I UK 175/07
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych2007-10-04
Skład orzekający: Zbigniew Korzeniowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku ubiegania się o rentę deportacyjną, po upływie 50 lat od deportacji, możliwe jest ustalenie, w jakim stopniu aktualny stan zdrowia jest wynikiem prześladowań lub chorób doznanych w czasie deportacji, a w jakim skutkiem wieku i chorób powojennych, oraz jak w takiej sytuacji stosować przepisy ustawy o kombatantach?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że kwestia ustalenia, czy niezdolność do pracy jest skutkiem deportacji, po upływie długiego czasu, jest zagadnieniem dowodowym, a nie materialnoprawnym, i nie stanowi podstawy do przyjęcia skargi kasacyjnej. Ustawa o kombatantach wymaga udowodnienia niezdolności do pracy jako skutku zranień, kontuzji lub innych obrażeń lub chorób doznanych w związku z pobytem na deportacji, a ocena tego związku odbywa się w postępowaniu dowodowym, w tym przy wykorzystaniu wiedzy medycznej.Stan faktyczny
Ubezpieczona ubiegała się o rentę w związku z deportacją do ZSRR, twierdząc, że jej obecna niezdolność do pracy jest skutkiem tej deportacji. Zarówno decyzja ZUS, jak i orzeczenia sądów niższych instancji (Sąd Okręgowy i Sąd Apelacyjny) oddaliły jej odwołanie, opierając się na opiniach biegłych lekarzy, którzy nie stwierdzili związku między niezdolnością do pracy a deportacją. Ubezpieczona wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i podnosząc istotne zagadnienie prawne dotyczące możliwości ustalenia związku przyczynowego po upływie wielu lat.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I UK 175/07 POSTANOWIENIE Dnia 4 października 2007 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Zbigniew Korzeniowski w sprawie z odwołania J. A. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o rentę w związku z deportacją, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 4 października 2007 r., skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt (...) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. U z a s a d n i e n i e Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 21 lutego 2006 r. odmówił ubezpieczonej J. A. (ur. w 1939 r.) prawa do renty w związku z deportacją do ZSRR wobec orzeczenia komisji lekarskiej o braku związku niezdolności do pracy z deportacją. Sąd Okręgowy w O. po opinii zespołu biegłych również nie stwierdzającej takiego związku wyrokiem z 27 czerwca 2006 r. oddalił odwołanie ubezpieczonej od decyzji organu rentowego. Po apelacji ubezpieczonej Sąd Apelacyjny uzupełnił postępowanie o kolejną opinię innego zespołu biegłych, który także nie stwierdził związku niezdolności do pracy z deportacją. Wyrokiem z 8 lutego 2007 r. apelacja została oddalona na
2 podstawie przepisów ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Skargę kasacyjną ubezpieczona oparła na zarzucie naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. przez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału przy ocenie opinii obu zespołów biegłych lekarzy, polegającego na nieuwzględnieniu stanowiska prof. dr. hab. A. S. w oświadczeniu skierowanym do Zarządu Głównego Sybiraków w Warszawie z 28 kwietnia 1997 r. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania wskazano na istotne zagadnienie prawne polegające na ustaleniu, czy jest możliwe 50 lat po wojnie ustalenie w jakim stopniu aktualny stan zdrowia osób przebywających na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR jest wynikiem prześladowań czy chorób doznanych w czasie deportacji, a w jakim skutkiem wieku, urazów i chorób w okresie powojennym i jak w takiej sytuacji stosować wobec tych osób przepisy art. 12 ust. 1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie wyroku i przyznanie renty deportacyjnej albo przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył co następuje: Warunkiem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wystąpienie co najmniej jednej z podstaw wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. (przesłanek przedsądu). Skarżąca wskazała na istnienie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.). Istotność zagadnienia prawnego ocenia się z uwzględnieniem jego znaczenia dla systemu prawa (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.). Nie wystarcza więc samo twierdzenie o istnieniu takiego zagadnienia. Przedstawione w skardze zagadnienie nie ma doniosłości prawnej z dwóch przyczyn. Przede wszystkim żądanie odpowiedzi czy po określonym czasie możliwe jest ustalenie niezdolności do pracy jako skutku deportacji jest kwestią prawną lecz tylko w aspekcie dowodowym, dotyczącym ustalenia faktów lub oceny dowodów. Tego rodzaju zarzuty nie mogą być podstawą skargi kasacyjnej (art. 3983 § 3
3 k.p.c.), stąd i postawiona kwestia nie uzasadnia twierdzenia o istnieniu istotnego zagadnienia prawnego, w tym znaczeniu też tylko o procesowym a nie materialnoprawnym charakterze. Niejako z boku tej oceny można by też zauważyć, że z racji wskazanego ograniczenia zarzut naruszenia tylko art. 233 § 1 k.p.c. nie jest przyjmowany jako wystarczająca podstawa skargi kasacyjnej (art. 3983 § 1 pkt 2 i art. 3983 § 3 k.p.c.). Po wtóre odpowiedź na postawione zagadnienie prawne daje sama ustawa z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach. Nie przyjęto bowiem w niej rozwiązania, które zdaje się wynikać z intencji zagadnienia, że skoro pobyt na deportacji powodował ujemne skutki u wszystkich deportowanych to świadczenia winny wynikać z faktu deportacji. Przeciwnie, ustawa o kombatantach wymaga wpierw niezdolności do pracy (inwalidztwa) i to skutkiem nie samej deportacji, lecz zranień, kontuzji bądź innych obrażeń lub chorób w związku z tym pobytem (art. 12 ust. 3). Inaczej ujmując odpowiedź na postawione pytanie jest pozytywna i zawarta jest w samej ustawie. Wyraźnie stwierdza się w niej, że oceny wymaganego związku dokonuje się w postępowaniu dowodowym, w tym w oparciu o wiedzę medyczną (art. 12 ust. 4 ustawy). W sprawie nie występuje więc istotne zagadnienie prawne, które uzasadniałoby przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Z tych motywów orzeczono na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
Powiązane orzeczenia
- III UK 243/16 2017-06-29Czy dla przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z pobytem na deportacji, wystarczające jest wykazanie, że niezdolność do pracy mogła powstać wskutek równoważnych zdarzeń (teoria sine qua non), czy też n…
- II UKN 382/99 2000-02-08Czy niezdolność do pracy spowodowana schorzeniami psychicznymi lub fizycznymi może być uznana za pozostającą w związku przyczynowym z pobytem na deportacji w ZSRR, uzasadniającym przyznanie renty inwalidzkiej na podstawi…
- II UKN 458/00 2001-07-03Czy dla przyznania prawa do renty inwalidy wojennego osobie deportowanej wystarczy wykazanie, że warunki panujące podczas deportacji mogły mieć wpływ na jej stan zdrowia, czy też konieczne jest udowodnienie związku przyc…
- II UK 98/14 2014-10-16Czy decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przyznająca świadczenie pieniężne osobom deportowanym do pracy przymusowej może stanowić podstawę do przyznania renty inwalidy wojennego na podst…
- II UK 59/03 2003-10-07Czy stwierdzenie przez Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uprawnienia do świadczenia pieniężnego dla osób deportowanych do pracy przymusowej stanowi podstawę do przyznania renty inwalidy wojen…
Powołane przepisy
art. 233 § 1 KPCart. 12 ust. 1art. 3989 § 1 KPCart. 3989 § 1 pkt 1 KPCart. 3983 § 3art. 3983 § 1 pkt 2art. 3983 § 3 KPCart. 12 ust. 3art. 12 ust. 4art. 3989 § 2 KPC§ 1§ 1 pkt 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy