionego świadczenia przez J. S. na rzecz organu rentowego. Organ domagał się również przeprowadzenia dowodu z dokumentów informujących o okresie i wysokości wypłaconego świadczenia. Sąd Najwyższy uznał wniosek za bezzasadny, wskazując na brak sprecyzowania żądania.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił wniosek organu rentowego o uzupełnienie wyroku.Pełny tekst orzeczenia
III USKP 89/24 POSTANOWIENIE Dnia 14 stycznia 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Agnieszka Żywicka (przewodniczący) SSN Robert Stefanicki (sprawozdawca) SSN Renata Żywicka w sprawie z odwołania J. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Ostrowie Wielkopolskim o emeryturę pomostową, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 14 stycznia 2025 r., wniosku organu rentowego o uzupełnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 2024 r. oddala wniosek o uzupełnienie wyroku. Robert Stefanicki Agnieszka Żywicka Renata Żywicka ł.n UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ostrowie Wielkopolskim złożył wniosek o uzupełnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 2024 roku, III USKP 89/24 w zakresie rozstrzygnięcia o zwrocie spełnionego świadczenia przez J. S. na rzecz organu rentowego świadczenia oraz przeprowadzenie dowodu z pisma z dnia 24 grudnia 2024 roku Wydziału Obsługi Emerytur Pomostowych informującego o okresie i wysokości wypłaconego świadczenia, a także decyzji z
III USKP 89/24 2 dnia 1 sierpnia 2023 roku o przyznaniu emerytury pomostowej oraz dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek organu rentowego o uzupełnienie wyroku jest bezzasadny. Sąd Najwyższy uznał, że sformułowany w skardze kasacyjnej wniosek organu rentowego o zwrocie spełnionego świadczenia nie zawierał żądania zwrotu spełnionego świadczenia sprecyzowanego co do rodzaju roszczenia oraz jego wysokości lub podstawy prawnej i faktycznej obejmującej fakty i dowody wykazujące zaistnienie przesłanek wniosku. Jak trafnie wyjaśniono w dotychczasowym orzecznictwie (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2024 r., II USKP 41/23, LEX 3692592 wraz z powołaną w nim judykaturą) mający zastosowanie również w postępowaniu kasacyjnym art. 415 zdanie pierwsze k.p.c. nie stanowi materialnoprawnej podstawy roszczenia o zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia. Wniosek restytucyjny jest równoważny powództwu o zwrot nienależnego świadczenia w rozumieniu art. 410 k.c. (wyrok Sądu Najwyższego z 18 czerwca 2024 r., III PSKP 5/24, Legalis nr 3097194). Ocena zasadności takiego powództwa co do wysokości świadczenia powinna być zatem przeprowadzana na podstawie zindywidualizowanej analizy, opartej na wszechstronnym rozważeniu konkretnych okoliczności sprawy. W sprawie jednak nie było podstaw do ustaleń, które pozwoliłyby stwierdzić, jaka kwota wymagałaby zwrotu na dzień wydania wyroku, ponieważ wniosek organu rentowego o przeprowadzenie dowodów został złożony po przedmiotowym rozstrzygnięciu dnia 24 grudnia 2024 roku wraz z wnioskiem o uzupełnienie postępowania. Podkreślenia wymaga, że Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową, a w toku rozpoznania wniosku restytucyjnego pozostaje konieczne poczynienie całkowicie nowych ustaleń faktycznych i z reguły dokonanie ocen prawnych (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2013 r., I CSK 323/12, LEX nr 1308002 wraz z przytoczonym orzecznictwem). Brak odpowiednio sformułowanej podstawy faktycznej wniosku restytucyjnego, w tym nieprzytoczenie okoliczności faktycznych uzasadniających taki wniosek albo ich powołanie w sposób wybiórczy na dzień wydania wyroku
III USKP 89/24 3 (zob. przykładowo J. Pisuliński (w:) P. Machnikowski (red.), Zobowiązania. Część ogólna. Tom II. Komentarz, Warszawa 2024, art. 527 k.c., pkt IV) stanowi naturalną przeszkodę w dokonaniu merytorycznej oceny zasadności wniosku restytucyjnego i tym samym wyklucza możliwość jego rozpoznania w postępowaniu kasacyjnym w zakresie ustalenia wysokości świadczenia podlegającego zwrotowi. Sąd Najwyższy uznał, że brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o uzupełnienie wyroku, o czym rozstrzygnięto w sentencji. (J.K.) [a.ł]
Powiązane orzeczenia
- II UK 710/15 2016-11-15Czy w sprawach o ustalenie prawa do renty dopuszczalne jest rozciąganie skutków powagi rzeczy osądzonej i prawomocności wyroku na czasookres nieobjęty prawomocnym wyrokiem sądu, w którym zawarto rozstrzygnięcie dotyczące…
- I UK 107/14 2014-11-04Czy wniosek o zwrot nienależnie pobranego świadczenia ubezpieczeniowego, złożony przez organ rentowy w postępowaniu o prawo do emerytury, może być rozpoznany na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego o bezpodstawnym wzbog…
- II USK 173/21 2021-04-20Czy osoba inna niż wskazana w decyzji organu rentowego, która pobrała nienależne świadczenie, jest zobowiązana do jego zwrotu niezależnie od pouczenia o okolicznościach powodujących ustanie prawa do świadczenia?
- II UK 83/16 2017-01-19Czy pouczenie udzielone przez organ rentowy w 2002 r. o zasadach pobierania świadczeń i obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, w sytuacji gdy po jego udzieleniu nastąpiły zmiany przepisów prawnych, może być uz…
- III UK 214/16 2017-06-02Czy informacja zawarta w decyzjach organu rentowego przyznających ubezpieczonej świadczenie rehabilitacyjne, wskazująca na brak prawa do świadczenia w przypadku posiadania prawa do emerytury lub renty, stanowi pouczenie…
Powołane przepisy
art. 415art. 410 KCart. 527 KC
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 28.07.2026. · PDF źródłowy