III UZ 9/15

Sygn. akt III UZ 9/15 POSTANOWIENIE Dnia 5 listopada 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Romualda Spyt (przewodniczący) SSN Krzysztof Staryk (sprawozdawca) SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec w sprawie z odwołania M. B., W. K. - Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z udziałem spadkobierców S. B. – J. B., M.B. i B. O. o zasiłek chorobowy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 5 listopada 2015 r., zażalenia uczestnika M. B. na zawarte w wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. z dnia 6 listopada 2014 r. postanowienie w przedmiocie odrzucenia apelacji postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem zawartym w pkt II. wyroku z dnia 6 listopada 2014 r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych - w sprawie z odwołania M. B., W. K. - komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w P., przy udziale spadkobierców S. B. – […] przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o 2 zasiłek chorobowy - odrzucił apelację M. B. od wyroku Sądu Rejonowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 października 2013 r. Uzasadniając odrzucenie apelacji Sąd Okręgowy podniósł, że na podstawie art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1025 ze zm.; dalej jako: „ustawa o kosztach sądowych”) nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych pracownik wnoszący powództwo lub strona wnosząca odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, z zastrzeżeniem art. 35 i 36 tej ustawy. Zgodnie z art. 36 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych i w sprawach odwołań rozpoznawanych przez sąd pracy i ubezpieczeń społecznych pobiera się opłatę podstawową w kwocie 30 złotych wyłącznie od apelacji, zażalenia, skargi kasacyjnej i skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Sąd Okręgowy stwierdził, że uczestnik M. B. nie uiścił opłaty od apelacji. W związku z tym przedmiotowa apelacja podlegała odrzuceniu na podstawie art. 373 k.p.c. w związku z art. 370 k.p.c. Powyższe postanowienie Sądu Okręgowego M. B. zaskarżył zażaleniem zarzucając naruszenie art. 373 k.p.c. w związku z art. 36 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, przez zastosowanie dla ustalenia konieczności uiszczenia przez M. B. opłaty od apelacji i jej wysokości przepisu art. 36 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, co skutkowało odrzuceniem apelacji M. B. Żalący się wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że Sąd Okręgowy błędnie przyjął, iż w sprawie znajdzie zastosowanie przepis art. 36 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, gdyż przepis ten nie obowiązywał w chwili rozpoczęcia postępowania sądowego w niniejszej sprawie zainicjowanego odwołaniem M. B. jeszcze w 2004 r,, a więc przed dniem wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Stosownie do art. 149 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w sprawach wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się, do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, dotychczasowe przepisy o kosztach sądowych. W związku z tym do ustalenia, czy M. B. jest zobowiązany do uiszczenia opłaty od 3 apelacji oraz ewentualnej jej wysokości należało stosować poprzednio obowiązujące przepisy. Konsekwencją powyższego jest błędne zastosowanie przepisu art. 36 ustawy o kosztach sądowych w przedmiocie ustalenia konieczności ponoszenia przez skarżącego opłaty od apelacji oraz ustalenia jej wysokości. Z uwagi na powyższe również odrzucenie apelacji skarżącego należy uznać za nieuzasadnione, jako że oparte zostało na niewłaściwej podstawie prawnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Rozpatrywane zażalenie oparte jest na twierdzeniu, że w sytuacji, gdy postępowanie sądowe w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte w 2004 r. – przed wejściem w życie obecnie obowiązującej ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, to stosownie do przepisu art. 149 ust. 1 tej ustawy do ustalenia, czy żalący się jest obowiązany do uiszczenia opłaty od apelacji i ewentualnej jej wysokości należało stosować „dotychczasowe” przepisy o kosztach sądowych, a nie art. 36 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Postępowanie sądowe w rozpatrywanej sprawie toczy się – na co wskazuje żalący się – od 2004 r. Sąd Rejonowy w P.u postanowieniem z dnia 26 listopada 2004 r. na podstawie art. 174 § 1 pkt 1 k.p.c. zawiesił postępowanie, wobec śmierci strony postępowania – S. B., poprzedniego Komornika Sądowego Rewiru I przy Sądzie Rejonowym w P. Postanowieniem z dnia 1 marca 2013 r. Sąd z urzędu podjął zawieszone postępowanie z udziałem spadkobierców zmarłego S. B. – […]. Wyrok Sądu pierwszej instancji – Sądu Rejonowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych został wydany w dniu 24 października 2013 r. Z rozpatrywanego zażalenia wynika zasadnicza kwestia prawidłowości zastosowania w rozpatrywanej sprawie przepisu art. 36 ustawy o kosztach sądowych. Zgodnie z art. 149 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się, do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, dotychczasowe przepisy o kosztach sądowych. Kwestia zakresu obowiązywania dotychczasowych przepisów o kosztach w stosunku do toczących się postępowań sądowych (art. 149 ust. 1 ustawy o 4 kosztach sądowych) wywołuje wątpliwości co do determinowania momentu zakończenia postępowania w instancji, w szczególności ze względu na zaskarżalność orzeczeń kończących postępowanie oraz istnienie fazy postępowania międzyinstancyjnego. Najbardziej przekonujące oraz pragmatyczne jest stanowisko wiążące zakończenie postępowania w danej instancji z wydaniem orzeczenia sądu (por. komentarz do art. 149 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Antoni Górski, Lech Walentynowicz – Koszty sądowe w sprawach cywilnych. Ustawa i orzekanie. Komentarz praktyczny. Oficyna 2008). W judykaturze zdecydowanie przeważa pogląd, że zakończenie postępowania w danej instancji w rozumieniu art. 149 ust. 1 ustawy następuje z chwilą wydania orzeczenia kończącego (merytorycznie lub niemerytorycznie) postępowanie w sprawie w tej instancji (orzeczenia SN z dnia 6 października 2006 r., V CZ 68/06. niepubl.; z dnia 25 października 2006 r., III CZP 73/06, LEX nr 209211; z dnia 25 października 2006 r., III CZP 74/06, OSNC 2007 nr 6, poz. 90; z dnia 15 listopada 2006 r., V CZ 80/06, niepubl.; z dnia 21 listopada 2006 r., III CZP 58/06 OSNC 2007 nr 7-8, poz. 99; z dnia 22 listopada 2006 r., III CZP 86/06, OSNC 2007 nr 7-8, poz. 107 i z dnia 24 stycznia 2007 r., III CZP 124/06, OSNC 2007 nr 6, poz. 91). W powołanej wyżej uchwale z dnia 24 stycznia 2007 r., III CZP 124/06, Sąd Najwyższy stwierdził, że zakończenie postępowania w danej instancji - w rozumieniu art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.) - następuje z chwilą wydania orzeczenia kończącego postępowanie w tej instancji; pogląd ten zaaprobował Sąd Najwyższy w obecnym składzie. Z tego względu należy stwierdzić, że w sytuacji, gdy apelacja od wyroku Sądu pierwszej instancji została wniesiona w dacie obowiązywania ustawy o kosztach sądowych z 2005 r., to kwestie dotyczące wymogu apelacji w zakresie obowiązku jej opłacenia i określenia wysokości tej opłaty należało ocenić na podstawie art. 36 ustawy o kosztach sądowych; w związku z tym prawidłowe jest stanowisko zaskarżonego postanowienia. Biorąc pod uwagę stan majątkowy (reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika) skarżącego, wynikający ze złożonego przez niego oświadczenia majątkowego, nie było przyczyn, które uniemożliwiały zapłacenie w terminie opłaty od apelacji w kwocie 30 zł. 5 Mając powyższe okoliczności na względzie Sąd Najwyższy na podstawie art. 3941 § 3 k.p.c. w związku z art. 39814 k.p.c. orzekł jak w sentencji. kc