II UK 128/13

Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych2013-07-10

Skład orzekający: Roman Kuczyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy umowa, której wykonanie poprzedzone jest szeregiem prostych, powtarzających się czynności skutkujących osiągnięciem określonego rezultatu, może być uznana za umowę o dzieło w rozumieniu przepisów prawa cywilnego?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że argumenty prawne skarżącej stanowiły polemikę z ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji. Sąd podkreślił, że umowa, w której wykonanie określonej czynności (lub szeregu powtarzających się czynności) jest obowiązkiem wykonawcy, niezależnie od osiągniętego rezultatu, nosi cechy umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, a nie umowy o dzieło. W umowie zlecenia lub o świadczenie usług przyjmujący zamówienie nie ponosi ryzyka pomyślnego wyniku świadczonej czynności, co odróżnia ją od umowy o dzieło.
Stan faktyczny
Spółka złożyła skargę kasacyjną od wyroku sądu apelacyjnego, który zmienił wyrok sądu okręgowego i oddalił odwołanie spółki w sprawie o podleganie ubezpieczeniu społecznemu. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 750 k.c. w związku z art. 734 k.c. oraz art. 627 k.c., kwestionując uznanie łączących ją umów za umowy o świadczenie usług, a nie umowy o dzieło. Spółka podniosła, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne dotyczące kwalifikacji umów, których wykonanie poprzedza szereg powtarzalnych czynności.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od wnioskodawcy na rzecz organu rentowego kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt II UK 128/13 POSTANOWIENIE Dnia 10 lipca 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Roman Kuczyński w sprawie z wniosku L. […] Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w P. z udziałem zainteresowanego E. L. o podleganie ubezpieczeniu społecznemu, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 10 lipca 2013 r., skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 20 września 2012 r., sygn. akt III AUa […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania 2. zasądza od wnioskodawcy na rzecz organu rentowego kwotę 120 zł (sto dwadzieścia) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 20 września 2012 r. Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w […] na skutek apelacji pozwanego organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. z dnia 30 stycznia 2012 r. - w sprawie o podleganie ubezpieczeniu społecznemu – zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił odwołanie. Skarga kasacyjna L. […] Sp. z o.o. zarzuca powyższemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego: - art. 750 k.c. w związku z art. 734 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie przez Sąd drugiej instancji, że umowy, 2 wiążące strony, były umowami o świadczenie usług, do których należy odpowiednio stosować przepisy o zleceniu; - art. 627 k.c., poprzez jego niezastosowanie do ustalonego stanu faktycznego i uznanie, że umowy wiążące strony, nie były umowami o dzieło, w szczególności poprzez błędne uznanie, iż: a. konieczność wykonania określonych, powtarzających się czynności celem wykonania umowy i osiągnięcia konkretnego rezultatu, jakim było przygotowanie prelekcji reklamowej, uniemożliwia uznanie łączącej strony umowy za umowę o dzieło, b. umowa zawarta pomiędzy stronami nie doprowadzała do indywidualnie oznaczonego rezultatu, c. ustalenie przez strony określonego z góry wynagrodzenia na wypadek osiągnięcia pewnego rezultatu, obciążające jednocześnie wykonawcę dzieła ryzykiem jego nieosiągnięcia, nie jest elementem definiującym umowę o dzieło, a jest dopuszczalne do stosowania w ramach umowy zlecenia, d. umówiony przez strony rezultat (przygotowanie prelekcji reklamowej), nie mógł być poddany sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych, co stanowi jedno z kryteriów pozwalających na odróżnienie umowy o dzieło od umowy o świadczenie usług, e. umówione przez strony dzieło nie stanowiło samoistnego rezultatu, bowiem nie zostało oderwane od twórcy i nie stało się autonomiczną wartością w obrocie, iż zainteresowana podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu z tytułu wykonywania umowy o świadczenie usług; - art. 6 k.c. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że organ rentowy wykazał zgodnie z powołanym przepisem, że strony łączyły umowy o świadczenie usług, podczas gdy organ rentowy powyższego nie udowodnił, a Sąd Apelacyjny nie poczynił w tym zakresie swoich ustaleń; - art. 91 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 91 ust. 5 i art. 83 cyt. ustawy, poprzez błędną wykładnię i uznanie, że strony łączyły umowy o świadczenie usług, podczas gdy w protokole kontroli nie dokonano żadnych ustaleń w tym zakresie, a winien on takie ustalenia zawierać wraz z podaniem podstaw prawnych. W ocenie skarżącej za przyjęciem skargi kasacyjnej do rozpoznania przemawia to, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona bowiem zaskarżony wyrok został wydany z oczywistym naruszeniem wyżej wskazanych przepisów oraz w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne „Czy w przypadku, gdy zrealizowanie umowy (dzieła) poprzedzone jest koniecznością 3 wykonania szeregu prostych, powtarzających się czynności, skutkujących osiągnięciem określonego rezultatu, to taki stan faktyczny wyklucza uznanie takiej umowy za umowę o dzieło?” Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: Skarga kasacyjna, spełniająca wymagania z przepisu art. 3984 k.p.c. podlega dalszej kontroli w postaci tzw. przedsądu a więc badaniu, czy w sprawie występują okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania (art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.) a mianowicie, czy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (co polega na przytoczeniu jego treści i wskazaniu argumentów prawnych, które z reguły prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych – por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, M.Prawn. 2001 nr 13, poz. 670), czy istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości a także potrzeba wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (co wymaga przedstawienia tych rozbieżności i wykazania, że przepisy je wywołujące nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowej judykaturze sądowej). W ramach przedsądu następuje także badanie, czy skarga jest oczywiście uzasadniona (przy czym oczywistość ta musi jawić się jako rażące i od razu dostrzegalne, uwidoczniające się bez głębszej analizy naruszenie prawa wyrażające się w sprzeczności wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji) a nadto, czy w sprawie nie występuje nieważność postępowania (art. 39813 § 1 k.p.c.). Tę ostatnią okoliczność Sąd Najwyższy bierze pod uwagę z urzędu, jakkolwiek może ją także podnieść strona skarżąca, co podlega ocenie w ramach przedsądu. Oceniając skargę kasacyjną Sąd Najwyższy nie dopatruje się występowania przesłanek pozwalających na przyjęcie jej do rozpoznania. Powołane w skardze kasacyjnej argumenty prawne w istocie stanowią polemikę z ustalonym stanem faktycznym w niniejszej sprawie przez Sąd drugiej instancji. Skarżąca powołując się na oczywistość naruszenia prawa przez zaskarżone orzeczenie, obowiązana była wykazać kwalifikowaną postać tego naruszenia, widocznego „od razu” przy 4 wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004 Nr 3, poz. 49). Oczywistość naruszenia wskazanych w skardze przepisów sprowadza się do kwestii ocennych, skoro naruszenie wyżej powołanych przepisów przez Sąd drugiej instancji utożsamiana jest z błędną oceną prawną. Odmienna ocena okoliczności faktycznych nie może być uzasadnieniem dla wykazania oczywistości naruszenia powołanego w skardze przepisu. Ponadto skarżąca wskazując w skardze na okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania - „istotne zagadnienie prawne” dotyczące kwalifikacji prawnej umów cywilnoprawnych łączących ją z podwykonawcami usług, - nie spełniła wymagań wskazanych wyżej z przepisu art. 3984 k.p.c. Pozorne jest powołanie się przez skarżącą na naruszenie art. 627 k.c. skoro z ustaleń faktycznych wynika, że jednym z wielu elementów wchodzących w skład obowiązków wynikających z tych umów było wykonanie określonej czynności (szeregu powtarzających się czynności), bez względu na to, jaki rezultat czynność ta przyniesie. Jest to cecha charakterystyczna dla umów zlecenia (gdy chodzi o czynności prawne – art. 734 § 1 k.c.), jak i dla umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami (gdy chodzi o czynności faktyczne – art. 750 k.c.). W odróżnieniu od umowy o dzieło, przyjmujący zamówienie w umowie zlecenia (umowie o świadczenie usług) nie bierze więc na siebie ryzyka pomyślnego wyniku spełnianej czynności, tym samym należy przyjąć, że skarga ta nie kwestionuje zaskarżonego orzeczenia co do ustaleń faktycznych, które przesądziły o uznaniu, iż całokształt świadczonych czynności przez podwykonawców na rzecz skarżącego odpowiada umowom o świadczenie usług. Z powyższych motywów Sąd Najwyższy nie dopatrując się też nieważności postępowania - na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. aw

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 750 KCart. 734 KCart. 627 KCart. 6 KCart. 91 ust. 1art. 91 ust. 5art. 83art. 3984 KPCart. 3989 § 1art. 39813 § 1 KPCart. 734 § 1 KCart. 3989 § 2 KPC

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy