I UK 175/07

Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych2007-10-04

Skład orzekający: Zbigniew Korzeniowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku ubiegania się o rentę deportacyjną, po upływie 50 lat od deportacji, możliwe jest ustalenie, w jakim stopniu aktualny stan zdrowia jest wynikiem prześladowań lub chorób doznanych w czasie deportacji, a w jakim skutkiem wieku i chorób powojennych, oraz jak w takiej sytuacji stosować przepisy ustawy o kombatantach?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że kwestia ustalenia, czy niezdolność do pracy jest skutkiem deportacji, po upływie długiego czasu, jest zagadnieniem dowodowym, a nie materialnoprawnym, i nie stanowi podstawy do przyjęcia skargi kasacyjnej. Ustawa o kombatantach wymaga udowodnienia niezdolności do pracy jako skutku zranień, kontuzji lub innych obrażeń lub chorób doznanych w związku z pobytem na deportacji, a ocena tego związku odbywa się w postępowaniu dowodowym, w tym przy wykorzystaniu wiedzy medycznej.
Stan faktyczny
Ubezpieczona ubiegała się o rentę w związku z deportacją do ZSRR, twierdząc, że jej obecna niezdolność do pracy jest skutkiem tej deportacji. Zarówno decyzja ZUS, jak i orzeczenia sądów niższych instancji (Sąd Okręgowy i Sąd Apelacyjny) oddaliły jej odwołanie, opierając się na opiniach biegłych lekarzy, którzy nie stwierdzili związku między niezdolnością do pracy a deportacją. Ubezpieczona wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i podnosząc istotne zagadnienie prawne dotyczące możliwości ustalenia związku przyczynowego po upływie wielu lat.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt I UK 175/07 POSTANOWIENIE Dnia 4 października 2007 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Zbigniew Korzeniowski w sprawie z odwołania J. A. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o rentę w związku z deportacją, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 4 października 2007 r., skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt (...) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. U z a s a d n i e n i e Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 21 lutego 2006 r. odmówił ubezpieczonej J. A. (ur. w 1939 r.) prawa do renty w związku z deportacją do ZSRR wobec orzeczenia komisji lekarskiej o braku związku niezdolności do pracy z deportacją. Sąd Okręgowy w O. po opinii zespołu biegłych również nie stwierdzającej takiego związku wyrokiem z 27 czerwca 2006 r. oddalił odwołanie ubezpieczonej od decyzji organu rentowego. Po apelacji ubezpieczonej Sąd Apelacyjny uzupełnił postępowanie o kolejną opinię innego zespołu biegłych, który także nie stwierdził związku niezdolności do pracy z deportacją. Wyrokiem z 8 lutego 2007 r. apelacja została oddalona na 2 podstawie przepisów ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Skargę kasacyjną ubezpieczona oparła na zarzucie naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. przez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału przy ocenie opinii obu zespołów biegłych lekarzy, polegającego na nieuwzględnieniu stanowiska prof. dr. hab. A. S. w oświadczeniu skierowanym do Zarządu Głównego Sybiraków w Warszawie z 28 kwietnia 1997 r. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania wskazano na istotne zagadnienie prawne polegające na ustaleniu, czy jest możliwe 50 lat po wojnie ustalenie w jakim stopniu aktualny stan zdrowia osób przebywających na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR jest wynikiem prześladowań czy chorób doznanych w czasie deportacji, a w jakim skutkiem wieku, urazów i chorób w okresie powojennym i jak w takiej sytuacji stosować wobec tych osób przepisy art. 12 ust. 1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie wyroku i przyznanie renty deportacyjnej albo przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył co następuje: Warunkiem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wystąpienie co najmniej jednej z podstaw wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. (przesłanek przedsądu). Skarżąca wskazała na istnienie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.). Istotność zagadnienia prawnego ocenia się z uwzględnieniem jego znaczenia dla systemu prawa (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.). Nie wystarcza więc samo twierdzenie o istnieniu takiego zagadnienia. Przedstawione w skardze zagadnienie nie ma doniosłości prawnej z dwóch przyczyn. Przede wszystkim żądanie odpowiedzi czy po określonym czasie możliwe jest ustalenie niezdolności do pracy jako skutku deportacji jest kwestią prawną lecz tylko w aspekcie dowodowym, dotyczącym ustalenia faktów lub oceny dowodów. Tego rodzaju zarzuty nie mogą być podstawą skargi kasacyjnej (art. 3983 § 3 3 k.p.c.), stąd i postawiona kwestia nie uzasadnia twierdzenia o istnieniu istotnego zagadnienia prawnego, w tym znaczeniu też tylko o procesowym a nie materialnoprawnym charakterze. Niejako z boku tej oceny można by też zauważyć, że z racji wskazanego ograniczenia zarzut naruszenia tylko art. 233 § 1 k.p.c. nie jest przyjmowany jako wystarczająca podstawa skargi kasacyjnej (art. 3983 § 1 pkt 2 i art. 3983 § 3 k.p.c.). Po wtóre odpowiedź na postawione zagadnienie prawne daje sama ustawa z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach. Nie przyjęto bowiem w niej rozwiązania, które zdaje się wynikać z intencji zagadnienia, że skoro pobyt na deportacji powodował ujemne skutki u wszystkich deportowanych to świadczenia winny wynikać z faktu deportacji. Przeciwnie, ustawa o kombatantach wymaga wpierw niezdolności do pracy (inwalidztwa) i to skutkiem nie samej deportacji, lecz zranień, kontuzji bądź innych obrażeń lub chorób w związku z tym pobytem (art. 12 ust. 3). Inaczej ujmując odpowiedź na postawione pytanie jest pozytywna i zawarta jest w samej ustawie. Wyraźnie stwierdza się w niej, że oceny wymaganego związku dokonuje się w postępowaniu dowodowym, w tym w oparciu o wiedzę medyczną (art. 12 ust. 4 ustawy). W sprawie nie występuje więc istotne zagadnienie prawne, które uzasadniałoby przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Z tych motywów orzeczono na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 233 § 1 KPCart. 12 ust. 1art. 3989 § 1 KPCart. 3989 § 1 pkt 1 KPCart. 3983 § 3art. 3983 § 1 pkt 2art. 3983 § 3 KPCart. 12 ust. 3art. 12 ust. 4art. 3989 § 2 KPC§ 1§ 1 pkt 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy