I PK 95/14

Sygn. akt I PK 95/14 POSTANOWIENIE Dnia 15 października 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Hajn w sprawie z odwołania A.S. i S. S. przeciwko Spółce Akcyjnej Kopalni Węgla Kamiennego "W." w K. o zadośćuczynienie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 15 października 2014 r., skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 29 października 2013 r., sygn. akt III APa (…), 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od strony pozwanej na rzecz każdego z powodów po 1200 (jeden tysiąc dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z 29 października 2013 r. Sąd Apelacyjny w (…) w sprawie z powództwa A.S. i S. S. przeciwko Kopalni Węgla Kamiennego „W.” w K. o zadośćuczynienie, oddalił apelację strony pozwanej oraz orzekł o kosztach postępowania odwoławczego. Strona pozwana zaskarżyła powyższy wyrok w całości skargą kasacyjną. Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca wskazała na istnienie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, które związane jest także z wykładnią art. 446 § 4 k.c. Zdaniem skarżącej przy rozstrzyganiu spraw na podstawie wskazanego przepisu podstawowe znaczenie ma zdefiniowanie pojęcia 2 najbliższych członków rodziny zmarłego przez wskazanie kryteriów, jakimi należy się kierować przy ustalaniu, czy dana osoba jest najbliższym członkiem rodziny. Z uwagi na obecne realia związane z zanikiem tradycyjnych wielopokoleniowych bliskich relacji wydaje się w ocenie skarżącej konieczne ponowne zdefiniowanie, jakie osoby mogą być uznane za najbliższych członków rodziny uprawnionych do zadośćuczynienia, a zwłaszcza, czy dla takiego uznania wskazane jest, aby istniała pomiędzy tymi osobami wspólnota gospodarcza, wzajemne powiązania nie tylko uczuciowe, ale także relacje życia codziennego, stały i bezpośredni kontakt osobisty. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Wypada również dodać, iż zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymogi formalne skargi kasacyjnej, skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o przyjęcie do rozpoznania i jego uzasadnienie. Należy zatem stwierdzić, że wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym wcześniej art. 3989 § 1 k.p.c., a jego uzasadnienie winno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Skarga kasacyjna nie jest bowiem (kolejnym) środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej charakterze element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia. Jeśli więc wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, jak w rozpoznawanej sprawie, wskazuje na występowanie w sprawie istotnego 3 zagadnienia prawnego, to w uzasadnieniu wniosku (sporządzonym odrębnie od uzasadnienia podstaw kasacyjnych) winno zostać sformułowane zagadnienie prawne oraz przedstawione argumenty prawne, które wykażą możliwość różnorodnej oceny zawartego w nim problemu. Zagadnienie prawne musi odpowiadać określonym wymaganiom, a mianowicie: 1) być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (wyrok Sądu Najwyższego z 17 kwietnia 1996 r., II UR 5/96, OSNP 1997 nr 3, poz. 39 i postanowienie z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01, LEX nr 52571), 2) być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, by umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, nie sprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02, LEX nr 57240; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02 LEX nr 77033 i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08, LEX nr 478179), 3) pozostawać w związku z rozpoznawaną sprawą i 4) dotyczyć zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne (a zatem poważne) wątpliwości. Istotność zagadnienia prawnego konkretyzuje się zaś w tym, że w danej sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla rozwoju prawa lub znaczenie precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Twierdzenie o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest uzasadnione tylko wtedy, kiedy przedstawiony problem prawny nie został jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy w tym zakresie, wynikające z odmiennej wykładni przepisów konstruujących to zagadnienie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 marca 2010 r., II UK 363/09, LEX nr 577467, czy też postanowienie Sądu Najwyższego z 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468). Przedstawiona przez skarżącą kwestia nazwana przez nią istotnym zagadnieniem prawnym nie spełnia wskazanych wyżej wymogów w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Jak wskazano wyżej przez istotne zagadnienie prawne, o którym mowa w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., należy rozumieć problem o charakterze prawnym, którego wyjaśnienie byłoby konieczne dla rozstrzygnięcia danej sprawy, a więc pozostający w związku z podstawami skargi oraz z wiążącym Sąd Najwyższy, a ustalonym przez sąd drugiej instancji, stanem faktycznym sprawy 4 (art. 39813 § 2 k.p.c.), a także w związku z podstawą prawną stanowiącą podstawę wydania zaskarżonego wyroku (postanowienie Sądu Najwyższego z 21 maja 2013 r., IV CSK 53/13, LEX nr 1375467). Z argumentacji podnoszonej w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej nie wynika istnienie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego. Art. 446 § 4 k.c. wprowadzony do porządku prawnego w dniu 3 sierpnia 2008 r. na podstawie ustawy z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 116, poz. 731), posługuje się pojęciem najbliższych członków rodziny, które występowało już we wcześniej obowiązującym art. 446 § 3 k.c. Na podstawie art. 446 § 3 k.c. wskazano, że konkretyzacja, kto jest w danym wypadku najbliższym członkiem rodziny, należy do sądu orzekającego (wyrok Sądu Najwyższego z 10 grudnia 1969 r., III PRN 77/69, OSNC 1970 nr 9, poz. 160). Z ustaleń faktycznych dokonanych przez Sądy obu instancji, którymi Sąd Najwyższy jest związany, wynika jednoznacznie, że pomiędzy powodami a ich synem istniały prawidłowo ukształtowane relacje rodzinne i nic nie wskazywało na jakiekolwiek osłabienie łączącej ich więzi rodzinnej. W okolicznościach niniejszej sprawy jest zatem oczywiste, że rodzice utrzymujący normalne rodzinne stosunki z synem, który zmarł w wyniku wypadku przy pracy są członkami jego najbliższej rodziny i doznali krzywdy, za którą przysługuje zadośćuczynienie. Wszystkie podniesione okoliczności nie pozwalają na przyjęcie, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, o abstrakcyjnym charakterze, mające znaczenie także dla innych spraw, którego rozstrzygnięcie jest konieczne w związku z wniesioną skargą kasacyjną. Z przedstawionych względów brak jest również potrzeby wykładni wskazanego przepisu. Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy uznał, że strona pozwana nie wykazała potrzeby rozpoznania skargi kasacyjnej, dlatego na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzekł o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. i § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (jednolity tekst: Dz.U. z 2013 r., poz. 490). 5