II PK 298/15

Sygn. akt II PK 298/15 POSTANOWIENIE Dnia 7 września 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dawid Miąsik w sprawie z powództwa G. K. przeciwko A. Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. o ustalenie istnienia stosunku pracy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 7 września 2016 r., skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 24 lutego 2015 r., sygn. akt XXI Pa (…), 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym. UZASADNIENIE Wyrokiem z 24 lutego 2015 r., XXI Pa (…) Sąd Okręgowy w W. oddalił apelację G. K. (powód) wniesioną od wyroku Sądu Rejonowego w W. z 21 grudnia 2011 r., VII P (…), oddalającego powództwo powoda o ustalenie istnienia stosunku pracy pomiędzy nim a A. spółka akcyjna z siedzibą w W. (pozwany). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Sądu Okręgowego wniósł powód, zaskarżając go w całości. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został oparty na przesłankach występowania w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, konieczności wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub 2 wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów oraz oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Podnoszone przez powoda istotne zagadnienie prawne w istocie sprowadza się do pytań: 1) czy pracownik ma interes prawny na gruncie art. 189 k.p.c. oznaczający istnienie potrzeby wszczęcia postępowania o ustalenie istnienia stosunku pracy i uzyskania oznaczonej treści orzeczenia w stosunku do lidera konsorcjum, względnie konsorcjum jako całości, na rzecz którego pracownik świadczył pracę, za czym przemawia potrzeba ochrony sfery prawnej powoda, jako strony słabszej w sporze z tak skomplikowanie zorganizowanym pracodawcą?; 2) czy niepewność co do istnienia prawa lub stosunku prawnego z uwagi na strukturę organizacyjną konsorcjum, uzasadnia dostatecznie interes prawny po stronie pracownika dla wytoczenia powództwa o ustalenie istnienia stosunku pracy przeciwko konsorcjum (lub jego liderowi), celem uzyskania definitywnej ochrony i przesądzenia prawa pracownika dla dochodzenia dalszych świadczeń ze stosunku pracy? Z kolei oczywistą zasadność skargi kasacyjnej powód wywodzi z naruszenia przez Sąd Okręgowy zakresu rozpoznania sprawy, przez orzeczenia poza żądaniem apelacji powoda i uznanie, że powód nie wykazał, iż posiada interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c., mimo iż kwestia interesu prawnego leżała poza zakresem żądania powoda, określonym w apelacji. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany wniósł o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli: 1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, 2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości 3 lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, 3) zachodzi nieważność postępowania lub 4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został oparty na przesłance występowania w niniejszej sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), potrzebie wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) oraz oczywistej zasadności skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), co wymaga na wstępie uwagi o charakterze porządkującym. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się bowiem, że jednoczesne uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania występującymi w sprawie wątpliwościami prawnymi (zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów) generalnie wyklucza możliwość oczywistej zasadności skargi (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2013 r., I UK 291/13, LEX nr 1430990 oraz z 20 marca 2014 r., I CSK 343/13, LEX nr 1523355). Powód w pierwszej kolejności powołał się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego. Odnosząc się do powyższej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania stwierdzić należy, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, iż w razie powołania przesłanki przedsądu, jaką jest występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, obowiązkiem skarżącego jest wywiedzenie i uzasadnienie występującego w sprawie problemu w sposób zbliżony do tego, jaki przewidziany jest przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z 28 maja 2015 r., III SK 5/15, LEX nr 1747850). Sformułowanie zagadnienia powinno zatem odwoływać się w sposób generalny i abstrakcyjny do treści przepisu, który nie podlega jednoznacznej wykładni, a którego wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy przyczyni się do rozwoju jurysprudencji i prawa pozytywnego lub też będzie miało znaczenie precedensowe dla rozstrzygnięcia podobnych spraw w przyszłości. Rolą Sądu Najwyższego, jako najwyższego organu sądowego w Rzeczypospolitej Polskiej, nie jest bowiem działanie w interesie indywidualnym, lecz powszechnym, poprzez ochronę obowiązującego porządku prawnego przed dowolnością orzekania i ujednolicanie praktyki stosowania prawa pozytywnego. Nie każde więc orzeczenie, nawet błędnie wydane, zasługuje na kontrolę w 4 postępowaniu kasacyjnym (postanowienie Sądu Najwyższego z 28 maja 2015 r., III SK 5/15, LEX nr 1747850). Sąd Najwyższy, w obliczu powyższych rozważań uznaje wniosek powoda w zakresie rozpoznanie tak sformułowanych zagadnień prawnych za nieuzasadniony, gdyż nie wykazał on publicznoprawnego interesu w ich rozpoznaniu. Odnosząc się do potrzeby wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych Sąd Najwyższy zaznacza, że obowiązkiem skarżącego jest wykazanie, że: 1) określony przepis prawa budzi poważne wątpliwość, a także sprecyzowanie na czym te wątpliwości polegają, 2) nie doczekał się wykładni bądź jego niejednolita wykładnia wywołuje rozbieżności w orzecznictwie sądów, które to orzecznictwo należy przytoczyć (postanowienia Sądu Najwyższego: z 13 grudnia 2007 r., I PK 233/07, OSNP 2009 nr 2-4, poz. 43; z 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133). Prezentowana przez skarżącego w skardze kasacyjnej potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych nie spełnia tych kryteriów, gdyż powód nie wskazał jednoznacznie wykładni jakich przepisów się domaga, tym samym nie wykazał na czym polegają wątpliwości w ich interpretacji. Przechodząc następnie do oceny przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej należy zauważyć, że w judykaturze przyjmuje się, że oczywista zasadność skargi, zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby pogłębionej analizy oraz szczegółowych rozważań, wynika, że doszło do kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego (postanowienia Sądu Najwyższego z 5 grudnia 2013 r., III SK 19/13 LEX nr 1402642 oraz z 3 grudnia 2014 r., III PK 75/14, LEX nr 1621619), a przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają uwzględnienie skargi (postanowienia Sądu Najwyższego z 5 października 2007 r., III CSK 216/07 LEX nr 560577 oraz z 20 marca 2014 r., I CSK 18/14, LEX 1522063), czego nie można stwierdzić w rozpoznawanej sprawie, szczególnie iż powód, żądający ustalenia istnienia stosunku pracy kwestionuje prawo Sądu do badania występowania po stronie powoda interesu prawnego powoda. Podkreślić należy, iż z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego 5 wynika, iż dla ustalenia istnienia stosunku pracy niezbędne jest wykazanie interesu prawnego, który musi istnieć do momentu zakończenia rozprawy (wyrok Sądu Najwyższego z 20 listopada 2014 r., I PK 96/14, LEX nr 1621321), co jednoznacznie przesądza o niewykazaniu przez powoda wystąpienia także i tej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Mając na względzie powyższe Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.