II UK 121/05

Sygn. akt II UK 121/05 POSTANOWIENIE Dnia 19 stycznia 2006 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Maria Tyszel w sprawie z wniosku G. R. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w G. o rentę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 19 stycznia 2006 r., kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w G. z dnia 19 stycznia 2005 r., sygn. akt III AUa …/03, odmawia przyjęcia kasacji. U z a s a d n i e n i e Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. wyrokiem z 29 października 2003 r., oddalił odwołanie G. R. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w G. z 27 kwietnia 2000 r. odmawiającej jej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, uznając, że nie spełnia wszystkich przesłanek z art. 57 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), zwanej dalej „ustawą o FUS”, ponieważ nie wykazała okresów składkowych z nieskładkowymi w wymiarze wymaganym do powstania prawa do tej renty. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. wyrokiem z dnia 19 stycznia 2005 r., oddalił apelację ubezpieczonej, a w uzasadnieniu swego orzeczenia podzielił ustalenia faktyczne i ich ocenę prawną dokonane w postępowaniu przed Sądem Okręgowym. 2 W kasacji od tego wyroku, wnioskodawczyni zarzuciła naruszenie art. 57 pkt 1 w związku z art. 12 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 13 ustawy o FUS przez błędną wykładnię pojęcia „niezdolność do pracy” oraz naruszenie art. 233 k.p.c. przez pominięcie orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i art. 286 k.p.c. „przez brak zobowiązania biegłych do wnikliwej analizy orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (...)” i wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania wraz z rozstrzygnięciem o kosztach procesu. Jako okoliczność, usprawiedliwiającą rozpoznanie kasacji wskazała fakt, iż „wskazane naruszenia przepisów postępowania są rażące, a w związku z tym skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3988 § 1 pkt 4 k.p.c.)” oraz powołano się na istnienie w sprawie potrzeby dokonania wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów tj. art. 12 ustawy o FUS oraz art. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.), zwanej dalej „ustawą o rehabilitacji”. Sąd Najwyższy dokonując wstępnej oceny kasacji, wziął pod uwagę co następuje: Wobec wejścia w życie z dniem 6 lutego 2005 r. ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98), stosownie do jej art. 3, do złożenia kasacji i odmowy przyjęcia jej do rozpoznania od orzeczenia wydanego przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Biorąc pod uwagę okoliczność, że kasacja w sprawie została złożona po upływie przepisanego prawem terminu, w pierwszej kolejności ocenie Sądu Najwyższego podlega zasadność postanowienia o przywróceniu terminu do wniesienia kasacji, wydanego przez Sąd Apelacyjny w dniu 18 maja 2005 r. Jak wynika z akt sprawy, zaskarżony kasacją wyrok z 19 stycznia 2005 r. został ubezpieczonej doręczony w dniu 11 marca 2005 r. (k. 116 akt), zatem przewidziany w art. 3934 § 1 k.p.c. miesięczny termin do wniesienia kasacji upłynął 11 kwietnia 2005 r. Błędną zatem, była informacja podana przez Sąd Apelacyjny, 3 zamieszczona w piśmie adresowanym do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w G. (k. 126 akt), w wykonaniu postanowienia tegoż Sądu z 14 kwietnia 2005 r., iż „termin do wniesienia kasacji upływa 19 kwietnia 2005 r.”. Ta błędna informacja została przekazana w piśmie dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w G., zawiadamiającym radcę prawnego J. T. o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu w niniejszym postępowaniu kasacyjnym. Zważywszy na okoliczność, że pełnomocnik został zawiadomiony o ustanowieniu go w tym charakterze dopiero 21 kwietnia 2005 r., a kasację wraz z umotywowanym wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia złożył w placówce pocztowej w dniu 26 kwietnia 2005 r. należy uznać, że przywrócenie terminu do wniesienia kasacji przed Sądem Apelacyjnym było uzasadnione. Przed dokonaniem oceny kasacji Sąd Najwyższy zwraca uwagę, że wszystkie powołane w niej przepisy dotyczące postępowania kasacyjnego są wadliwe, ponieważ pełnomocnik ubezpieczonej, jako podstawę formułowania zarzutów kasacyjnych i okoliczności uzasadniających rozpoznanie kasacji wskazał przepisy kodeksu postępowania cywilnego, które do wniesionego przezeń środka zaskarżenia nie mogą mieć zastosowania. Przepisy art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c., art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c., art. 3988 § 1 pkt 2 k.p.c. i art. 3988 § 1 pkt 4 k.p.c. są przepisami dotyczącymi skargi kasacyjnej, a nie kasacji, zostały wprowadzone z dniem 6 lutego 2005 r. poprzez art. 1 przytoczonej wyżej ustawy nowelizującej Kodeks postępowania cywilnego z dnia 22 grudnia 2004 r., i – zgodnie z jej wyżej przytoczonym art. 3 – nie mają zastosowania do kasacji od wyroku wydanego przed dniem 6 lutego 2005 r. Mimo tej wadliwości, ponieważ wniesiona w sprawie kasacja spełnia formalnie wymagania art. 3933 k.p.c. Sąd Najwyższy, poddał ją ocenie stosownie do art. 393 k.p.c. Zgodnie z jego § 1, Sąd Najwyższy może odmówić przyjęcia kasacji do rozpoznania, jeżeli w sprawie nie występuje istotne zagadnienie prawne, względnie nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie lub jeśli kasacja jest oczywiście bezzasadna. Przedstawione zagadnienie wyjaśnienia wzajemnego stosunku pojęć: „niezdolność do pracy” i „umiarkowany stopień niezdolności” wraz z wykładnią powołanych przez skarżącego przepisów ustawy o FUS i ustawy o rehabilitacji, nie 4 wymaga rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego, ponieważ było już przedmiotem analizy utrwalonego orzecznictwa (por. wyrok SN z 28 stycznia 2004 r., II UK 222/03, OSNP 2004 Nr 19, poz. 340 – powołany przez skarżącego – oraz wyrok SN z 11 lutego 2005 r., I UK 177/04, OSNP 2005 r. Nr 18, poz. 290), a poglądy tam wyrażone nie prowadzą, wbrew twierdzeniom skarżącego, do żadnej rozbieżności w orzecznictwie, zachowując aktualność. Druga z przedstawionych przez skarżącego, okoliczności uzasadniających rozpoznanie kasacji – „oczywista zasadność” nie została przez skarżącego wykazana. Nie można za taką uznać podniesionego, i to w dodatku w sposób nieprecyzyjny – bez podania właściwego paragrafu art. 233 k.p.c. – zarzutu niewłaściwego zastosowania przez Sąd drugiej instancji art. 233 k.p.c., jak i naruszenia art. 286 k.p.c. poprzez „brak zobowiązania biegłych do wnikliwej analizy orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ubezpieczonej”. Judykatura konsekwentnie stoi na stanowisku, iż zaskarżone orzeczenie tylko wówczas w sposób rażący narusza prawo, gdy naruszenie to jest widoczne ewidentnie, już „na pierwszy rzut oka”, bez potrzeby dodatkowej analizy szczegółów sprawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, nie publikowane), a o takiej sytuacji nie może być mowy w przypadku zaskarżonego wyroku. Sąd Najwyższy zwraca uwagę, że autor kasacji kwestionuje ocenę Sądu Apelacyjnego co do faktu zdolności ubezpieczonej do pracy, natomiast nie kwestionuje innego, istotnego w sprawie ustalenia tego Sądu, iż ubezpieczona nie posiada wymaganych przez przepis art. 58 ust. 1 pkt 5 ustawy o FUS pięciu lat okresów składkowych i nieskładkowych (piąta i siódma strona uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego), a tym ustaleniem – stosownie do art. 39311 § 2 k.p.c., - Sąd Najwyższy jest związany. Tak więc, nawet gdyby wnioskodawczyni została uznana za niezdolną do pracy (częściowo lub całkowicie), to i tak nie spełniłaby warunków do uzyskania prawa do renty. Ta okoliczność dowodzi oczywistej bezzasadności, wniesionej w sprawie kasacji. Zawarte w niej sformułowanie, iż „od decyzji sądowych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych zależy zwykle byt wnioskodawców (...)” nie może stanowić przesłanki uzasadniającej rozpoznanie kasacji w rozumieniu art. 393 § 1 k.p.c., zważywszy chociażby na okoliczność, że Sąd Najwyższy nie jest Sądem powszechnym, zwykłej, trzeciej instancji, 5 dokonującym ustaleń faktycznych, lecz jest Sądem powołanym do sprawowania kontroli prawidłowości stosowania prawa przez sądy powszechne (art. 183 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. – Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze sprost.) i art. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.). Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 393 § 1 i § 3 k.p.c. i art. 3938 § 1 k.p.c. orzekł, jak w sentencji postanowienia.