II UK 173/15
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych2015-11-25
Skład orzekający: Jerzy Kuźniar
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy praca członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, wykonywana na podstawie cywilnoprawnego stosunku członkostwa, może być uznana za pracę w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że w utrwalonym orzecznictwie nie budzi wątpliwości stanowisko, iż praca członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, stanowiąca świadczenie na podstawie cywilnoprawnego stosunku członkostwa, nie może być uznana za pracę w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach. Ponadto, utrzymanie uprzywilejowanego nabycia prawa do wcześniejszej emerytury wyłącznie z tytułu pozostawania w stosunku pracy, w przeciwieństwie do innych tytułów wykonywania zatrudnienia w szczególnych warunkach, nie narusza konstytucyjnych zasad równości i sprawiedliwości społecznej.Stan faktyczny
Wnioskodawca domagał się przyznania prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Organ rentowy odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie wymogu 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach. Sąd Okręgowy i Sąd Apelacyjny oddaliły odwołanie wnioskodawcy. Skarga kasacyjna zarzucała naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 184 ustawy o emeryturach i rentach, przez błędne przyjęcie, że praca członka spółdzielni nie stanowi pracy w szczególnych warunkach. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadniono zagadnieniem prawnym dotyczącym konstytucyjności art. 184 ustawy oraz kwalifikacji pracy członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II UK 173/15 POSTANOWIENIE Dnia 25 listopada 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jerzy Kuźniar w sprawie z wniosku A. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Gdańsku o prawo do emerytury, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 25 listopada 2015 r., na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt III AUa 101/14, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., III AUa 101/14, Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił apelację wnioskodawcy A. S. od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z dnia 7 listopada 2013 r. w sprawie o przyznanie wcześniejszej emerytury przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Gdańsku, którym oddalono jego odwołanie od decyzji organu rentowego z dnia 29 kwietnia 2013 r., odmawiającej przyznania prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach, po ustaleniu, że wnioskodawca nie legitymował się 15 letnim okresem pracy w szczególnych warunkach i w związku z tym nie spełnił przesłanek określonych w art. 32 w związku z art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z
2 Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2015 r., poz. 748 ze zm.). W skardze kasacyjnej od tego wyroku, zaskarżając go w całości, pełnomocnik wnioskodawcy zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku z art. 139 § 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo Spółdzielcze (jednolity tekst: Dz.U. z 2013 r, poz. 1443 ze zm.) oraz art. 83 § 1 k.c. przez „przyjęcie, że praca członka spółdzielni (…) nie stanowi pracy w szczególnych warunkach (…)”, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy przez przyznanie ubezpieczonemu prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach z zasądzeniem kosztów postępowania. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadniono zagadnieniem prawnym „czy jest zgodny z Konstytucją zapis art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach (…) ze wskazaniem na art. 32 i art. 67 ustawy zasadniczej, który uprawnia ubezpieczonych (…) do świadczeń na warunkach (…) określonych w ustawie (…)” oraz „czy pracę członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej (…) nie należy kwalifikować jako wykonywana na podstawie stosunku pracy (…)”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie ma uzasadnienia. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli: 1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, 2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, 3) zachodzi nieważność postępowania lub 4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Jeżeli podstawą wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania jest potrzeba wykładni przepisów prawa (tak jak w ocenianej sprawie), konieczne jest określenie, które przepisy wymagają wykładni Sądu Najwyższego, ze wskazaniem, na czym
3 polegają związane z tym poważne wątpliwości, lub z przedstawieniem rozbieżności w orzecznictwie sądów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, Biuletyn SN, 2002, nr 7, s. 10), przy czym, podobnie jak w przypadku gdy podstawą wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest występujące w sprawie zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), nie zachodzi ona, jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii tego zagadnienia prawnego lub wykładni przepisów i wyraził swój pogląd we wcześniejszych orzeczeniach, brak nadto okoliczności uzasadniających zmianę tego poglądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNAPiUS - wkładka z 2003 r., nr 13, poz. 5). W utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. np. wyrok z dnia 21 października 2009 r., I UK 115/09 - niepublikowany), przyjmuje się że podstawę świadczenia pracy przez członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, działającej zgodnie z art. 138 i nast. ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze stanowi cywilnoprawny stosunek członkostwa z tą spółdzielnią, zaś praca taka nie może być uznana za pracę w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i wykładnia ta nie budzi wątpliwości. W judykaturze Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalone jest nadto stanowisko, że utrzymanie w przepisach ustawy o emeryturach i rentach uprzywilejowanego nabycia prawa do wcześniejszej emerytury wyłącznie z tytułu pozostawania w stosunku pracy nie narusza konstytucyjnych zasad równości i sprawiedliwości społecznej, choćby ubezpieczeni z innych niż stosunek pracy tytułów wykonywali zatrudnienie w szczególnych warunkach (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 września 2000 r., K 1/00 oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2001 r., II UKN 646/00, OSNP 2003 nr 18, poz. 445; z dnia 28 listopada 2002 r., II UK 77/02, OSNP 2004 nr 6, poz. 105; z dnia 12 lutego 2004 r., II UK 246/03, OSNP 2004 nr 20, poz. 358; z dnia 25 stycznia 2005 r., I UK 142/04, OSNP 2005 nr 17, poz. 272; z dnia 29 czerwca 2005 r., I UK 300/04, OSNP 2006 nr 5-6, poz. 94; z dnia 8 maja 2008 r., I UK 354/07, Monitor Prawa Pracy 2008 nr 10, poz. 544; z dnia 2 października 2008 r., III UK 51/08, Lex nr 509023; a także wyrok Naczelnego
4 Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2003 r., II SA/Łd 2276/01, Prawo Pracy 2003 nr 9, s. 42;). Z tych względów na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Powiązane orzeczenia
- II UK 579/15 2016-09-29Czy praca wykonywana w charakterze członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej może być uznana za pracę w warunkach szczególnych uprawniającą do wcześniejszej emerytury?
- II UK 37/16 2016-12-16Czy członek rolniczej spółdzielni produkcyjnej może pozostawać z nią w stosunku pracy, a jeśli tak, czy okres wykonywania pracy w charakterze członka spółdzielni może zostać zaliczony do okresu nabycia prawa do wcześniej…
- I UK 289/16 2016-10-18Czy praca członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej, wykonywana na stanowisku składacza ręcznego, linotypisty, maszynisty typograficznego i introligatora, może być uznana za pracę w szczególnych warunkach lub w szczegól…
- I UK 525/14 2015-08-26Czy praca wykonywana w ramach stosunku członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej może być kwalifikowana jako praca w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów ustawy emerytalnej, a tym samym czy może być zalic…
- I UK 159/13 2013-12-18Czy praca w charakterze członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej, w sytuacji gdy ustalono, że skarżący był członkiem tej spółdzielni, może być zaliczona do okresu pracy w szczególnych warunkach, uprawniającego do wcześ…
Powołane przepisy
art. 32art. 184art. 139 § 2art. 83 § 1 KCart. 67art. 3989 § 1 KPCart. 3989 § 1 pkt 1 KPCart. 138art. 3989 § 2 KPC§ 2§ 1§ 1 pkt 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy