I UK 445/13

Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych2014-04-10

Skład orzekający: Józef Iwulski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarga kasacyjna dotycząca ustalenia, czy praca wykonywana w szczególnych warunkach uprawnia do emerytury w obniżonym wieku, może być uznana za oczywiście uzasadnioną, jeśli opiera się głównie na kwestionowaniu ustaleń faktycznych sądu drugiej instancji?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, gdy zarzuty skarżącego opierają się głównie na kwestionowaniu ustaleń faktycznych sądu drugiej instancji, co jest niedopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym. "Oczywista zasadność" skargi kasacyjnej wymaga wykazania kwalifikowanego naruszenia prawa, a nie jedynie błędnej oceny dowodów czy ustaleń faktycznych.
Stan faktyczny
Ubezpieczony M. Ż. odwołał się od decyzji ZUS odmawiającej mu prawa do emerytury. Sądy obu instancji oddaliły jego odwołanie, uznając, że praca wykonywana przez niego w spornym okresie nie spełniała kryteriów pracy w szczególnych warunkach, uprawniającej do emerytury w obniżonym wieku. Ubezpieczony wniósł skargę kasacyjną, zarzucając rażącą obrazę prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących pracy w szczególnych warunkach i niewłaściwe ustalenia faktyczne.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt I UK 445/13 POSTANOWIENIE Dnia 10 kwietnia 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Józef Iwulski w sprawie z odwołania M. Ż. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w O. o prawo do emerytury, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 10 kwietnia 2014 r., skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 23 lipca 2013 r., sygn. akt III AUa […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 23 lipca 2013 r., III AUa […], Sąd Apelacyjny w […] oddalił apelację ubezpieczonego M. Ż. od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w O. z dnia 12 grudnia 2012 r., IV U […], oddalającego odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w O. w sprawie o prawo do emerytury. Od wyroku Sądu Apelacyjnego ubezpieczony wniósł skargę kasacyjną, w której wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania uzasadnił tym, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, bo Sąd drugiej instancji dopuścił się rażącej obrazy przepisów prawa materialnego (art. 184 w związku z art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach i szczególnym charakterze) oraz prawa procesowego (art. 328 § 2 w związku z art. 391 § 1 k.p.c.). Według skarżącego, 2 Sąd Apelacyjny dopuścił się błędnej wykładni wskazanych przepisów materialnoprawnych w zakresie, w jakim przyjął, że praca ubezpieczonego od dnia 1 sierpnia 1971 r. do dnia 31 stycznia 2000 r. nie odpowiadała swoim rodzajem i charakterem stanowiskom pracy wymienionym pod pozycją 9 w dziale XIV wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. i nie była świadczona w pełnym wymiarze czasu pracy, bo "przeprowadzenia remontów sprężarek" nie można porównywać z "bezpośrednią obsługą sprężarek". Według skarżącego, osoba zatrudniona na stanowisku pracy bezpośrednio przy obsłudze stacji sprężarek jest w mniejszym stopniu narażona na czynniki szkodliwe niż osoba remontująca, która w celu zweryfikowania podjętych przez siebie czynności naprawczych musi przeprowadzić cały proces technologiczny. Zdaniem skarżącego, Sąd odwoławczy nie dokonał też ustaleń faktycznych "wynikających jednoznacznie z treści materiału dowodowego", w szczególności w zakresie rodzaju i charakteru pracy wykonywanej przez ubezpieczonego przez okres niemal 29 lat. Należałoby przy tym wyjaśnić, "czy fakt wykonywania czynności okazjonalnych, a w realiach niniejszej sprawy napraw urządzeń typu maselnica i wanny twarożkarskie, był krótkotrwały w czasie przestojów, gdy nie było potrzeby naprawy sprężarek (...) nie kolidujący z pracą na stanowisku ślusarz remontu sprężarek może być uznawane jako przerwanie stałości i pełnego wymiaru czasu pracy". Ubezpieczony wniósł o uchylenie w całości wyroku Sądu drugiej instancji i przekazanie temu Sądowi sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zmianę wyroku Sądu pierwszej instancji poprzez przyznanie ubezpieczonemu prawa do emerytury od dnia 1 lipca 2012 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność 3 postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Ubezpieczony uważa, że wniesiona przez niego skarga jest oczywiście uzasadniona z powodu "rażącej" obrazy powołanych przepisów prawa materialnego i procesowego. Tego poglądu Sąd Najwyższy jednak nie podziela, wobec czego wskazana okoliczność nie jest uzasadnioną przesłanką przyjęcia skargi do rozpoznania. W orzecznictwie wielokrotnie stwierdzano, że powoływanie się na "oczywistą zasadność" skargi kasacyjnej wymaga od skarżącego wykazania kwalifikowanego naruszenia prawa, a więc zastosowania przepisu błędnie interpretowanego, co spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia, dotkniętego brakami widocznymi bez potrzeby dokonywania głębszej analizy prawnej (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNP 2003 nr 18, poz. 437; z dnia 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 230; z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004 nr 3, poz. 49 oraz z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107). O oczywistej zasadności skargi kasacyjnej nie można mówić zwłaszcza wtedy, gdy argumenty przedstawione za potrzebą jej rozpoznania pozostają w oderwaniu od podstawy faktycznej i prawnej orzeczenia objętego skargą i sprowadzają się w znacznej mierze do kwestionowania ustaleń faktycznych orzeczenia Sądu drugiej instancji. Wynika to z tego, że Sąd Najwyższy (poza uwzględnieniem z urzędu przypadku nieważności postępowania apelacyjnego) rozpoznaje skargę kasacyjną wyłącznie w granicach zaskarżenia oraz w granicach jej podstaw, będąc przy tym związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 1 i 2 k.p.c.). Powołany przez skarżącego zarzut, że Sąd odwoławczy nie poczynił własnych ustaleń faktycznych "z uwzględnieniem nowych dowodów" na okoliczność stwierdzenia, iż wykonywana przez ubezpieczonego praca była pracą w warunkach szczególnych, uprawniającą do emerytury w obniżonym wieku, nie może być argumentem za potrzebą przyjęcia skargi do rozpoznania, tym bardziej że - zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. - podstawą skargi kasacyjnej w ogóle nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Lektura uzasadnienia przedmiotowej skargi dowodzi, że ubezpieczony w gruncie rzeczy usiłuje zanegować podstawę faktyczną orzeczenia Sądu drugiej instancji, co w świetle art. 39813 § 2 k.p.c. jest niedopuszczalne. W zakwestionowanym orzeczeniu Sąd 4 drugiej instancji (w ślad za Sądem pierwszej instancji) szczegółowo wyjaśnił, w oparciu o jaką podstawę faktyczną i prawną doszedł do wniosku, że praca wykonywana w spornym okresie przez ubezpieczonego "w szkodliwych warunkach" (z uwagi na jego kontakt z substancjami szkodliwymi dla zdrowia, m.in. amoniakiem), za którą pobierał stosowny dodatek do wynagrodzenia za pracę, nie była pracą "w szczególnych warunkach" w rozumieniu przepisów emerytalnych, tym bardziej że ubezpieczony nie świadczył jej w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku. Ustalenia faktyczne poczynione w sprawie przez Sądy orzekające, zostały szczegółowo przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, wobec czego w żadnym wypadku nie można podzielić tezy stawianej przez skarżącego, że wyrok Sądu drugiej instancji zapadł z rażącym naruszeniem art. 328 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. W sytuacji, gdy skarżący nie wykazał w sposób skuteczny, że Sąd odwoławczy dopuścił się kardynalnych uchybień natury procesowej, zaś na tle ustalonego w sprawie stanu faktycznego, w zaskarżonym orzeczeniu wyrażono prawidłowy pogląd, iż nie każda praca wykonywana w warunkach szkodliwych dla zdrowia pracownika (w rozumieniu przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy) jest pracą "w warunkach szczególnych" (czyli pracą wyjątkowo uprawniającą do emerytury po osiągnięciu niższego od powszechnego wieku emerytalnego), nie można uznać, że w sprawie doszło do "rażącego" naruszenia wymienionych przepisów prawa materialnego. Z identycznych przyczyn należy stwierdzić, że w sprawie nie występuje potrzeba wykładni art. 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., na którą skarżący powołał się "przy okazji" formułowania zarzutów w zakresie oczywistej obrazy prawa materialnego i procesowego, bowiem analiza tego przepisu nie miałaby żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy w ustalonym stanie faktycznym (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2005 r., II PK 98/05, OSNP 2006 nr 15-16, poz. 243). W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. [aw]

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 184art. 32art. 328 § 2art. 391 § 1 KPCart. 3989 § 1 KPCart. 39813 § 1art. 3983 § 3 KPCart. 39813 § 2 KPCart. 328art. 2 ust. 1art. 3989 § 2 KPC§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy