I UK 60/06

Sygn. akt I UK 60/06 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 sierpnia 2006 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Teresa Flemming-Kulesza (przewodniczący) SSN Katarzyna Gonera SSN Beata Gudowska (sprawozdawca) w sprawie z odwołania M. D. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w R. o prawo do renty w związku ze służbą wojskową, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 16 sierpnia 2006 r., skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 15 kwietnia 2005 r., sygn. akt (...), oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 24 sierpnia 1999 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w R. przyznał M. D. w miejsce renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, rentę w związku ze służbą wojskową i wypłacał ją od lipca 1999 r. do listopada 2001 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, przyznanie renty związku ze 2 służbą wojskową uznał za błąd i decyzją z dnia 22 sierpnia 2002 r. odmówił prawa do niej, gdyż lekarz orzecznik ZUS stwierdził, że niezdolność do pracy, wiązana z wypadkiem w czasie służby wojskowej z 1989 r., ujawniła się dopiero po 3 latach od zwolnienia ze służby, po kolejnych urazach kolana doznanych w okresie zatrudnienia. Odwołanie, w którym ubezpieczony akcentował doznanie urazu podczas wykonywania obowiązków służbowych, zostało uwzględnione wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 29 października 2003 r., który zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał ubezpieczonemu prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku ze służbą wojskową na okres 3 lat od daty wstrzymania wypłaty. Przesłankę faktyczną orzeczenia stanowiło ustalenie na podstawie opinii chirurga ortopedy, że odwołujący jest częściowo niezdolny do pracy, a niezdolność ta pozostaje w związku z wypadkiem w czasie odbywania służby wojskowej. W apelacji Zakład Ubezpieczeń Społecznych zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych co do następstwa urazu doznanego w czasie odbywania służby wojskowej i podniósł, że niezdolność ubezpieczonego do pracy spowodowana jest wypadkiem w pracy z dnia 28 kwietnia 1997 r., gdyby natomiast wiązać ją z wypadkiem w czasie służby, to powstała po upływie 3 lat od zwolnienia z niej ubezpieczonego. Sąd Apelacyjny uwzględnił apelację i wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2005 r. zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie. W świetle ustaleń, że M. D. po urazie, którego doznał w dniu 29 września 1989 r. w czasie odbywania służby wojskowej nieprzerwanie pracował, nie leczył się, a wypadkowi w pracy, który został uznany za późne następstwo urazu w wojsku, uległ w dniu 28 kwietnia 1997 r., stwierdził że nie został spełniony przewidziany w art. 30 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87) warunek powstania inwalidztwa w ciągu 3 lat od zwolnienia ze służby (przed dniem 25 lutego 1990 r.). Skarga kasacyjna ubezpieczonego, który wniósł o uchylenie wyroku i przyznanie prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku ze służbą wojskową od daty wstrzymania jej wypłaty, ewentualnie uchylenie także poprzedzającego go wyroku Sądu pierwszej instancji, została oparta na podstawie 3 naruszenia prawa materialnego – art. 30 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych i ich rodzin oraz art. 23 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), oraz przepisów postępowania – art. 328 § 2 k.p.c. i art. 233 k.p.c. przez brak należytego uzasadnienia rozstrzygnięcia sprawy i przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Skarżący zarzucił oparcie rozstrzygnięcia na podstawie „jedynie literalnego” brzmienia art. 30 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych i ich rodzin, bez uwzględnienia opóźnionego wpływu doznanego urazu na niezdolność do pracy. Jednocześnie powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 sierpnia 1978 r. (II URN 69/78, OSNC 1979 r. nr 2, poz. 39), z którego tezy wynika wymaganie istnienia związku czasowego między służbą wojskową a powstałym inwalidztwem i wskazał na istnienie takiego związku podnosząc fakt pobierania renty inwalidy wojskowego w okresie od lipca 1999 r. do listopada 2001 r. Sąd Najwyższy zważył co następuje: Stosownie do art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, prawo do renty inwalidy wojskowego, przysługującej żołnierzowi niezawodowemu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej istnieje w związku inwalidztwem powstałym w czasie odbywania służby wojskowej albo ciągu 3 lat od zwolnienia ze służby wojskowej, jeżeli inwalidztwo to jest następstwem chorób powstałych lub urazów doznanych w czasie służby. W związku z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 czerwca 1996 r. o zmianie niektórych ustaw o zaopatrzeniu emerytalnym i o ubezpieczeniu społecznym (Dz. U. 1996 r. Nr 100 poz. 461), od dnia 1 września 1997 r. przez inwalidztwo należy rozumieć całkowitą lub częściową niezdolność do pracy w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst - Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Przepis art. 30 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych jest klarowny i nie wymaga wykładni, stąd postawiony w skardze kasacyjnej zarzut jego naruszenia przez zastosowanie „jedynie” w literalnym 4 brzmieniu jest co najmniej niejasny. Ze względu na zasady wykładni prawa, zarzut taki nie może być rozumiany jako postulat pominięcia części przepisu, mianowicie tej, która stanowi o uwarunkowaniu prawa do renty ujawnieniem się niezdolności do pracy (także pozostającej w związku ze służbą, jako następstwa chorób powstałych lub urazów doznanych w czasie jej odbywania) w czasie ograniczonym do 3 lat od zwolnienia ze służby. W skardze kasacyjnej nie postuluje się zresztą takiego kierunku jego wykładni, gdyż skarżący, powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 sierpnia 1978 r. (II URN 69/78) który ma związek z niniejszą sprawą tylko w takim zakresie, w jakim potwierdza konieczność istnienia czasowego związku między służbą wojskową, a powstałym inwalidztwem, podniósł, że zasadniczo domaga się kontynuacji renty wojskowej, która była mu przyznana i wypłacana do listopada 2001 r. Stawiając wniosek o przywrócenie prawa do renty, skarżący pomija, że ustalenie prawa do świadczeń w sytuacji, w której nie zostały spełnione warunki przewidziane ustawą, nie prowadzi do nabycia prawa do nich ani nie odpowiada nabyciu tego prawa z mocy art. 51 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych, przewidującego, iż prawo do świadczeń powstaje z dniem spełnienia się wszystkich warunków wymaganych przez ustawę do uzyskania tego prawa. Decyzja z dnia 24 sierpnia 1999 r., z której skarżący błędnie wywodzi swe prawo do renty była wadliwa, więc nie może rodzić żadnych skutków prawnych (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2001 r., II UKN 396/00, OSNP 2003 nr 4, poz. 106, z dnia 19 czerwca 1986 r., II URN 96/86, Służba Pracownicza 1987 nr 3, z dnia 29 października 1997 r., II UKN 311/97, OSNAPiUS 1998 nr 15, poz. 465 oraz z dnia 28 lutego 2001 r., II UKN 248/00, OSNAPiUS 2002 nr 20, poz. 499). Przed jej wydaniem skarżący nie wykazał spełnienia wszystkich warunków wymaganych w art. 30 ust. 1 tej ustawy, więc nie nabył prawa do renty inwalidy wojskowego. Odmienne pojmowanie powstania prawa do świadczeń prowadziłoby do nadania decyzjom Zakładu Ubezpieczeń Społecznych charakteru konstytu-tywnego, którego nie mają. Niewątpliwa obecnie niezdolność skarżącego do pracy, będąca późnym następstwem wypadku doznanego w czasie odbywania służby wojskowej, późniejszym jednak niż wymaga tego przepis stanowiący o jej powstaniu przed 5 upływem 3 lat od zwolnienia ze służby, potwierdza trafność stanowiska Sądu Apelacyjnego o braku prawa skarżącego do renty regulowanej ustawą o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych. W konkluzji, skarga kasacyjna została oddalona (art. 39814 k.p.c.). /tp/