I UK 473/16
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych2017-07-18
Skład orzekający: Piotr Prusinowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy instytucja ubezpieczeniowa jednego państwa członkowskiego UE stwierdzi fikcyjność zatrudnienia pracownika w innym państwie członkowskim, a instytucja ubezpieczeniowa państwa zamieszkania pracownika tymczasowo wskaże własne ustawodawstwo, brak reakcji instytucji państwa zatrudnienia w wyznaczonym terminie oznacza zgodne porozumienie co do właściwego ustawodawstwa?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że brak reakcji słowackiej instytucji ubezpieczeniowej w terminie wskazanym w art. 16 ust. 3 rozporządzenia nr 987/2009, przy jednoczesnym braku przedstawienia przez ubezpieczoną poświadczenia A1, oznacza, że instytucja słowacka konsekwentnie uważała, że wnioskodawczyni nie świadczyła pracy i tym samym nie podlegała ustawodawstwu słowackiemu. W ten sposób zgodnymi stanowiskami obu instytucji w praktyce zakończono procedurę przewidzianą w art. 16 rozporządzenia nr 987/2009, a zaskarżona decyzja jedynie potwierdza to „ostateczne” stanowisko.Stan faktyczny
A.L. prowadziła działalność gospodarczą w Polsce i podjęła dodatkową pracę najemną na Słowacji. ZUS stwierdził, że właściwe jest polskie ustawodawstwo ubezpieczeń społecznych, opierając się na informacjach od słowackiej instytucji ubezpieczeniowej, która uznała firmę zatrudniającą A.L. na Słowacji za „skrzynkową” i stwierdziła brak faktycznego wykonywania pracy. Sądy niższych instancji oddaliły odwołanie A.L. od tej decyzji. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I UK 473/16 POSTANOWIENIE Dnia 18 lipca 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Prusinowski w sprawie z odwołania A.L. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w K. z udziałem zainteresowanego W. w C. o ustalenie właściwego ustawodawstwa, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 18 lipca 2017 r., skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt III AUa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 19 maja 2016 r. Sąd Apelacyjny w (…) oddalił apelację wnioskodawczyni A.L. od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 15 kwietnia 2015 r. w sprawie przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w K. o ustalenie właściwego ustawodawstwa. Decyzją z dnia 25 lutego 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w K. stwierdził, że w stosunku do ubezpieczonej od dnia 1 lipca 2012 r. ma zastosowanie polskie ustawodawstwo w zakresie ubezpieczeń społecznych. Swoje stanowisko uzasadnił tym, że A. L. poinformowała, iż od dnia 1 lipca 2012 r. podjęła dodatkową pracę najemną na terenie Słowacji, a w Polsce prowadzi działalność gospodarczą, jednak z informacji udzielonej przez słowacką instytucję ubezpieczeniową wynikało, że na terenie Słowacji nie dochodzi do wykonywania
2 pracy przez pracowników zatrudnionych w firmie W. s.r.o. Sąd Okręgowy w K. oddalił odwołanie A.L.. Ustalił, że w dniu 10 grudnia 2013 r. ZUS Oddział w K. zwrócił się do Socialnej Poistovni z informacją, że od 1 lipca 2012 r. określono dla A.L. tymczasowo polskie ustawodawstwo dotyczące ubezpieczenia społecznego. W piśmie tym informowano, że przy współpracy z inspektoratem pracy słowacka instytucja ubezpieczeniowa przeprowadziła kontrole u kilkudziesięciu pracodawców zatrudniających osoby o podejrzanie niskich zarobkach i znikomym zobowiązaniu pracy, w tym także w firmie W. s.r.o., a wyniki kontroli wskazują, że m.in. w przypadku firmy W. s.r.o. chodzi o firmę „skrzynkową” i na terenie Republiki Słowackiej nie dochodzi do wykonywania pracy przez jej pracowników. Sąd Apelacyjny wskazał, że nie jest uzasadnione podnoszone w apelacji stanowisko, że instytucja właściwa dla miejsca zamieszkania osoby wykonującej pracę w dwóch lub więcej Państwach Członkowskich, do której wpłynął wniosek o ustalenie ustawodawstwa właściwego, jako tymczasowe ustawodawstwo zawsze musi wskazać ustawodawstwo miejsca świadczenia (deklarowanej we wniosku) pracy, zwłaszcza w sytuacji, gdy instytucja ta ma wątpliwości co do określenia ustawodawstwa z uwzględnieniem art. 13 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U. UE L 2004.166.1, dalej: rozporządzenie nr 883/2004 albo rozporządzenie podstawowe). Ustalenie ustawodawstwa w trybie art. 16 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U. UE L 2009.284.1, dalej: rozporządzenie nr 987/2009 albo rozporządzenie wykonawcze) nie zawsze musi oznaczać, że ustawodawstwo to zostanie określone w oparciu o przepis art. 13 rozporządzenia nr 883/2004. Natomiast zawsze takie tymczasowe wyznaczenie uruchamia procedurę zmierzająca do ostatecznego określenia ustawodawstwa w danym przypadku. Okoliczności w sprawie niniejszej są o tyle nietypowe, że słowacka instytucja ubezpieczeniowa, niejako uprzedzając wszczęcie procedury wynikająca z art. 16 ust. 2 i 3 rozporządzenia nr 987/2009 w tej konkretnej sprawie, przeprowadziła odpowiednie dochodzenie i poinformowała
3 pismem z dnia 25 lipca 2013 r. polską instytucję o fikcyjności (pozorności) zatrudniania pracowników m.in. przez pracodawcę wskazanego przez wnioskodawczynię, jak również poinformowała o braku podstaw do wydania pracownikom kontrolowanych spółek (m.in. także wnioskodawczyni) poświadczenia ubezpieczenia na formularzu A1. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. znając takie stanowisko poprzedzone odpowiednim dochodzeniem słowackiej instytucji ubezpieczeniowej, w piśmie z dnia 10 grudnia 2013 r. (otrzymanym przez instytucje słowacką 18 grudnia 2013 r.), tymczasowo wskazał polskie ustawodawstwo. Brak reakcji słowackiej instytucji ubezpieczeniowej w terminie wskazanym w art. 16 ust. 3 rozporządzenia nr 987/2009, przy jednoczesnym braku przedstawienia przez ubezpieczoną poświadczania A1 wydanego przez tę instytucję oznacza, zdaniem Sądu Apelacyjnego, że instytucja słowacka w dalszym ciągu konsekwentnie uważała, że wnioskodawczyni nie świadczyła pracy i tym samym nie podlegała w spornym okresie ustawodawstwu słowackiemu. W ten sposób zgodnymi stanowiskami obu instytucji w praktyce zakończono procedurę przewidzianą w art. 16 rozporządzenia nr 987/2009. Zaskarżona decyzja jedynie potwierdza to „ostateczne” stanowisko obu instytucji. Skargę kasacyjną oparto na naruszeniu prawa materialnego: art. 288 akapit 2 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 ze zm.) w związku z art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C 115 z dnia 9 maja 2008 r.), art. 13 ust. 3 rozporządzenia nr 883/2004, art. 16 ust. 2 rozporządzenia nr 987/2009 oraz art. 14 ust. 5b zd. 1 rozporządzenia nr 987/2009. Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej w związku z występującym w sprawie istotnym zagadnieniem prawnym i związaną z nim potrzebą wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, które Sąd Najwyższy mógłby swoim orzeczeniem w sprawie usunąć, które polegają na konieczności udzielenia odpowiedzi na następujące pytania: 1. W jaki sposób i według jakich kryteriów należy oceniać „marginalność” świadczonej pracy, o której mowa w przepisie artykuł 14 ust. 5b rozporządzenia wykonawczego? W szczególności czy takowym kryterium świadczącym o „marginalności” zatrudnienia winno być kryterium dochodowe, czy też np. kryterium
4 czasochłonności zatrudnienia? 2. Czy art. 16 ust. 1 rozporządzenia nr 987/2009 samodzielnie lub w związku z art. 3 ust. 2 tego rozporządzenia należy rozumieć w ten sposób, że osoba informująca instytucję o wykonywaniu pracy w dwóch lub więcej państwach członkowskich zobowiązana jest do przedłożenia także dokumentów i dowodów potwierdzających wykonywanie przez nią pracy w innych państwach członkowskich? W przypadku odpowiedzi twierdzącej - czy dla tymczasowego określenia ustawodawstwa właściwego zgodnie z art. 16 ust. 2 rozporządzenia nr 987/2009 dokumentem potwierdzającym wykonywanie pracy najemnej jest umowa o pracę, czy też instytucja miejsca zamieszkania może żądać od osoby informującej dodatkowych dowodów potwierdzających rzeczywiste wykonywanie pracy w innym państwie członkowskim (takich jak bilety, rachunki za zakwaterowanie w innym państwie członkowskim), a zatem czy ciężar dowodu wykonywania pracy w innym państwie członkowskim spoczywa wyłącznie na osobie informującej czy także na instytucji miejsca zamieszkania, w szczególności w zakresie, w jakim poddaje ona w wątpliwość okoliczności wskazane przez osobę informującą? 3. Czy ustalenie przez obie instytucje właściwego ustawodawstwa, które nie jest zgodne z zasadą wynikającą z art. 13 ust. 3 rozporządzenia nr 883/2004, może być, czy też nie może być również rezultatem ustaleń instytucji miejsca, w którym według twierdzeń wnioskodawcy miała być świadczona praca, że w istocie praca ta nie była świadczona i nie mogła z tego względu stanowić tytułu do podlegania ubezpieczeniom w tym państwie? Jakie są skutki prawne naruszenia art. 16 ust. 2 rozporządzenia nr 987/2009 przez zaniechanie wdrożenia procedury przewidzianej tym przepisem? W szczególności jakie są konsekwencje prawne tego, że słowacka instytucja ubezpieczeniowa w terminie 2 miesięcy nie zakwestionowała stanowiska ZUS w przedmiocie ustalenia ustawodawstwa polskiego wbrew procedurze unijnej? Niezależnie skarżąca powołała się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej. W ocenie skarżącej wydane przez Sąd Apelacyjny orzeczenie narusza prawo poprzez zastosowanie obowiązujących przepisów prawa sprzecznie z powszechnie obowiązującymi kryteriami ich stosowania, a tym samym z
5 pogwałceniem art. 2 Konstytucji poprzez niezapewnienie gwarantowanej przez ten przepis przewidywalności stosowania prawa przez organy państwowe (m.in. uzasadnienie wyroku TK z dnia 15 kwietnia 2003 r., SK 4/02), a także prawa do sprawiedliwego traktowania w sferze stosunków objętych gwarancjami konstytucyjnymi oraz prawa do pewności prawa i bezpieczeństwa prawnego (uzasadnienie wyroku TK z dnia 7 stycznia 2004 r., K 14/03). Skarżąca wskazała, że w sprawie analogicznej do będącej przedmiotem rozstrzygnięcia, Sąd Apelacyjny w (…) wydał dnia 18 maja 2016 r. (III AUa (…)) wyrok odmiennej treści, mianowicie uchylił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowego i przekazał sprawę do rozpoznania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w K.. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. W myśl art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Zauważyć należy, że między pierwszą i drugą z powyższych przyczyn kasacyjnych występuje związek, a jednoznaczne wyznaczenie granicy między nimi w konkretnych sytuacjach może być utrudnione. (T. Ereciński, J. Gudowski, System Prawa Procesowego Cywilnego. Tom III. Środki zaskarżenia, LEX 2013). W doktrynie wskazuje się również, że pod pojęciem „zagadnienia prawnego” kryją się przede wszystkim przypadki dotyczące wykładni przepisów budzących wątpliwości (W. Sanetra, O roli Sądu Najwyższego w zapewnieniu zgodności z prawem oraz jednolitości orzecznictwa sądowego, Przegląd Sądowy 2006 nr 9, s. 16; J. Iwulski, Kasacja po nowelizacji, PiZS 2000 nr 12, s. 28). Przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne, zgodnie z
6 dotychczasowym orzecznictwem Sądu Najwyższego, powinno polegać na sformułowaniu tego zagadnienia (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002 nr 1, poz. 11). Musi być to zagadnienie nowe i nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie sądowym (T. Ereciński, [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom III. Postępowanie rozpoznawcze, wyd. V, red. T. Ereciński). Jeżeli zagadnienie prawne było już przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego, skarżący powinien wykazać, że wystąpiły okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2015 r., I PK 4/15, LEX nr 1661934; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2015 r., II CSK 428/14, LEX nr 1652383). Również oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance określonej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wykazania, że określony przepis prawa, będący źródłem poważnych wątpliwości interpretacyjnych, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje rozbieżności w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2015 r., III CSK 269/15, LEX nr 1982406). W pierwszej kolejności zauważyć należy, że problem prawny przedstawiany w ramach wątpliwości interpretacyjnych wynikających z rozbieżnego orzecznictwa sądów bądź ujęty jako istotne zagadnienie prawne występuje w sprawie tylko wtedy, gdy ocena prawna Sądu Najwyższego będzie miała wpływ na rozstrzygnięcie skargi kasacyjnej (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2015 r., I PK 23/15, LEX nr 2021942; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 kwietnia 2015 r., II CSK 592/14, LEX nr 1678067). Takiego waloru nie posiada wskazana przez skarżącą kwestia interpretacji pojęcia „marginalności” świadczonej pracy o której mowa w przepisie artykuł 14 ust. 5b rozporządzenia wykonawczego. W rozpoznawanej sprawie u podstaw decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych leżała uzyskana od słowackiej instytucji ubezpieczeniowej informacja, że w przypadku W. s.r.o. chodzi o firmę „skrzynkową” i na terenie Republiki Słowackiej nie dochodzi do wykonywania pracy przez jej pracowników, a zatem między innymi przez skarżącą. U podstaw rozstrzygnięcia organu, a później sądów powszechnych leżała zatem okoliczność dotyczące nieświadczenia pracy przez skarżącą na terenie Słowacji, nie zaś okoliczność
7 świadczenia jej w niewielkich rozmiarach. Sąd Apelacyjny w swoim wyroku zwrócił uwagę na regulację art. 14 ust. 5b rozporządzenia nr 987/2009 tylko na marginesie rozważań, wskazując, że: „nawet w przypadku gdyby instytucja słowacka poczyniła odmienne ustalenia i przyjęła stanowisko, że wnioskodawczyni rzeczywiście świadczyła pracę na podstawie takiej umowy na rzecz firmy W. s.r.o., zasadne byłoby rozważenie w ramach procedury z art. 16 rozporządzania 987/2009, zastosowania wymienionego wyżej przepisu. W rozpoznawanej sprawie nie znalazł on jednak zastosowania”. Wskazanie zagadnienia prawnego uzasadniającego wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno nastąpić przez określenie przepisów prawa, w związku z którymi zostało sformułowane i wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Sformułowanie istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. powinno przybrać postać porównywalną ze formułowaniem zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości, o którym stanowi na przykład art. 390 § 1 k.p.c. Chodzi więc o przedstawienie wyraźnych wątpliwości co do określonego przepisu (normy) lub zespołu przepisów (norm), albo szerzej i bardziej ogólnie - wątpliwości co do pewnego uregulowania prawnego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2015 r., I PK 19/15, LEX nr 2021941). Tym samym również drugie z podanych przez skarżącą zagadnień nie uzasadnia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Formułuje ona bowiem na podstawie art. 16 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia nr 987/2009 pytania, wskazując różne warianty odpowiedzi, nie przytacza jednak jakichkolwiek argumentów prawnych, prowadzących do rozbieżnych ocen. Zamiast tego odnosi zagadnienia do zapadłego w rozpoznawanej sprawie wyroku Sądu Apelacyjnego. Ostatnie ze sformułowanych zagadnień było natomiast przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego; wskazane przepisy prawa, będące źródłem poważnych wątpliwości interpretacyjnych doczekały się wykładni, a skarżąca nie wskazała argumentów które mogłyby uzasadniać zmianę tego stanowiska. W postanowieniu z dnia 20 października 2016 r. (I UZ 20/16, LEX nr 2163324) Sąd Najwyższy przyjął, że „wspólne porozumienie” w rozumieniu art. 16 ust. 4 rozporządzenia nr 987/2009 może polegać na poinformowaniu przez instytucję miejsca świadczenia pracy o swoim stanowisku odnośnie do nieistnienia ważnego
8 tytułu do ubezpieczenia społecznego na terytorium jej państwa, wydaniu przez instytucję właściwą miejsca zamieszkania decyzji (o charakterze tymczasowym - w trybie art. 16 ust. 2) o stosowaniu ustawodawstwa krajowego i zaakceptowaniu tej decyzji przez instytucję właściwą dla miejsca świadczenia pracy (niewniesienie zastrzeżeń). W postanowieniu tym Sąd Najwyższy wskazał, że przepis art. 16 ust. 2 rozporządzenia nr 987/2009 nie przewiduje formy w jakiej wyznaczona instytucja państwa członkowskiego miejsca zamieszkania niezwłocznie ustala ustawodawstwo mające zastosowanie do zainteresowanego. Takich wymagań formalnych nie przewiduje również decyzja A1 Komisji Administracyjnej w sprawie ustanowienia procedury dialogu i koncyliacji w zakresie ważności dokumentów, określenia ustawodawstwa właściwego oraz udzielania świadczeń na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 (Dz.Urz. UE C 106 z dnia 24 kwietnia 2010 r.). Ponadto wymaganie od organu rentowego, aby w ramach art. 16 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego posługiwał się decyzją administracyjną, jeśli ma oparcie prawne, to tylko w art. 83 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (obecnie jednolity tekst: Dz.U. z 2016 r., poz. 963). Nie można przy tym pominąć, po pierwsze, że o statusie decyzji nie decyduje nazwa nadana pismu, ale władczy i jednostronny rodzaj przekazu, a po drugie, że adresatem tymczasowego określenia ustawodawstwa jest instytucja ubezpieczeniowa innego państwa członkowskiego. Z jej punktu widzenia nie ma większego znaczenia forma w jakiej doszło do zakomunikowania dyspozycji z art. 16 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego. Systemy prawne poszczególnych państw mogą posługiwać się różnymi konstrukcjami, ważne jest jedynie to, czy są one nośnikiem procedury ustalającej ustawodawstwo mające zastosowanie do ubezpieczonego. W postanowieniu z dnia 20 października 2016 r., I UZ 22/16, LEX nr 2159129 Sąd Najwyższy przyjął, że z punktu widzenia ustalenia ustawodawstwa w trybie art. 16 rozporządzenia wykonawczego istotne jest, aby w jego wyniku zainteresowany został objęty ubezpieczeniem tylko w jednym państwie członkowskim. Wprawdzie odbywa się to z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia podstawowego zawierającego normy kolizyjne, ale nie oznacza to, że zainteresowany może w oparciu o nie kwestionować przed organem jednego państwa członkowskiego
9 (miejsca zamieszkania) wspólne porozumienie, a właściwie weryfikować stanowisko zajęte przez drugie państwo członkowskie (miejsca wykonywania pracy najemnej) o nieistnieniu w tym państwie ważnego tytułu ubezpieczenia, żądając ustalenia wybranego przez siebie ustawodawstwa. Temu bowiem służy inna instytucja koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a mianowicie ustanowione w art. 19 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego uprawnienie zainteresowanego do wystąpienia do instytucji danego państwa członkowskiego z wnioskiem o wydanie poświadczenia na formularzu A1, a wówczas ocena takiego żądania należy do organów i instytucji właściwych tego państwa członkowskiego. Chybiony jest również zarzut oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Ujęta w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka ma miejsce wtedy, gdy zasadność podniesionych w niej zarzutów wynika prima facie, bez głębszej analizy prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji, o charakterze elementarnym polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał, względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2015 r., IV CSK 263/15, LEX nr 1940571). Chodzi zatem o taką sytuację, gdy nie tylko zgłoszony zarzut jest słuszny, ale także stwierdzona nieprawidłowość jest tego rodzaju, że powoduje jaskrawą wadliwość zaskarżonego orzeczenia (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, LEX nr 2057365). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca upatruje oczywistej zasadności skargi w okoliczności, że Sąd Apelacyjny w Krakowie w analogicznej sprawie wydał odmienne rozstrzygnięcie (wyrok z dnia 18 maja 2016 r., III AUa 1848/15). Sytuacja takiego „dualizmu orzekania” godzi, zdaniem skarżącej, w społeczne poczucie sprawiedliwości. Jak wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego, powołanie się w skardze kasacyjnej, że zaskarżony wyrok jest „rażąco niesprawiedliwy”, nie jest równoznaczne z tym, iż zaskarżony wyrok oczywiście narusza prawo. Rażąca niesprawiedliwość wyroku jest pojęciem subiektywnym, natomiast oczywiste
10 naruszenie prawa mieści się w sferze obiektywnej i łączy się z obowiązkiem wskazania przepisów, które zostały naruszone w sposób zauważalny bez wgłębiania się w tekst przepisów i bez doszukiwania się ich znaczenia (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2002 r., II UK 163/02, OSNP 2003 nr 18, poz. 13). Kryterium oczywistej zasadności skargi kasacyjnej wymaga oceny podstaw skargi oraz ich uzasadnienia. Świadczy to o konieczności częściowo merytorycznej kontroli skargi już na etapie przedsądu oraz wskazuje na prewencyjny charakter instytucji wstępnego badania skargi kasacyjnej (T. Ereciński, [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom III. Postępowanie rozpoznawcze, wyd. V, red. T. Ereciński). Oczywistą zasadność skargi bada się zatem w granicach wskazanych w niej zarzutów. Jednakże zauważyć należy, że jeżeli skarżący wskazuje na przepisy prawa materialnego, których stosowanie w praktyce wywołuje rozbieżności, czy też przepisy prawa wymagające wykładni, to z natury rzeczy nie mogą one równocześnie przemawiać za oczywistością skargi kasacyjnej. Co jest sporne nie może być oczywiste (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2016 r., I UK 466/15, LEX nr 2159122). Odnotować należy ponadto, że Sąd Najwyższy w analogicznych sprawach rozpoznawanych na skutek zażalenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku sądu II instancji uchylającego zaskarżony wyrok sądu pierwszej instancji oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowego i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania bezpośrednio organowi rentowemu, uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania (postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2016 r., I UZ 20/16, LEX nr 2163324; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2016 r., I UZ 22/16, LEX nr 2159129). Nie znajdując podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- II UK 261/17 2018-09-13Czy w sytuacji, gdy osoba prowadzi działalność gospodarczą w Polsce i jednocześnie jest zatrudniona na Słowacji, a instytucja ubezpieczeniowa w Słowacji kwestionuje rzeczywiste wykonywanie pracy i odmówi wydania formular…
- III UK 115/17 2018-08-22Czy praca najemna wykonywana za granicą, która ma charakter marginalny, wyklucza zastosowanie przepisów art. 13 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w celu ustalenia właściwego ustawodawstwa ubezpieczeń społecznych?
- II UK 591/17 2019-01-22Czy pracodawca zatrudniający ubezpieczonego za granicą jest zainteresowanym w sprawie o ustalenie właściwego ustawodawstwa ubezpieczeniowego, a jego brak udziału w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji skutkuje ni…
- I UZ 13/16 2016-09-06Czy Sąd Apelacyjny prawidłowo uchylił wyrok Sądu Okręgowego i decyzję organu rentowego, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organowi rentowemu, w sytuacji gdy organ ten ustalił tymczasowe podleganie ustawodawstwu…
- I UZ 39/16 2016-11-18Czy organ rentowy, ustalając tymczasowo właściwe ustawodawstwo ubezpieczeniowe na podstawie informacji od zagranicznej instytucji ubezpieczeniowej o nieistnieniu realnego wykonywania pracy przez pracownika u zagraniczneg…
Powołane przepisy
art. 13art. 16 ust. 2art. 16 ust. 3art. 16art. 288art. 4 ust. 3art. 13 ust. 3art. 14 ust. 5art. 16 ust. 1art. 3 ust. 2art. 2art. 3989 § 1 KPC
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy