II UK 173/17

Sygn. akt II UK 173/17 POSTANOWIENIE Dnia 13 lutego 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Korzeniowski w sprawie z wniosku W.C. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi we W. o odpowiedzialność za zaległości z tytułu nieopłaconych składek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 13 lutego 2018 r., skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego […] z dnia 13 września 2016 r., sygn. akt III AUa […]/16, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny […]. wyrokiem z 13 września 2016 r. oddalił apelację skarżącego W.C. od wyroku Sądu Okręgowego we W. z 18 grudnia 2015 r., którym oddalono jego odwołanie od decyzji pozwanego z 28 grudnia 2012 r. o odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu Spółki z o.o. P. za składki niezapłacone przez spółkę. Sąd decyzję pozwanego uznał za prawidłową (art. 116 Ordynacji podatkowej w związku z art. 31 i 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). W szczególności stwierdził, że pozwany wykazał przesłanki odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania składkowe, natomiast skarżący nie udowodnił żadnej przesłanki egzoneracyjnej z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Skarżący odpowiada za zaległości składkowe wraz z odsetkami, gdyż ogłoszenie upadłości spółki nie miało wpływu na naliczenie odsetek za zwłokę w odniesieniu do osoby trzeciej (art. 107 Ordynacji podatkowej). 2 We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano na: 1. „istotne zagadnienia prawne, związane z potrzebą wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego (…); a) pierwsza kwestia sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy wadliwe prowadzenie księgowości i rozliczeń finansowych spółki przez główną księgową spółki z o.o., może stanowić przesłankę egzoneracyjną, zwalniającą członka zarządu z odpowiedzialności na podstawie art. 116 § 1 Op. Jak wynika z akt sprawy, oraz przesłuchania skarżącego, św. K. oraz św. Z., okazała się osobą nierzetelną, podająca nieprawdzie informacje (…)”; b) druga istotna kwestia to zagadnienie odpowiedzialności byłego członka zarządu spółki z o.o. za odsetki od składek na ubezpieczenie społeczne. „Chodzi o udzielenie jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy w sytuacji ogłoszenia upadłości spółki z o.o., będącej dłużnikiem ZUS z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, członek zarządu, który nie wykazał okoliczności zwalniających go z odpowiedzialności za zobowiązania spółki, powinien ponosić odpowiedzialność dalej idącą niż sama spółka”?; 2. oraz, że skarga jest oczywiście uzasadniona. Doszło bowiem do przedawnienia zobowiązania, biorąc po uwagę datę wydania decyzji oraz brak okoliczności przerywających bieg przedawnienia. Ponadto naruszono art. 328 § 2 k.p.c. poprzez brak wskazania przyczyn, dla których Sąd odmówił wiarygodności zeznaniom powoda, zeznaniom świadków (…)”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie przedstawia zasadnej podstawy przedsądu i dlatego nie został uwzględniony. Chodzi o mankamenty metodyczne i merytoryczne. Istotne zagadnienie prawne nie może być redukowane do zwykłej wykładni i stosowania prawa w konkretnej sytuacji, takiej jak w sprawie skarżącego. Przedmiotem istotnego zagadnienia prawnego jest problem uniwersalny, o niemałej randze jurydycznej. Wymaga się odpowiedniej analizy prawa, orzecznictwa a nawet doktryny, po której to wpierw sam skarżący może stwierdzić, że istotne zagadnienie 3 prawne rzeczywiście występuje i dlatego powinien rozpoznać je Sąd Najwyższy. Istotne zagadnienie prawne, które ma na uwadze art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., zbliżone jest do pytania prawnego z art. 390 k.p.c. Nie wystarcza zatem sformułowanie samego pytania, bez wykazania problemu prawnego. Zwykła wykładnia prawa nie składa się na podstawę przedsądu. Znaczenie ma dopiero poważna wątpliwość w wykładni przepisów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.). Ustawodawca wyraźnie rozróżnia istotne zagadnienie prawne od kwalifikowanej potrzeby wykładni przepisów (art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.). Przesłanki egzoneracyjne określone są w art. 116 Ordynacji podatkowej. Przepis nie wymienia sytuacji takiej jak opisana w pytaniu (pracy księgowej) jako przesłanki egzoneracyjnej. Jeżeli mimo to miałoby być inaczej, to należałoby to wykazać, zwłaszcza, że Sąd Apelacyjny zajął określone stanowisko i odwołał się do orzeczenia Sądu Najwyższego w sprawie II UK 85/05. Istotne zagadnienie prawne nie może polegać tylko na żądaniu odpowiedzi na sformułowane pytanie, bez samodzielnego rozważenia i opracowania pytania (zagadnienia). Potwierdza się więc wstępna teza, że ocena konkretnej sytuacji – czyli zależności odpowiedzialności członka zarządu spółki za składki od wadliwego prowadzenia księgowości i rozliczeń finansowych przez księgową spółki – należy do podstaw kasacyjnych (art. 3983 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.), a nie do szczególnej podstawy przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Taka sama ocena jest aktualna w odniesieniu do drugiej kwestii, która również nie składa się na istotne zagadnienie prawne. Otóż brak jest w niej przepisu, który otwierałby w ogóle rozważania prawne, a tym bardziej istotne zagadnienie prawne. Nie jest rolą Sądu zastępowanie strony w tym obowiązku. Ogólnie można jedynie zauważyć, że sprawa odsetek w podobnej sytuacji ma już swoje orzecznictwo (por. wyroki Sądu Najwyższego z 11 sierpnia 2016 r., II UK 315/15, z 5 czerwca 2014 r., I UK 437/13, z 30 marca 2017 r., II UK 267/16, z 17 maja 2016 r., II UK 248/15, wyrok NSA z 20 października 2015 r., I FSK 977/14). Została też uregulowana w art. 107 § 3 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stwierdza, że ogłoszenie upadłości podatnika lub jego następcy prawnego nie ma wpływu na naliczanie odsetek za zwłokę w odniesieniu do osoby trzeciej. Wnioskodawca nie odwołuje się do drugiej podstawy przedsądu, czyli z art. 3989 § 4 1 pkt 2 k.p.c. i nie wskazuje żadnego judykatu, a tym bardziej sprzeczności w orzecznictwie sądów. Skarżący nie wykazuje, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). Na etapie przedsądu nie ocenia się podstaw kasacyjnych (art. 3983 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.). Stanowią odrębny element skargi i podlegają rozpoznaniu dopiero po przyjęciu jej do rozpoznania, dlatego nie zastępują podstawy przedsądu ani jej uzasadnienia. Odnosi się to również do podstawy przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Oznacza to, że skarżący we wniosku powinien samodzielnie, czyli odrębnie od podstaw kasacyjnych, wskazać i wykazać naruszenie prawa, które bez wątpliwości prowadzi do stwierdzenia, że objęty skargą wyrok jest oczywiście wadliwy i dlatego skarga powinna zostać przyjęta do rozpoznania. Skarżący tego nie czyni. Gdyby odstąpić od tego reżimu, to w podstawie kasacyjnej skarżący zarzuca naruszenie art. 118 § 2 a nie art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej. Przedmiotem sprawy jest pierwsza decyzja, czyli sytuacja z art. 118 § 1 a nie kwestia przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej (art. 118 § 2). Druga część poprzestaje na zarzucie naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest wystarczająco klarowne. Przedstawia stan faktyczny i ocenę prawną rozstrzygnięcia. Natomiast zarzut braku wskazania przez Sąd przyczyn, dla których odmówił wiarygodności zeznaniom powoda oraz świadków miałby znacznie, gdyby korelował z zasadnym zarzutem naruszenia prawa materialnego. Nie każde naruszenie prawa procesowego (tutaj tylko art. 328 § 2 k.p.c.) ma znaczenie w kontroli kasacyjnej. Chodzi o naruszenie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Taką miarą ocenia się procesową podstawę kasacyjną (art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.), zatem tym bardziej podstawę przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Znaczenie ma wszak aż oczywista zasadność naruszenia. O wyniku sprawy decyduje prawo materialne, gdy to ono wyznacza jakie postępowanie miało znaczenie i było konieczne dla co najmniej dostatecznego wyjaśnienia spornych okoliczności. Skarżący nie zarzuca naruszenia art. 217 § 3, 227 i 382 k.p.c. Zarzut naruszenia art. 328 § 2 jest niewystarczający do stwierdzenia oczywistej zasadności skargi. Z tych motywów orzeczono jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c.). 5