III USKP 94/23

III USKP 94/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 marca 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Robert Stefanicki (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Jarosław Sobutka SSN Renata Żywicka w sprawie z odwołania E. Sp. z o.o. Spółki Komandytowej w S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Jaśle z udziałem K. S. o ustalenie właściwego ustawodawstwa i wydanie zaświadczenia A1, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 12 marca 2024 r., skargi kasacyjnej odwołującej się od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 12 lipca 2022 r., sygn. akt III AUa 197/21, uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Apelacyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego. Jarosław Sobutka Robert Stefanicki Renata Żywicka UZASADNIENIE III USKP 94/23 2 Decyzją z dnia 5 września 2019 r. (299/2019) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Jaśle wycofał zaświadczenie A1, wydane na wniosek płatnika E. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej z siedzibą w S. (numer Krajowego Rejestru Sądowego […]) potwierdzające, że w okresie od 18 czerwca 2015 r. do 31 sierpnia 2015 r. zastosowanie miało ustawodawstwo polskie i stwierdził, że ubezpieczony K.S. nie podlega ustawodawstwu polskiemu w tym okresie. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy powołał się na art. 83a ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2019 r., poz. 300 ze zm., dalej jako ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych lub ustawa systemowa) w związku z art. 5 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) 883/2009 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE serii L 284 z dnia 30 października 2009 r. ze zm., dalej jako rozporządzenie 883/2009) oraz art. 11 ust. 3 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE serii L 166 z dnia 30 kwietnia 2004 r. ze zm., dalej jako rozporządzenie 883/2004) oraz wyniki postępowań dotyczących innych pracowników E. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. uznał, że K. S. nie świadczył pracy w kilku państwach UE, a przedstawione przez pracodawcę ubezpieczonego rozliczenie czasu pracy nie zasługuje na wiarę, gdyż wykonane zostało tylko na potrzeby uzyskania zaświadczenia A1. W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawca wniósł o jej zmianę poprzez wydanie zaświadczenia A1 potwierdzającego, że w okresie od 18 czerwca 2015 r. do 31 sierpnia 2015 r. K. S. podlegał ustawodawstwu polskiemu. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie, zważywszy, że w wyniku przeprowadzonej kontroli ustalił, że K. S. w spornym okresie wykonywał pracę wyłącznie na terytorium Niemiec. Swoje stanowisko organ oparł o wyniki kontroli innych pracowników E. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S., którzy twierdzili, że pracowali wyłącznie za granicą w jednym z państw członkowskich. Nie dokonał żadnych indywidualnych ustaleń i też nie uznał III USKP 94/23 3 stanowiska K. S. w kwestii świadczenia przez niego pracy zarówno w Polsce, jak i w Niemczech. Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2021 r. (IV U 1210/19) Sąd Okręgowy w Jaśle zmienił zaskarżoną przez płatnika decyzję, stwierdzając, że w okresie od 18 czerwca 2015 r. do 31 sierpnia 2015 r. zastosowanie wobec K. S. znajdowało ustawodawstwo polskie i że w tym okresie podlegał on ustawodawstwu polskiemu. Sąd I instancji ustalił, że K. S. zawarł z E. s.c. w S. umowę zlecenia na okres od 6 czerwca 2015 r. do 31 sierpnia 2015 r. i że z dniem 6 czerwca 2015 r. został zgłoszony do ubezpieczeń społecznych. Sam zainteresowany w postępowaniu administracyjnym wykonując polecenie Zakładu pismem z dnia 18 czerwca 2018 r., poinformował, że w spornym okresie pracując w wymienionym przedsiębiorstwie, montował osprzęt w skrzynkach elektrycznych w Polsce w siedzibie w S., a także wykonywał instalacje elektryczne na obiektach przemysłowych w Niemczech. W aktach organu rentowego znajdują się dwa protokoły kontroli płatnika składek E. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. w związku z przeprowadzoną w E. s.c. w S. kontroli. Jednak w tych dokumentach organ rentowy nie zawarł indywidualnych ustaleń dotyczących K. S.. Zdaniem Sądu Okręgowego informacjom dostarczonym przez K. S. Sąd dał wiarę w związku z brakiem opinii przeciwnych. Na bazie powyższych ustaleń Sąd Okręgowy zaskarżoną decyzję zmienił w oparciu o art. 47714 § 2 k.p.c., przyjmując, że istniały podstawy do wydania zaświadczenia A1 na sporny okres, a także w tym czasie K. S., wykonując pracę w dwóch krajach członkowskich Unii Europejskiej na zasadzie art. 13 ust. 1 rozporządzenia 883/2004, podlegał ustawodawstwu polskiemu. Od niniejszego wyroku apelację złożył organ rentowy. Zaskarżając wyrok w całości, zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. 233 k.p.c. poprzez przyjęcie w oparciu jedynie na podstawie zeznań wnioskodawcy, że w spornym okresie ubezpieczony wykonywał pracę w Niemczech i w Polsce, w sytuacji, gdy brakuje dowodów potwierdzających prowadzenie przez niego działalności gospodarczej w Polsce; - obrazę prawa materialnego – art. 5 ust. 1 rozporządzenia 987/2009 oraz art. 11 ust. 3 lit. a rozporządzenia 883/2004 poprzez ich niezastosowanie; III USKP 94/23 4 - naruszenie art. 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia 883/2004 polegające na błędnym przyjęciu, że mają one zastosowanie w niniejszej sprawie, podczas gdy błędne ustalenia faktyczne Sądu, a co najmniej przedwczesne nie pozwalają na przyjęcie, że zainteresowany faktycznie wykonywał pracę co najmniej w dwóch państwach członkowskich. W oparciu o powyższe Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania, bądź o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za obie instancje. Sąd Apelacyjny zważył, że apelacja pozwanego jest uzasadniona i skutkuje wydaniem orzeczenia reformatoryjnego. W okolicznościach niniejszej sprawy niezbędne jest dookreślenie kluczowych pojęć, w tym użytego w art. 12 ust. 1 rozporządzenia 883/2004 oraz w art. 14 ust. 1 rozporządzenia 987/2009 zwrotu „podlega ustawodawstwu państwa członkowskiego” należy rozumieć jako podleganie przepisom tworzącym w danym państwie członkowskim system zabezpieczenia społecznego przez spełnienie kryteriów przewidzianych w tych przepisach do objęcia systemem zabezpieczenia społecznego. W odniesieniu do K. S. powstała rozbieżność stanowisk między instytucjami państw członkowskich w odniesieniu do określenia mającego w stosunku do niego zastosowanie ustawodawstwa. Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie przeprowadzonej kontroli u płatnika oraz w E. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S., zeznań świadków, doszedł do wniosku, że pracownicy płatnika, w tym ubezpieczony, wykonują wyłącznie pracę na rzecz wskazanych spółek w kilku państwach członkowskich, ale nie w Polsce. Z tego powodu Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaskarżoną decyzją odmówił płatnikowi wydania zaświadczenia A1 potwierdzającego, że do ubezpieczonego K. S. w okresie od 18 czerwca 2015 r. do 31 sierpnia 2015 r. zastosowanie znajdowało ustawodawstwo polskie oraz stwierdził, że K. S. nie podlega ustawodawstwu polskiemu we wskazanym okresie. Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 12 lipca 2022 r. (III AUa 197/21) zmienił zaskarżony przez organ rentowy wyrok Sąd Okręgowego i oddalił odwołanie oraz orzekł o kosztach postępowania. III USKP 94/23 5 W sprawie ustalono, że K. S. zawarł z E. s.c w S. umowę zlecenia na okres od 6 czerwca 2015 r. do 31 sierpnia 2015 r. i z dniem 6 czerwca 2015 r. został zgłoszony do ubezpieczeń społecznych. W spornym okresie zarówno E. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa z siedzibą w S. i E. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. świadczyły usługi poza granicami Polski. Sąd I instancji ustalił, że w aktach organu rentowego znajdują się dwa protokoły kontroli płatnika składek E. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. z daty 20 marca 2018 r. oraz z dnia 26 kwietnia 2018 r. przeprowadzonej w E. s.c. w S.. W protokołach tych zawierających zeznania wielu pracowników obydwu spółek nie dokonano indywidualnych ustaleń dotyczących K. S.. Sąd II instancji ustalił, że wnioskodawca ma siedzibę i administrację w Polsce, jak również w Polsce rekrutuje pracowników, ale nie spełnia warunku prowadzenia znacznej części działalności na terytorium państwa członkowskiego, w którym ma siedzibę, czyli w Polsce. Zdaniem skarżącego kasacyjnie „Nie ulega wątpliwości fakt, że Zainteresowany K. S. podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym w Polsce. Zatrudnienie Zainteresowanego przez Wnioskodawcę jest rzeczywiste i nie ograniczyło się jedynie do formalnego zawarcia umowy zlecenia w siedzibie Wnioskodawcy. Zainteresowany faktycznie wykonuje pracę zarówno w Polsce, jak i za granicą. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż Zainteresowany podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako zleceniobiorca zatrudniony przez Wnioskodawcę na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej. Fakt ten został jednak całkowicie pominięty przez Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu wyroku. Stanowi to kolejny argument przemawiający za tym, że w przypadku Zainteresowanego K. S. w omawianym okresie właściwe było ustawodawstwo polskie”. Należy zauważyć, że wnioskodawca nie uzasadnia swojego stanowiska, podobnie jak nie czyni tego w odniesieniu do skrajnych ocen dotyczących wyroku Sądu Apelacyjnego, stwierdzając w podsumowaniu, że „jest ze wszech miar wadliwy. Przede wszystkim Sąd II instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego, bezpodstawnie nie stosując właściwych przepisów oraz niewłaściwie stosując przepis art. 11 ust. 3 lit. a) rozporządzenia 883/2004, którego nawet nie wskazał w uzasadnieniu wyroku. Ponadto Sąd Apelacyjny naruszył przepisy postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny III USKP 94/23 6 wpływ na wynik sprawy. Opisane powyżej uchybienia sprawiają, że zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego ostać się nie może”. Komentator, przedstawiciel doktryny, a także sąd może wyrażać własne oceny zastanego porządku prawnego i praktyki stosowania prawa, ale oceny powinny być wyważone, oparte o rzeczowe argumenty i merytorycznie spójne. Określenie „ze wszech miar wadliwy” jest oceną skrajną, rodzajem publicystyki niewnoszącej nic do rozwoju prawa. Decydującym warunkiem dla zastosowania art. 12 ust. 1 rozporządzenia 883/2004 jest istnienie więzi między pracodawcą a państwem członkowskim, w którym ma on swoją siedzibę. Zarówno E. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa z siedzibą w S. i E. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S., nie prowadzą – jak wynika z powyższych ustaleń – na terenie Polski „znacznej działalności”, o której mowa w art. 12 ust. 1 rozporządzenia 883/2004. W latach 2015-2017 obie spółki nie wykazały żadnych obrotów na terytorium Polski, natomiast z deklaracji VAT-7 wyprowadzić można wniosek, że obroty w Polsce w latach 2018-2019 kształtowały się na poziomie zaledwie kilku procent i wynikały one niemal wyłącznie z umów zawieranych z kontrahentem obcym. Obie spółki świadczyły usługi jedynie na rzecz dwóch kontrahentów niemieckich w zakresie budowy i montażu przemysłowych instalacji elektrycznych w różnych państwach Unii Europejskiej. Tymi kontrahentami niemieckimi byli: F. GmbH, M. oraz H. GmbH (obecnie spółka cywilna z siedzibą w W.), a w obu przypadkach ich przedstawicielem jest P. H. będący także wspólnikiem Firmy Produkcyjno-Usługowej E. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej z siedzibą w S. oraz Firmy Produkcyjno-Usługowej E. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. Wartość obrotu krajowego w sposób istotny odbiegała od przyjmowanego poziomu 25% całkowitego obrotu, który jest powszechnie uważany za cezurę pozwalającą na zastosowanie przepisów dotyczących podleganiu ubezpieczeniom w kraju wysyłającym lub przyjmującym. Możliwość zaś delegowania pracowników ogranicza się wyłącznie do przedsiębiorstw, które normalnie prowadzą swą działalność na terytorium państwa członkowskiego, którego ustawodawstwu nadal podlega pracownik delegowany. III USKP 94/23 7 Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wniosła E. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa z siedzibą w S.. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku płatnik zarzucił: - naruszenie prawa materialnego, a mianowicie: 1. art. 13 ust. 1 lit. b (i) rozporządzenia 883/2004 przez jego bezpodstawne niezastosowanie i nieustalenie podlegania przez zainteresowanego K. S. ustawodawstwu polskiemu, pomimo że ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny w pełni przemawia za zastosowaniem tego przepisu, gdyż zainteresowany jest osobą, która normalnie wykonuje pracę w co najmniej dwóch państwach członkowskich, ma miejsce zamieszkania w Polsce, a ponadto siedziba obydwu pracodawców (zleceniodawców) zainteresowanego znajduje się wyłącznie w Polsce; 2. art. 14 ust. 5 rozporządzenia 987/2009 przez jego bezpodstawne niezastosowanie i nieustalenie podlegania przez zainteresowanego K. S. ustawodawstwu polskiemu, pomimo że przepis ten powinien zostać zastosowany w ustalonym w niniejszej sprawie stanie faktycznym, gdyż zainteresowany jest osobą, która na zmianę wykonuje kilka odrębnych prac w co najmniej dwóch państwach członkowskich dla tych samych pracodawców, przy czym ich siedziba znajduje się wyłącznie w Polsce; 3. art. 11 ust. 3 lit. a rozporządzenia 883/2004 przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że zainteresowany podlega ustawodawstwu niemieckiemu jako osoba pracująca w Niemczech, podczas gdy zgodnie z ustalonym w niniejszej sprawie stanem faktycznym, zainteresowany K. S. na zmianę wykonuje odrębne prace w co najmniej dwóch państwach członkowskich dla tych samych pracodawców (zleceniodawców), a ich siedziba znajduje się wyłącznie w Polsce, co sprawia, że zamiast art. 11 ust. 3 lit. a rozporządzenia 883/2004 powinien zostać zastosowany art. 11 ust. 3 lit. b (i) rozporządzenia 883/2004; 4. art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przez ich bezpodstawne niezastosowanie, pomimo że zainteresowany K. S. wykonuje pracę na podstawie umowy zlecenia zawartej z odwołującym się płatnikiem mającym siedzibę w Polsce, w związku z czym podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako zleceniobiorca zatrudniony przez odwołującego się na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej; III USKP 94/23 8 - naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1. art. 3271 § 1 pkt 2 k.p.c. oraz art. 387 § 21 pkt 2 k.p.c. przez zaniechanie wskazania przez Sąd Apelacyjny podstawy prawnej ustalenia podlegania przez zainteresowanego K. S. ustawodawstwu niemieckiemu, zaniechanie oceny kluczowych zarzutów apelacyjnych organu rentowego i ograniczenie się do omówienia art. 12 ust. 1 rozporządzenia 883/2004 oraz art. 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia 987/2009, podczas gdy istotą sporu nie jest podleganie przez zainteresowanego ustawodawstwu polskiemu w razie delegowania do innego państwa członkowskiego (art. 12 ust. 1 rozporządzenia 883/2004), lecz ustalenie podlegania przez zainteresowanego ustawodawstwu polskiemu w sytuacji, gdy wykonuje on pracę w co najmniej dwóch państwach członkowskich, a siedziba znajduje się w Polsce (art. 13 ust. 1 lit. b (i) rozporządzenia 883/2004). Według oceny strony skarżącej Sąd drugiej instancji nie dokonał oceny poszczególnych zarzutów apelacyjnych ani nie przytoczył w uzasadnieniu wyroku art. 11 ust. 3 lit. a rozporządzenia 883/2004, choć to właśnie ten przepis był zasadniczą podstawą apelacji organu rentowego i stąd odwołujący się zakłada, że zmieniając wyrok Sądu Okręgowego i oddalając odwołanie, Sąd Apelacyjny zastosował art. 11 ust. 3 lit. a rozporządzenia 883/2004, przy czym brak wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia Sądu drugiej instancji niewątpliwie istotnie utrudnia merytoryczną ocenę tego orzeczenia; 2. art. 373 § 1 k.p.c. w związku z art. 368 § 2 k.p.c. przez ich niezastosowanie i przyjęcie do rozpoznania apelacji organu rentowego pomimo braku oznaczenia w tej apelacji wartości przedmiotu zaskarżenia, co w świetle uchwały Sądu Najwyższego 7 sędziów – zasady prawnej z dnia 20 lipca 2016 r. (III UZP 2/16) stanowi wymóg formalny warunkujący nadanie biegu apelacji, zaś niedochowanie powyższego wymogu powinno skutkować zwrotem apelacji organowi rentowemu jako stronie reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz zasądzenie od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na swoją III USKP 94/23 9 rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Organ rentowy, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od odwołującego się na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Przedmiotem postępowania, które toczyło się przed Sądem pierwszej i drugiej instancji była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 5 września 2019 r. (nr […], znak pisma: […], RWA: […], karta 47 akt sprawy), w której na podstawie art. 83a ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 5 ust. 1 rozporządzenia 987/2009 dotyczącego wykonywania rozporządzenia 883/2009 oraz art. 11 ust. 3 lit. a rozporządzenia 883/2004 organ wycofał zaświadczenie A1 potwierdzające, że w okresie od 18 czerwca 2015 r. do 31 sierpnia 2015 r. zastosowanie w stosunku do zainteresowanego znajdowało ustawodawstwo polskie, stwierdził, że K. S. w okresie od 18 czerwca 2015 r. do 31 sierpnia 2015 r. nie podlegał ustawodawstwu polskiemu. Nie ulega najmniejszej wątpliwości, że poświadczenie ustawodawstwa na formularzu A1 jest ogólnoeuropejskim dokumentem, służącym do potwierdzenia podlegania ubezpieczeniom społecznym na terenie innych krajów członkowskich Unii Europejskiej niż kraj, którego dana osoba jest obywatelem. W odwołaniu od powyższej decyzji E. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa z siedzibą w S. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez wydanie zaświadczenia A1 potwierdzającego, że K. S. spełnia wymogi jego przyznania. Zakład Ubezpieczeń Społecznych po wydaniu zaświadczenia A1 może z urzędu je wycofać, jeśli uzna, że informacje, na których podstawie je wydał, są nieprawdziwe. W takiej sytuacji organ nie ma obowiązku przeprowadzenia wcześniej procedury dialogu i koncyliacji z instytucjami zainteresowanych państw członkowskich. Stanowisko to zajął Trybunał III USKP 94/23 10 Sprawiedliwości w jednym z ostatnich wyroków prejudycjalnych na wniosek Polski (wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 16 listopada 2023 r., C-422/22, LEX nr 3625782; E. Skibińska, Wycofanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z urzędu zaświadczenia, Legalis 5 stycznia 2024 r.). Trybunał zwrócił uwagę na wiążący charakter tych zaświadczeń względem państw członkowskich i niezbędność opierania się przy ich konstruowaniu i zastosowaniu zasadą wzajemnego zaufania i lojalności we współpracy państw członkowskich. Niniejsze zasady powinny być wykładane przez pryzmat podejścia aksjologicznego i wiązać instytucje wydające oraz państwa członkowskie przez cały okres wydawania takiego zaświadczenia – zabezpieczenia prawdziwości zawartych w zaświadczeniu informacji. Wycofanie decyzji nie może pozbawiać zainteresowanej strony ochrony ubezpieczeniowej. Nie sprzyja tworzeniu przejrzystych i spójnych standardów w tej materii wydawanie zróżnicowanych decyzji w tych samych sprawach. Przykładem może być postępowanie w omawianej sprawie, gdzie Sąd Okręgowy wyrokiem z 28 stycznia 2021 r. zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, przyjmując, że K. S. podlega ustawodawstwu polskiemu i ma prawo do zaświadczenia A1. Natomiast Sąd Apelacyjny dokonał odmiennej oceny stanu prawnego i faktycznego wskazując, że w aktualnym stanie wartość obrotu krajowego zainteresowanych odbiega od poziomu około 25% całkowitego obrotu, który jest powszechnie uważany za cezurę pozwalającą na zastosowanie określonych przepisów dotyczących podlegania ubezpieczeniom i stąd zajął stanowisko zgodne z argumentacją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Należy podkreślić, że problem prawny analogiczny do występującego w niniejszej sprawie był już przedmiotem analizy dokonanej w wielu wyrokach Sądu Najwyższego (z 10 września 2020 r., III UK 123/19, LEX 3077430; z 16 lutego 2022 r., II USKP 110/22, LEX nr 3652266). W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot rozpoznania sprawy sądowej wyznacza decyzja organu rentowego, od której wniesiono odwołanie i w tym zakresie podlega ona kontroli sądu zarówno pod względem jej formalnej poprawności, jak i merytorycznej zasadności (uchwała Sądu Najwyższego z 18 marca 2010 r., II UZP 2/10, OSNP 2010 nr 17-18, poz. 216; wyrok Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2024 r., III USKP 27/23, Legalis nr 3033510). Decyzja rozstrzygała o niepodleganiu K. S. ustawodawstwu polskiemu, a jej podstawę prawną III USKP 94/23 11 stanowił art. 11 ust. 3 lit. a rozporządzenia 883/2004 z zastrzeżeniem, że w spornym okresie wykonywał on pracę na terytorium jednego państwa członkowskiego. Decyzja z 5 września 2019 r. przesądzała o niestosowaniu do sytuacji Kacpra Słowika art. 13 ust. 1 lit. b ppkt (i) rozporządzenia 883/2004. Sąd Okręgowy – przy ustaleniu ustawodawstwa właściwego – wprawdzie odrzucił możliwość zastosowania art. 13 ust. 1 lit. b (i) rozporządzenia 883/2004, ale potwierdzając ustawodawstwo polskie, przyjął za podstawę prawną art. 12 ust. 1 tego rozporządzenia. Zgodnie z treścią tego przepisu osoba, która wykonuje działalność jako pracownik najemny w państwie członkowskim w imieniu pracodawcy, który normalnie prowadzi tam swą działalność, a która jest delegowana przez tego pracodawcę do innego państwa członkowskiego do wykonywania pracy w jego imieniu, nadal podlega ustawodawstwu pierwszego państwa członkowskiego, pod warunkiem, że przewidywany czas takiej pracy nie przekracza 24 miesięcy i osoba ta nie jest wysłana, by zastąpić inną delegowaną osobę. Sąd Okręgowy uznał zatem, że K. S. był pracownikiem delegowanym w rozumieniu ostatniego z przywołanych przepisów. Sąd Apelacyjny nie dokonał oceny prawnej roszczenia przez pryzmat art. 13 ust. 1 lit. b (i) rozporządzenia 883/2004 - w związku z powyższym uzasadniony jest zarzut naruszenia tego przepisu, ponieważ Sąd Apelacyjny pominął go przy ustalaniu sytuacji K. S. w aspekcie ustalenia ustawodawstwa właściwego - ale skoncentrował się na weryfikacji podstawy prawnej zastosowanej przez Sąd Okręgowy, czyli art. 12 ust. 1 tego rozporządzenia, ostatecznie ją odrzucając ze względu na to, że, w jego ocenie, Spółki zatrudniające K. S. nie prowadziły normalnie znacznej części swojej działalności w Polsce (chodzi o inną działalność niż związaną z samym zarządzeniem wewnętrznym – art. 12 ust. 1 rozporządzenia 883/2004 w związku z art. 14 ust. 2 rozporządzenia 987/2009). Należy w tym miejscu podnieść, że przepis art. 11 ust. 1 rozporządzenia 883/2004 statuuje generalną regułę podlegania jednemu ustawodawstwu, stanowiąc, że osoby, do których stosuje się niniejsze rozporządzenie, podlegają ustawodawstwu tylko jednego państwa członkowskiego. Zasadniczo jest to ustawodawstwo państwa wykonywania pracy. Z zasady podlegania ustawodawstwu jednego państwa członkowskiego wynika również istotna dyrektywa postępowania III USKP 94/23 12 dla instytucji właściwych państw członkowskich oraz organów odwoławczych. Zarówno rozstrzygnięcie instytucji właściwej, jak i później organu odwoławczego, nie może doprowadzić ani do wyłączenia danej osoby z systemu zabezpieczenia społecznego, ani do objęcia jej więcej niż jednym ustawodawstwem. Przepisy rozporządzenia 883/2004 służą skutecznej realizacji praw pracowników przez zapobieganie ewentualnym kolizjom ustawodawstw państw członkowskich w zakresie obowiązku ubezpieczenia. Zgodnie z art. 11 ust. 3 lit. a rozporządzenia 883/2004 osoba wykonująca w państwie członkowskim pracę najemną lub na własny rachunek, podlega ustawodawstwu tego państwa członkowskiego. Od tej ogólnej zasady, eksponującej właściwość ustawodawstwa państwa wykonywania pracy najemnej lub pracy na własny rachunek, są wyjątki. Odstępstwo od zasady lex loci laboris określa m.in. art. 12 powołanego rozporządzenia. Jego ust. 2 stanowi, że osoba, która wykonuje działalność na własny rachunek w państwie członkowskim i która zamierza wykonywać podobną działalność w innym państwie członkowskim, nadal podlega ustawodawstwu pierwszego państwa członkowskiego pod warunkiem, że przewidywany czas takiej pracy nie przekracza 24 miesięcy. Wyjątkiem jest także regulacja zawarta w art. 13 rozporządzenia, dotycząca przypadków wykonywania pracy w dwóch lub w więcej państwach członkowskich. Osoba, która wykonuje pracę o wymiarze marginalnym w jednym państwie członkowskim i pracuje również w innym państwie członkowskim, nie może być uznawana za osobę normalnie wykonującą pracę w dwóch lub więcej państwach członkowskich i w związku z tym nie jest objęta art. 13 rozporządzenia 883/2004. W takim przypadku w celu ustalenia mającego zastosowanie ustawodawstwa osoba ta jest traktowana tak, jak osoba pracująca wyłącznie w jednym państwie członkowskim. Kwestia ta jest przedmiotem szczegółowego uregulowania art. 12 i 13 rozporządzenia podstawowego (987/2009) w świetle, którego „praca o charakterze marginalnym nie będzie brana pod uwagę do celów określenia mającego zastosowanie ustawodawstwa na mocy art. 13 rozporządzenia podstawowego. Art. 16 rozporządzenia wykonawczego stosuje się we wszystkich przypadkach objętych niniejszym artykułem”. Należy tu nadmienić, że przy stosowaniu omawianych przepisów i promowaniu zasad, o których wspomniano, powinno się ustalić właściwe relacje III USKP 94/23 13 między regułami ochronnymi dotyczącymi pracowników a wolnością przedsiębiorcy w prowadzeniu określonej działalności. Zapewnienie ochrony pracownikom stanowi uzasadnienie ograniczenia wolności przedsiębiorcy delegującego. W celu dokonania właściwej oceny sytuacji konkretnego pracownika wykonującego pracę poza krajem zamieszkania należy brać pod uwagę warunki, w jakich podejmowana jest przez nich praca, miejsce zatrudnienia, zobowiązania i ciężary publicznoprawne, czy praca wykonywana była w jednym, czy też w większej liczbie państw. Dokonana w powyższy sposób ocena konkretnej sytuacji przez Sąd drugiej instancji powinna mieć charakter całościowy, a zatem stanowić ogólny wniosek, wynikający z rozważenia podstawowych kryteriów. Warunkiem prawidłowego zastosowania przepisów o koordynacji systemów ubezpieczenia społecznego pracowników wysyłanych i zatrudnionych za granicą jest ustalenie rzeczywistego pracodawcy tych pracowników i miejsca świadczenia przez nich pracy w jednym lub dwóch państwach, co dopiero pozwala na zastosowanie w sprawie właściwych przepisów, a mianowicie art. 11, 12 lub 13 rozporządzenia 883/2004 (wyrok Sądu Najwyższego 6 grudnia 2023 r., III USKP 51/23, Legalis nr 3024289 i powołane w nim orzecznictwo). W skardze powołano naruszenie art. 13 ust. 1 lit. b (i) rozporządzenia 883/2004 przez jego bezpodstawne niezastosowanie i nieustalenie podlegania przez zainteresowanego K. S. ustawodawstwu polskiemu, pomimo że ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny w pełni przemawia za zastosowaniem tego przepisu, gdyż jest on osobą, która normalnie wykonuje pracę w co najmniej dwóch państwach członkowskich, ma miejsce zamieszkania w Polsce, a ponadto siedziba pracodawcy (zleceniodawcy) zainteresowanego znajduje się wyłącznie w Polsce. Powołany przepis stanowi, że osoba, która normalnie wykonuje pracę najemną w dwóch lub więcej państwach członkowskich, podlega, jeżeli nie wykonuje znacznej części pracy w państwie członkowskim, w którym ma miejsce zamieszkanie ustawodawstwu państwa członkowskiego, w którym znajduje się siedziba lub miejsce wykonywania działalności przedsiębiorstwa, lub pracodawcy, jeżeli jest zatrudniona przez jedno przedsiębiorstwo lub jednego pracodawcę. Powołany art. 13 ust. 1 rozporządzenia wykazuje związek z art. 14 ust. 5 rozporządzenia 987/2009. III USKP 94/23 14 Sąd Apelacyjny ustalił, że wprawdzie wnioskodawcy mieli siedzibę w Polsce, posiadali własną administrację i rekrutowali pracowników, ale nie prowadzili znacznej części działalności na terenie Polski; wartość obrotu krajowego istotnie odbiegała od przyjmowanej cezury 25% całkowitego obrotu. Konstrukcja użyta w art. 13 ust. 1 lit. b) (i) "siedziba lub miejsce wykonywania działalności przedsiębiorstwa lub pracodawcy" wymaga jednak dokonania subsumpcji przez Sąd II instancji i odniesienia się w tym zakresie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. W związku z powyższym uzasadniony jest zarzut naruszenia art. 13 ust. 1 lit. b (i) rozporządzenia 883/2004, gdyż Sąd Apelacyjny pominął go przy ustalaniu sytuacji Kacpra Słowika w aspekcie stosowania ustawodawstwa właściwego. Podzielanie tego zarzutu nie oznacza oczywiście przyznania racji skarżącemu, jakoby spełnione zostały wymagania wynikające z tego przepisu. Pierwszym i zasadniczym warunkiem zastosowania art. 13 ust. 1 lit. b (i) rozporządzenia 883/2004 jest wykonywanie pracy najemnej w dwóch lub więcej państwach członkowskich w rozumieniu art. 14 ust. 5 rozporządzenia 987/2009. Sytuacja, gdy dana osoba wykonywała pracę na terytorium wyłącznie jednego państwa członkowskiego, nie jest objęta art. 13 ust. 1 lit. b (i) rozporządzenia 883/2004 i tym samym niemożliwe jest ustalenie ustawodawstwa państwa członkowskiego, w którym znajduje się siedziba lub miejsce wykonywania działalności przedsiębiorstw, lub pracodawców. Jak już podniesiono, przedmiotem zaskarżonej decyzji było cofnięcie zaświadczenia A1 (wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 2 marca 2023 r., C-410/21, C-661/21, EU:C:2023:138 i przytoczone tam orzecznictwo). Przepisy o unijnej koordynacji należy interpretować w taki sposób, aby w wyniku cofnięcia zaświadczenia A1, co jest możliwe w każdym czasie, jeżeli okaże się, że nie zostały spełnione – wynikające z rozporządzeń unijnych – warunki do jego wydania (wyroki Trybunału Sprawiedliwości: z dnia 6 września 2018 r., C-527/16, EU:C:2018:669; 26 stycznia 2006 r., C-2/05, EU:C:2006:69; 27 kwietnia 2017 r., C-620/15, EU:C:2017:309) nie doszło do naruszenia jednej z fundamentalnych zasad systemu koordynacji zabezpieczeń, czyli podlegania jednemu ustawodawstwu państwa członkowskiego (art. 11 ust. 1). Z zasady tej wynika istotna dyrektywa postępowania dla instytucji właściwych państw i organów odwoławczych, że procedowanie nie może doprowadzić do objęcia osoby więcej niż jednym ustawodawstwem, ale także III USKP 94/23 15 do wyłączenia jej z podlegania jakiemukolwiek ustawodawstwu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 maja 2018 r. (OSK 1474/16, Legalis nr 1812894) wskazał, że w trybie wydawania zaświadczeń nie jest dopuszczalne dokonywanie jakichkolwiek ustaleń faktycznych i ocen prawnych, jeśli nie wynikają one z prowadzonych przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Na marginesie należy podnieść, że we współczesnym prawie administracyjnym dostrzec można wyraźną tendencję do odformalizowania dotykającego także wydawanych dokumentów, co niewątpliwie służy elastyczności w stosowaniu prawa. Celem rozporządzenia 883/2004 jest także zapobieganie pozbawienia osób ochrony w dziedzinie zabezpieczenia społecznego – wobec braku ustawodawstwa, jakie miałoby do nich zastosowanie wprost (wyroki Trybunału Sprawiedliwości z: 1 lutego 2017 r., C-430/15, EU:C:2017:74, 25 października 2018 r., C-451/17, EU:C:2018:861). Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z 16 listopada 2023 r., (C- 422/22, Legalis nr 3018777) orzekł, że art. 5, 6 i 16 rozporządzenia 987/2009 zmienionego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 465/2012 z dnia 22 maja 2012 r., należy interpretować w ten sposób, że instytucja wydająca zaświadczenie A1, która w następstwie przeprowadzenia z urzędu ponownego badania informacji, na których oparto wydanie niniejszego zaświadczenia, stwierdza nieprawdziwość tych informacji, może wycofać omawiane zaświadczenie bez uprzedniego wszczynania przewidzianej w art. 76 ust. 6 rozporządzenia 883/2004, zmienionego rozporządzeniem 465/2012, wzmiankowanej już procedury dialogu i koncyliacji z właściwymi instytucjami zainteresowanych państw członkowskich celem określenia ustawodawstwa krajowego mającego zastosowanie. Trybunał Sprawiedliwości potwierdza linię orzeczniczą akcentującą konieczność uwzględniania faktycznej sytuacji pracownika, a nie tylko formalnego stosunku pracowniczego przy ustalaniu podmiotu, któremu należy przypisać przymiot pracodawcy. Kwestia ta nie pozostaje bez znaczenia dla ustalenia właściwego prawa krajowego, w tym systemu zabezpieczenia społecznego i gwarantowanego przez niego poziomu ochrony socjalnej (A. Przybyłowicz, Kryteria ustalania faktycznego pracodawcy w prawie europejskim na gruncie wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-610/18, Monitor Prawniczy III USKP 94/23 16 2020, Nr 10, s. 35 i n.; A. Świątkowski, Autonomiczna definicja pracodawcy w europejskim prawie zabezpieczenia społecznego: rozważania na tle wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie AFMB: C-610/18, Praca i Zabezpieczenie Społeczne 2021, nr 3, s. 15). Współcześnie mamy też do czynienia z „patologią” europejskiego rynku pracy, istnieniem letter box companies (J. Grygutis, Status prawny pracownika delegowanego na rynku wewnętrznym Unii Europejskiej, Warszawa 2023, rozdział IV, § 2, pkt 5). W ramach zarzutów naruszenia przepisów postępowania, których uchybienie – zdaniem strony skarżącej – może mieć wpływ na wynik sprawy, wskazano na art. 3271 § 1 pkt 2 k.p.c. oraz art. 387 § 21 pkt 2 k.p.c. przez zaniechanie właściwego ich zastosowania przez Sąd Apelacyjny. Skoro Sąd Apelacyjny wskazał podstawę prawną rozstrzygnięcia – art. 12 ust. 1 rozporządzenia 883/2004, nieuprawnione jest wykazywanie obrazy art. 3271 § 1 pkt 2 k.p.c. Strona skarżąca nie wyjaśnia jednak, na czym polegałaby kolizja tych przepisów. Powołany tutaj przepis k.p.c. stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. O ile w stanie prawnym obowiązującym do dnia 6 listopada 2019 r. przepisem, który określał konstrukcję uzasadnienia, był jedynie art. 328 § 2 k.p.c., stosowany w postępowaniu apelacyjnym w związku z art. 391 § 1 k.p.c., o tyle poczynając od dnia 7 listopada 2019 r., ustawodawca wprowadził dwie odrębne regulacje, przy czym art. 3271 k.p.c. odnosi się wyłącznie do postępowania przed sądem pierwszej instancji (wyrok Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2024 r., II USKP 110/22, Legalis nr 3034283). Należy mieć tutaj na względzie, że uzasadnienie wyroku sytuowane jest w kategorii gwarancji prawa do rzetelnego procesu czy szerzej ujmując prawa do sądu (E. Łętowska, Pozaprocesowe znaczenie uzasadnień sądowych, Państwo i Prawo 1997, z. 5, s. 8; A. Łazarska, Rzetelny proces cywilny, Warszawa 2012, s. 362), a więc mamy tutaj do czynienia z kontekstem konstytucyjnym (art. 45 Konstytucji RP oraz aktami prawa międzynarodowego, które wiążą Polskę). W zakres tych mechanizmów ochronnych jednostki wchodzi także art. 387 § 21 pkt 2 k.p.c. zobowiązujący sąd drugiej instancji do wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa i oceny poszczególnych zarzutów apelacyjnych. Podobnie jak powołany już art. 3271 § 1 pkt 2 k.p.c. również art. 387 § 21 pkt 2 k.p.c. wprowadzający obowiązek sporządzenia III USKP 94/23 17 uzasadnienia usytuowany jest aksjologicznie wśród gwarancji prawa do rzetelnego procesu przez umożliwienie poznania motywów wyroku oraz argumentacji, które przesądziły o treści rozstrzygnięcia (A. Miączyński, Znaczenie i rola uzasadnienia orzeczenia sądowego w sprawach cywilnych, Państwo i Prawo 1970, nr 11, s. 748 i n.). Kasatoryjny zarzut naruszenia art. 387 § 21 pkt 2 k.p.c., art. 13 ust. 1 lit. b (i) rozporządzenia 883/2004 był przedmiotem zarzutów apelacyjnych w postaci naruszenia prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia 883/2004 polegającego na błędnym przyjęciu, że mają one zastosowanie w niniejszej sprawie, „podczas gdy błędne ustalenia faktyczne Sądu, a co najmniej przedwczesne nie pozwalają na przyjęcie, że zainteresowany faktycznie wykonywał pracę co najmniej w dwóch państwach członkowskich”. Motywy rozstrzygnięcia nie mogą budzić wątpliwości. Przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowisko Sądu drugiej instancji nie odnosi się do tych zarzutów, a ich ocena niewątpliwie mogła mieć, zdaniem skarżącego, istotny wpływ na wynik sprawy (wyroki Sądu Najwyższego z: 26 czerwca 2001 r., III CKN 352/00, LEX nr 52357, 24 lutego 2023 r., II CSKP 983/22, Legalis nr 2928193). Z drugiej strony można zaznaczyć, iż warunek, według którego przedsiębiorca oddelegowujący „zwykle” prowadzi działalność na terytorium kraju oddelegowującego, nie oznacza, że w tym ostatnim państwie działalność przedsiębiorstwa musi mieć charakter przeważający. Wymagane jest przede wszystkim faktyczne, a nie pozorowane prowadzenie działalności w kraju oddelegowującym. Prawodawca unijny nie zastosował tutaj jakiegoś kryterium ilościowego, lecz tylko opisowe. Wymaga się zatem, aby w państwie wysyłającym była na stałe prowadzona działalność w stopniu mającym jakiekolwiek znaczenie dla normalnego przedmiotu działalności gospodarczej, czyli aby nie ograniczono się do samego zarządzania wewnętrznego przedsiębiorstwem (wyrok Sądu Najwyższego z 27 maja 2021 r., II USKP 46/21, Legalis nr 2580002). Należy nadmienić, że w interesie osób objętych rozporządzeniem 883/2004 leży osiągnięcie porozumienia przez instytucje lub władze zainteresowanych państw członkowskich w rozsądnym terminie. Dla Sądu oznacza to możliwość zakotwiczenia w art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej bardziej szczegółowych obowiązków III USKP 94/23 18 instytucji właściwych z zakresu koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, co służyć będzie realizacji celów art. 45 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (postanowienie Sądu Najwyższego z 27 kwietnia 2022 r., II USKP 113/21, Legalis nr 2834066). Zgodnie z art. 378 § 1 k.p.c. na sądzie drugiej instancji spoczywa obowiązek ponownego rozpoznania sprawy w granicach apelacji, co oznacza nakaz wzięcia pod uwagę wszystkich zarzutów i wniosków podniesionych w apelacji. Granice apelacji wyznaczają ramy, w których sąd drugiej instancji powinien rozpoznać sprawę na skutek jej wniesienia, co w konsekwencji zakreśla kognicję sądu apelacyjnego. Wprawdzie wymóg ten nie oznacza konieczności odniesienia się do każdego argumentu prawnego i twierdzenia faktycznego przytoczonego przez skarżącego w związku z podniesionymi w apelacji zarzutami oraz wnioskami, jednakże ich rozpatrzenie – w świetle motywów rozstrzygnięcia dookreślonych z uwzględnieniem szczególnej regulacji zawartej w art. 387 § 21 k.p.c. Wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku Sądu drugiej instancji powinno obejmować ocenę poszczególnych zarzutów apelacyjnych, a ocena ta powinna być nie tylko przeprowadzona przez sąd drugiej instancji, ale mieć swój wyraz w uzasadnieniu wyroku sądu drugiej instancji, czego w niniejszej sprawie zabrakło (wyroki Sądu Najwyższego z: 6 grudnia 2022 r., II CSKP 625/22, Legalis 2854300; 24 lutego 2023, II CSKP 983/22, Legalis 2928193). Co do zarzutu naruszenia art. 373 § 1 k.p.c. w związku z art. 368 § 2 k.p.c. przez ich niezastosowanie i przyjęcie do rozpoznania apelacji organu rentowego pomimo braku oznaczenia w tej apelacji wartości przedmiotu zaskarżenia, zauważyć należy, że w judykaturze podnosi się, że art. 373 k.p.c. należy odczytywać łącznie z art. 130 k.p.c., co prowadzi do wniosku, że odrzucenie apelacji z powodu nieuzupełnienia braków formalnych w wyznaczonym terminie dotyczy tylko takich braków, które uniemożliwiają nadanie apelacji prawidłowego biegu (uchwała Sądu Najwyższego z: 29 lipca 2003 r., III PZP 10/03, OSNP 2004 nr 3, poz. 43; 27 marca 2008 r., III CZP 7/08, OSNC 2009 nr 4, poz. 55; 17 listopada 2009 r., III CZP 83/09, OSNC 2010 nr 5, poz. 69 oraz postanowienia Sądu Najwyższego z: 21 października 2015 r., II UZ 24/15, LEX 1854105; 19 grudnia 2017 r., II UZ 108/17, LEX 2427166; 15 maja 2018 r., II UZ 12/18, Legalis 1769212). Zdaniem strony skarżącej w sprawie III USKP 94/23 19 zachodzą przesłanki odrzucenia apelacji. Zgodnie z art. 373 § 1 k.p.c. sąd drugiej instancji odrzuca apelację spóźnioną, nieopłaconą lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również apelację, której braków strona nie usunęła w wyznaczonym terminie. W ostatnich latach apelacja została w dużym stopniu odformalizowana. W niniejszej sprawie o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego wartość ta nie ma wpływu na wysokość opłaty ani na wysokość wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Zarazem nie powinno umknąć uwadze Sądu, że stosunek ubezpieczenia społecznego jest stosunkiem o charakterze majątkowym, gdyż konsekwencją jego istnienia jest obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie społeczne oraz prawo do świadczeń z tego ubezpieczenia dla osób uprawnionych na podstawie art. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Taki charakter stosunku prawnego powoduje, że z mocy art. 368 § 2 k.p.c. wnoszący apelację od wyroku sądu pierwszej instancji ma ustawowy obowiązek oznaczenia wartości przedmiotu zaskarżenia. Brak oznaczenia wartości przedmiotu zaskarżenia, jeżeli strona nie uzupełniła tego braku w wymaganym terminie, stanowi podstawę do odrzucenia apelacji zgodnie z art. 370 k.p.c. Zasada ta ma również zastosowanie w postępowaniu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (postanowienie Sądu Najwyższego z 10 kwietnia 2018 r., II UZ 7/18; wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z: 21 lutego 2022 r., III AUa 2324/21, Legalis 2709504). Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji, pozostawiając Sądowi Apelacyjnemu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego (art. 108 § 2 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c.). [SOP] [ms]